Lộ diện cổ vật gốm nghìn năm dưới đáy sông Hương

Cách chùa Thiên Mụ chưa đến 1km, trong căn nhà vườn Lan Viên cổ tích (phường Kim Long, TP Huế) là bảo tàng gốm cổ rất đặc biệt khi hầu hết các cổ vật đều được mò lên từ dưới lòng sông Hương nổi tiếng và thơ mộng.

Đó là Bảo tàng Gốm cổ sông Hương của GS.TS Thái Kim Lan. Bảo tàng không chỉ đa dạng về kiểu dáng, hoa văn mà còn là minh chứng sống động phác họa lại bức tranh giao thương sầm uất của đất kinh đô Phú Xuân xưa.

Bảo tàng hiện trưng bày gần 7000 cổ vật gốm được trục vớt từ đáy sông Hương, có loại niên đại thời thời tiền Sa Huỳnh (cách nay khoảng 2.500 – 3.000 năm).

Bảo tàng là thành quả nghiên cứu, cất giữ và sưu tầm trong gần 40 năm của GS.TS Thái Kim Lan và anh trai (cố họa sĩ Thái Nguyên Bá).

Đây cũng là bảo tàng tư nhân đầu tiên và duy nhất hiện nay ở Việt Nam chỉ trưng bày những hiện vật gốm cổ được tìm thấy từ một dòng sông.

Diện tích chỉ khoảng 700m2 nhưng bảo tàng là nơi lưu giữ hàng ngàn hiện vật mang dấu ấn của lịch sử. Trong đó, phần lớn là gốm cổ được vớt từ dưới lòng sông Hương có nhiều niên đại, từ gốm Chàm, gốm Sa Huỳnh, Tiền sử, Sơ sử, Lê sơ.

Những vật dụng dùng trong đời sống hằng ngày như lu, hũ, bình, chén, bát bồng, bình vôi làm bằng các chất liệu khác nhau như đất nung, sành, gốm men được trưng bày phong phú trong bảo tàng.

Một số bộ gốm ăn cau trầu thời xưa được trưng bày trong không gian bảo tàng.

Các hiện vật gốm cổ có niên đại từ thời kỳ văn hóa nhà Đường của Trung Quốc (khoảng thế kỷ IX - X).

Đồ gốm sứ trục vớt dưới dòng sông Hương được xác định do các nghệ nhân chế tác từ thời Lê Trung Hưng ( khoảng thế kỷ 17- 18).

Các hiện vật đồ sứ với hoa văn xanh lam tinh xảo, thường được sử dụng trong hoàng cung và các gia đình quý tộc triều Nguyễn.

Những vết sứt mẻ và lớp trầm tích bám trên gốm là minh chứng cho hàng trăm năm nằm thẳm sâu dưới lòng sông Hương.

Ngoài các hiện vật là đồ gốm, khuôn viên bảo tàng còn trưng bày nhiều loại cồng chiêng bằng đồng do GS.TS Thái Kim Lan sưu tầm.

NGUYỄN VƯƠNG - SỸ NHẤT