Loại vitamin quen thuộc giúp giảm protein độc hại gây bệnh Alzheimer

Vitamin D từ lâu đã được biết đến là vi chất thiết yếu mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, từ tăng cường hệ miễn dịch cho tới phòng ngừa nhiều bệnh lý nguy hiểm.

Dù mối liên hệ giữa tình trạng thiếu hụt vitamin D ở người cao tuổi và nguy cơ suy giảm trí nhớ từng được ghi nhận trong nhiều công trình trước đây, các nhà khoa học vẫn luôn đặt câu hỏi về khả năng bảo vệ não bộ của dưỡng chất này ngay từ giai đoạn trung niên.

Công trình nghiên cứu mới công bố trên tạp chí y khoa Neurology Open Access đã mang đến câu trả lời đầy triển vọng cho vấn đề trên. Lần đầu tiên, các chuyên gia phát hiện những người sở hữu nồng độ vitamin D lành mạnh ở độ tuổi trung niên có mức độ tích tụ protein tau thấp hơn đáng kể khi bước vào tuổi già.

Vitamin D được phát hiện có thể giảm tích tụ các protein độc hại, bảo vệ não bộ khỏi bệnh Alzheimer. Ảnh minh họa: Jonathan Borba/Pexels

Cần lưu ý rằng tau chính là loại protein độc hại hình thành nên các mảng bám bất thường trong não và là dấu hiệu sinh học hàng đầu cảnh báo bệnh Alzheimer.

Tiến sĩ chuyên khoa thần kinh Emer McGrath thuộc Đại học Galway (Ireland), tác giả chính của công trình, nhận định nồng độ vitamin D ở giai đoạn giữa cuộc đời có thể trở thành một yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe não bộ trong tương lai.

Bà McGrath cũng nhấn mạnh, trong khi hầu hết nghiên cứu trước đây chỉ tập trung vào nhóm người trên 70 tuổi, báo cáo mới này nằm trong số rất ít công trình theo dõi những đối tượng trẻ hơn ở độ tuổi trung bình khoảng 39.

Để đi đến kết luận trên, nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu y tế từ 793 nam và nữ giới tham gia Dự án Nghiên cứu Tim mạch Framingham nổi tiếng tại Mỹ.

Tất cả những người tham gia ban đầu đều không có bất kỳ biểu hiện suy giảm trí nhớ nào. Nồng độ vitamin D trong máu của họ được đo lường chính xác khi họ ở độ tuổi trung bình là 39.

Sau khoảng 16 năm theo dõi, khoảng 430 người trong nhóm này tiếp tục trải qua quá trình chụp cắt lớp phát xạ positron, hay còn gọi là kỹ thuật chụp PET não bộ. Phương pháp chẩn đoán hình ảnh tiên tiến này cho phép các bác sĩ đánh giá sự xuất hiện của hai loại mảng bám protein độc hại liên quan trực tiếp đến Alzheimer là tau và amyloid beta.

Kết quả phân tích cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa hai loại protein này. Trong khi không tìm thấy mối tương quan nào đối với amyloid beta, dữ liệu lại chỉ ra rằng những cá nhân có hàm lượng vitamin D cao hơn ở thời điểm bắt đầu thử nghiệm có xu hướng tích tụ ít protein tau hơn đáng kể sau 16 năm.

Nhóm tác giả khẳng định đây là phát hiện đầu tiên trên thế giới đánh giá mối liên hệ giữa vitamin D trong máu và các dấu hiệu hình ảnh thần kinh của giai đoạn tiền lâm sàng bệnh suy giảm trí nhớ.

Tau là loại protein độc hại hình thành nên các mảng bám bất thường trong não và là dấu hiệu sinh học hàng đầu cảnh báo bệnh Alzheimer. Hình minh họa: Rare Disease Advisor

Các chuyên gia giải thích việc nghiên cứu nhóm đối tượng ở giai đoạn đầu của độ tuổi trung niên mang lại giá trị thực tiễn rất lớn. Đây là thời điểm vàng mở ra cơ hội can thiệp và điều chỉnh các yếu tố nguy cơ trước khi những tổn thương cấu trúc não hình thành.

Do tính chất là một nghiên cứu quan sát, nhóm tác giả cũng lưu ý kết quả hiện tại chưa thể khẳng định chắc chắn mối quan hệ nguyên nhân - kết quả, nghĩa là chưa thể kết luận việc tăng cường vitamin D trực tiếp làm giảm sự tạo thành protein tau.

Dẫu vậy, mối tương quan vừa tìm thấy mở ra hướng đi đầy hứa hẹn cho các thử nghiệm lâm sàng trong tương lai.

Trước đây, một thử nghiệm dinh dưỡng kéo dài 1 năm tại Pháp trên nhóm người từ 70 tuổi trở lên đã không ghi nhận hiệu quả của việc bổ sung vitamin D đối với lượng protein tau trong não.

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu của Tiến sĩ McGrath cho rằng kết quả tiêu cực đó có thể do can thiệp quá muộn, khi người tham gia đã lớn tuổi và bắt đầu xuất hiện những phàn nàn về trí nhớ.

Việc bổ sung vitamin D với liều lượng phù hợp hoặc trong thời gian dài hơn đối với những người trẻ tuổi, chưa xuất hiện tổn thương não, hoàn toàn có thể mang lại hiệu quả bảo vệ rõ rệt.

Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh việc kiểm chứng điều này thông qua các thử nghiệm lâm sàng chính thức sẽ là bước đi tiếp theo để tìm kiếm giải pháp phòng ngừa hiệu quả căn bệnh suy giảm trí nhớ đáng sợ này.

Anh Vũ