Liên hợp quốc cảnh báo nạn buôn người gia tăng

Thực trạng lừa đảo trực tuyến cưỡng bức

Liên hợp quốc cho rằng tội phạm có tổ chức đã bước sang một giai đoạn mới. Buôn người không còn chỉ là việc đưa người qua biên giới để cưỡng bức lao động hoặc bóc lột tình dục, mà ngày càng trở thành một mắt xích trong hệ sinh thái tội phạm tinh vi, nơi trí tuệ nhân tạo (AI), tiền điện tử, tội phạm mạng và các hình thức bóc lột trên không gian số hỗ trợ lẫn nhau trên quy mô toàn cầu.

Ngày 28/7, Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) thuộc Liên hợp quốc cảnh báo về sự phát triển nhanh chóng của một ngành công nghiệp tội phạm trị giá hàng tỷ USD, biến những người tìm việc thành các "tội phạm mạng" bị ép buộc.

Phát biểu với báo giới tại Geneva, Tổng Giám đốc IOM Amy Pope cho biết: "Chúng tôi đang ghi nhận các nạn nhân đến từ hơn 80 quốc gia bị đưa vào các trung tâm lừa đảo, chủ yếu ở châu Á".

Theo bà Pope, các đối tượng tuyển dụng thường nhắm tới những người có trình độ học vấn, sử dụng tiếng Anh tốt và đăng tải các lời mời làm việc tưởng như hoàn toàn bình thường trên mạng xã hội.

Các nhóm tội phạm có tổ chức đang ép buộc hàng trăm nghìn người tham gia vào các hoạt động tội phạm trực tuyến.(Ảnh: UNnews)

Tuy nhiên, khi đến nơi, các nạn nhân bị giam giữ trong những khu phức hợp khép kín, bị tịch thu hộ chiếu, điện thoại và bị giám sát chặt chẽ.

Nhiều người bị đánh đập, đe dọa, cưỡng ép bằng bạo lực hoặc gánh nợ để vận hành các đường dây lừa đảo nhắm vào nạn nhân trên khắp thế giới. "Họ thường xuyên bị bạo hành về thể chất hoặc tinh thần và hầu như không thể rời đi", bà Pope nói.

Theo IOM, các mạng lưới buôn người đã nhanh chóng mở rộng thành một nền kinh tế tội phạm xuyên quốc gia trị giá hàng tỷ USD. Thay vì hoạt động riêng lẻ, các tổ chức tội phạm hiện kết hợp buôn người với AI, tiền điện tử và tội phạm mạng để mở rộng quy mô hoạt động trên phạm vi toàn cầu. Lợi nhuận bất chính từ buôn người và lao động cưỡng bức hiện ước đạt khoảng 236 tỷ USD mỗi năm.

Bà Pope nhấn mạnh: "Các dấu hiệu cảnh báo đều hiện hữu nếu mọi người chịu khó quan sát".

Theo bà, những lời mời làm việc nghe có vẻ quá hấp dẫn thường "quá tốt để trở thành sự thật".

Một trong những dấu hiệu đáng ngờ mà IOM khuyến cáo là người lao động được yêu cầu nhập cảnh bằng thị thực du lịch thay vì giấy phép lao động. Đây là vấn đề mỗi người cần tìm hiểu kỹ trước khi lên đường.

Kêu gọi tăng cường bảo vệ nạn nhân

IOM nhấn mạnh, những người bị ép buộc thực hiện các vụ lừa đảo trong các khu phức hợp này là nạn nhân của nạn buôn người, không phải tội phạm. Vì vậy, họ cần được bảo vệ và hỗ trợ thay vì bị truy tố.

"Chúng ta đang chứng kiến nhiều nạn nhân của nạn buôn người bị đối xử như tội phạm, trong khi thực tế họ chính là nạn nhân của loại tội ác này", bà Pope nói.

Mặc dù các trung tâm lừa đảo chủ yếu đặt tại châu Á, các đối tượng buôn người lại tuyển mộ nạn nhân trên phạm vi toàn cầu thông qua mạng xã hội. Giai đoạn 2022-2025, IOM đã hỗ trợ hơn 3.500 nạn nhân bị cưỡng ép tham gia các hoạt động phạm tội tại Đông Nam Á. Những người này đến từ 39 quốc gia, chủ yếu là Indonesia, Ấn Độ, Sri Lanka, Ethiopia, Kenya và Bangladesh.

Theo IOM, việc được giải cứu mới chỉ là bước khởi đầu của quá trình phục hồi. Phần lớn nạn nhân trở về quê hương với những tổn thương tâm lý nặng nề, mang theo gánh nợ, mất giấy tờ tùy thân, chịu sự kỳ thị và luôn lo sợ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Dữ liệu mới nhất của Văn phòng Liên Hợp Quốc về Ma túy và Tội phạm (UNODC) cho thấy tổng thiệt hại do các vụ lừa đảo tại Đông Á, Đông Nam Á, Australia và New Zealand trong năm 2025 ước tính từ 88,3 tỷ đến 114,1 tỷ USD, cao hơn rất nhiều so với nguồn lực dành cho công tác phòng, chống buôn người.

"Nếu không nhìn nhận nghiêm túc vấn đề này, chúng tôi dự báo tình trạng sẽ còn tiếp tục gia tăng", bà Pope cảnh báo.

Trong bối cảnh tội phạm có tổ chức ngày càng tận dụng công nghệ để mở rộng hoạt động, các chính phủ và tổ chức quốc tế cũng đang nỗ lực điều chỉnh các biện pháp ứng phó. Tuy nhiên, thách thức vẫn rất lớn khi các đường dây tội phạm có thể dễ dàng dịch chuyển người, dòng tiền và hạ tầng số qua biên giới, trong khi cơ quan thực thi pháp luật vẫn bị giới hạn bởi thẩm quyền quốc gia, sự khác biệt về hệ thống pháp luật và quyền hạn điều tra.

Trước thực trạng này, IOM kêu gọi tăng cường hợp tác quốc tế, đồng thời đầu tư nhiều hơn cho công tác bảo vệ nạn nhân, hỗ trợ hồi hương an toàn, tái hòa nhập cộng đồng và nâng cao nhận thức của người dân về các thủ đoạn ngày càng tinh vi của tội phạm buôn người.

Minh Hoàng