LHQ: Khủng hoảng thị trường dầu mỏ cho thấy giá trị của năng lượng tái tạo

Một nhà máy lọc dầu ở Dammam, Saudi Arabia. Ảnh: THX/TTXVN

Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới đang chao đảo. Sáng ngày 2/3, giá khí đốt tại châu Âu đã tăng vọt sau khi công ty năng lượng nhà nước Qatar thông báo ngừng sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) do các cơ sở của họ bị máy bay không người lái tấn công. Đồng thời, giá dầu thế giới cũng tăng khoảng 8% khi cuộc xung đột đã khiến eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển gần 25% lượng dầu qua đường biển của thế giới, bị phong tỏa.

Ông Simon Stiell, Thư ký điều hành Công ước khung của LHQ về biến đổi khí hậu (UNFCCC), nhấn mạnh trên mạng xã hội LinkedIn rằng bên cạnh những tổn thất lớn về người, biến động mới nhất này một lần nữa cho thấy sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch khiến các nền kinh tế, doanh nghiệp, thị trường và người dân hoàn toàn bị động trước mỗi cuộc xung đột hay sự thay đổi đột ngột về chính sách thương mại.

Ông Stiell chỉ ra giải pháp rõ ràng cho "sự hỗn loạn về chi phí nhiên liệu hóa thạch" chính là năng lượng tái tạo. Theo ông, các nguồn năng lượng này hiện rẻ hơn, an toàn hơn và có tốc độ đưa ra thị trường nhanh hơn, tạo thành lộ trình tất yếu để đảm bảo an ninh và chủ quyền năng lượng.

Thực tế cho thấy, ngoài tác động tích cực đến môi trường, năng lượng tái tạo có mức biến động giá thấp hơn nhiều so với nhiên liệu hóa thạch trước những bất ổn địa chính trị. Điển hình là năng lượng Mặt trời hiện đã trở thành nguồn năng lượng rẻ nhất tại nhiều nơi trên thế giới.

Theo một báo cáo công bố mới đây, công suất sản xuất điện từ năng lượng tái tạo của Trung Quốc dự kiến sẽ tiếp tục tăng trong năm 2026, được thúc đẩy bởi sự mở rộng mạnh mẽ của năng lượng Mặt trời, bất chấp sự sụt giảm nhẹ về số giờ sử dụng năng lượng gió trung bình.

Báo cáo Triển vọng sản xuất năng lượng tái tạo toàn cầu năm 2026 do Trung tâm Khí hậu Quốc gia Trung Quốc và Tổ chức Phát triển và Hợp tác kết nối năng lượng toàn cầu biên soạn, dự báo số giờ sản xuất điện gió trung bình ở Trung Quốc sẽ đạt khoảng 2.100 giờ năm 2026, giảm nhẹ so với năm 2025. Chỉ số này cho thấy mức độ hiệu quả của việc sử dụng tài nguyên gió; số giờ càng cao, điều kiện gió và hiệu quả sử dụng càng tốt. Mặc dù hiệu suất sử dụng giảm nhưng tổng công suất sản xuất điện gió của Trung Quốc dự kiến sẽ tăng khoảng 2%, được hỗ trợ bởi sự tăng trưởng liên tục về công suất lắp đặt.

Năng lượng Mặt trời dự kiến sẽ vẫn là động lực tăng trưởng chính. Số giờ sản xuất quang điện trung bình ở Trung Quốc được dự báo khoảng 1.320 giờ, ổn định so với năm 2025. Với sự mở rộng công suất nhanh chóng, tổng công suất điện Mặt trời của nước này được dự báo sẽ tăng mạnh khoảng 25%. Trong khi đó, sản lượng thủy điện ở Trung Quốc có thể có sự khác biệt theo khu vực.

Báo cáo cho biết trên toàn cầu, số giờ sản xuất điện khả dụng trung bình đối với năng lượng gió năm 2026 được dự báo khoảng 2.310 giờ, với tổng công suất điện gió dự kiến sẽ tăng khoảng 6%. Số giờ sản xuất quang điện sẽ đạt khoảng 1.340 giờ, với công suất tăng khoảng 25%. Công suất thủy điện trên toàn thế giới cũng dự kiến tăng trưởng vừa phải, khoảng 7% so với năm 2025.

Trong khi đó, theo China Daily, số liệu của tổ chức Ember, một tổ chức tư vấn toàn cầu, cho thấy trong nửa đầu năm nay, năng lượng tái tạo lần đầu tiên vượt than trở thành nguồn điện hàng đầu thế giới và là một "bước ngoặt quan trọng", với Trung Quốc là một trong những nước sản xuất năng lượng giúp tạo ra bước ngoặt này.

Nhà phân tích cấp cao của Ember Malgorzata Wiatros-Motyka cho rằng điều này "đánh dấu sự khởi đầu của một sự thay đổi mà năng lượng sạch đang theo kịp với sự tăng trưởng nhu cầu".

Trung Quốc đã duy trì vị trí là nhà sản xuất năng lượng tái tạo hàng đầu thế giới, tăng công suất gió và năng lượng Mặt Trời nhiều hơn những nước còn lại trên thế giới cộng lại. Điều này có nghĩa là Trung Quốc đã đi trước nhu cầu điện ngày càng tăng và góp phần làm giảm 2% sản xuất nhiên liệu hóa thạch.

Ấn Độ cũng tăng đáng kể công suất năng lượng tái tạo, có nghĩa là sẽ ít nhu cầu hơn đối với khí đốt và dầu mỏ. Tuy nhiên, việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch để sản xuất điện của Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) lại tăng lên.

Reuters cho biết sự thay đổi hành động của EU xảy ra sau hai năm khối này ít phụ thuộc hơn đáng kể vào nhiên liệu hóa thạch, nhưng sau đó năng suất các trang trại gió và đập thủy điện của họ giảm đáng kể trong nửa đầu năm nay.

Một trong những động lực chính của sự tái cân bằng toàn cầu trên là sự gia tăng liên tục, hàng năm, của năng lượng Mặt Trời, đặc biệt là ở các quốc gia thu nhập thấp hơn, trùng hợp với giá của các cơ sở sản xuất năng lượng Mặt Trời sụt giảm.

Theo dữ liệu mới nhất, trong ba năm liên tiếp, năng lượng Mặt Trời là nguồn điện mới lớn nhất, đáp ứng 83% nhu cầu năng lượng gia tăng và với hơn một nửa năng lượng Mặt Trời đó đến từ các quốc gia ít giàu có hơn, nơi chi phí và tính thực tế của việc duy trì một mạng lưới năng lượng thông thường có thể là thách thức hơn.

Năm 2024, Pakistan nhập khẩu gấp đôi số lượng tấm pin Mặt Trời của năm trước đó, tương đương với khoảng 1/3 công suất sản xuất điện hiện tại của nước này. Ngoài ra còn có sự gia tăng nhu cầu đối với mặt hàng này trên khắp châu Phi, đặc biệt là ở Algeria, nơi nhập khẩu tấm pin Mặt Trời tăng gấp 33 lần.

Ngoài ngành tấm pin Mặt Trời, Trung Quốc cũng tiếp tục dẫn đầu thế giới về xuất khẩu xe điện và pin và chính những ngành công nghiệp này có thể làm cho Trung Quốc trở thành một nước ngày càng quan trọng trên thị trường cung cấp năng lượng toàn cầu trong nhiều năm tới, khi nguồn cung cấp nhiên liệu hóa thạch bắt đầu cạn kiệt.

Minh Hằng/TTXVN (Tổng hợp)