Lấy sản phẩm đầu ra, khả năng thương mại hóa, đóng góp cho tăng trưởng kinh tế làm thước đo hiệu quả

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu ý kiến tại phiên họp. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Phiên họp chuyên đề nhằm rà soát tình hình triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW sau phiên họp lần thứ 3 năm 2026 và thảo luận các giải pháp thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhằm tiếp tục đẩy mạnh triển khai, bảo đảm tiến độ và chất lượng các nhiệm vụ theo chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương.

Cùng dự có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Phạm Gia Túc, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo; Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Công an, Phó Trưởng ban Chỉ đạo; đồng chí Hồ Quốc Dũng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Phó Trưởng ban Chỉ đạo; đại diện lãnh đạo các viện, trường, cơ sở nghiên cứu, các tập đoàn, doanh nghiệp, ngân hàng thương mại. Phiên họp được kết nối trực tuyến từ Trụ sở Chính phủ tới các địa phương.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và các đồng chí lãnh đạo điều hành phiên họp. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Theo các báo cáo, ý kiến tại phiên họp, sau phiên họp thứ 3 của Ban Chỉ đạo, với 53 nhiệm vụ được giao, các bộ, ngành, địa phương đã hoàn thành 11 nhiệm vụ, 24 nhiệm vụ đang thực hiện đúng tiến độ, 2 nhiệm vụ quá hạn, 16 nhiệm vụ thường xuyên.

Về hạ tầng số và cơ sở dữ liệu, Nhà nước đã đầu tư xây dựng 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia với tổng kinh phí khoảng 967 tỷ đồng. Trong 12 cơ sở dữ liệu trọng yếu, 4 cơ sở dữ liệu đã đáp ứng đầy đủ 19/19 tiêu chí.

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành các quyết định phê duyệt danh mục 10 nhóm công nghệ chiến lược và 30 sản phẩm công nghệ chiến lược, giao cho 10 bộ, ngành, cơ quan triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược theo 20 bài toán lớn; 29/34 địa phương đăng ký 124 sản phẩm khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; định hướng 33/124 sản phẩm thuộc nhóm công nghệ chiến lược.

Về kinh phí thực hiện, đã ưu tiên bố trí 3% tổng chi ngân sách nhà nước; năm 2026, bố trí khoảng hơn 100 nghìn tỷ đồng cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Công an phát biểu ý kiến tại phiên họp. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Phát biểu kết luận phiên họp, nhấn mạnh yêu cầu triển khai các nhiệm vụ thực chất, hiệu quả, không làm theo phong trào, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu thông báo kết luận phiên họp phải chỉ rõ các nhiệm vụ chậm, muộn hoặc có khả năng chậm muộn nếu không triển khai tích cực của các bộ, ngành, cơ quan, địa phương.

Về quan điểm chỉ đạo, Thủ tướng nêu rõ, cần tiếp tục quán triệt sâu sắc, thực hiện nghiêm túc, quyết liệt chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương; theo đó, xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số phải trực tiếp phục vụ phát triển kinh tế-xã hội, là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế 2 con số, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh và năng lực tự chủ quốc gia. Chuyển mạnh sang tư duy lấy sản phẩm đầu ra, hiệu quả ứng dụng, khả năng thương mại hóa và đóng góp cho tăng trưởng kinh tế, đóng góp cho công tác quản lý Nhà nước của các bộ, ngành, phát triển kinh tế-xã hội của địa phương, đóng góp cho phát triển đất nước, giải quyết các vấn đề làm thước đo hiệu quả.

Các đồng chí lãnh đạo, đại biểu tham dự phiên họp. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Phân định rõ nhiệm vụ các cấp, các ngành, trong đó cấp quốc gia tập trung vào công nghệ chiến lược, hạ tầng lõi và bài toán lớn; cấp vùng, chuyên ngành hình thành chuỗi giá trị liên vùng; cấp địa phương tập trung sản phẩm đặc trưng, có khả năng tạo giá trị ngay.

Nhà nước kiến tạo thể chế, xây dựng tiêu chuẩn, đặt hàng, tạo môi trường thử nghiệm và chia sẻ rủi ro có kiểm soát, nhưng không làm thay doanh nghiệp-viện, trường cung cấp tri thức và công nghệ-doanh nghiệp tổ chức sản xuất, thương mại hóa và phát triển thị trường.

Tập trung nguồn lực cho một số bài toán lớn, công nghệ lõi, sản phẩm chiến lược có khả năng dẫn dắt; gắn nhiệm vụ quốc gia với thế mạnh vùng, địa phương và chuỗi giá trị toàn cầu; kiên quyết khắc phục đầu tư dàn trải, trùng lặp, kém hiệu quả.

Người đứng đầu bộ, ngành, địa phương trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng, hiệu quả; kết quả thực hiện phải được lượng hóa và sử dụng trong đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ.

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong phát biểu ý kiến tại phiên họp. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Thủ tướng nhấn mạnh các định hướng thời gian tới. Theo đó, lựa chọn đúng bài toán, các bộ, cơ quan xác định bài toán lớn, có tính dẫn dắt, gắn chặt với chức năng, nhiệm vụ của các bộ và kết nối với địa phương; địa phương lựa chọn sản phẩm từ thế mạnh và nhu cầu thực tiễn. Thủ tướng lấy thí dụ, Bộ Công thương đã triển khai, ứng dụng hiệu quả công nghệ trong phân phối điện, sắp tới phải tiếp tục ứng dụng trong lĩnh vực xăng dầu, xuất xứ hàng hóa, sản phẩm công nghiệp chế biến, chế tạo…

Doanh nghiệp là trung tâm, doanh nghiệp tham gia từ khâu xác định bài toán, lựa chọn công nghệ, đầu tư, thử nghiệm và phát triển thị trường; viện, trường gắn nghiên cứu với nhu cầu đặt hàng; Nhà nước kiến tạo thể chế, tiêu chuẩn, môi trường thử nghiệm và thị trường ban đầu phù hợp.

Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Công an phát biểu ý kiến tại phiên họp. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Cơ chế tài chính thông thoáng, tập trung khắc phục ngay các vướng mắc, bất cập, điểm nghẽn về đặt hàng, khoán chi, mua sắm sản phẩm đầu tiên, định giá tài sản trí tuệ và chấp nhận rủi ro. Ưu tiên nguồn lực cho phát triển công nghệ lõi, sản phẩm có khả năng thương mại hóa và bài toán có tác động lan tỏa; phát huy hiệu quả phòng thí nghiệm, hạ tầng nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia.

Chỉ rõ các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, Thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan, địa phương rà soát toàn bộ nhiệm vụ được giao và phải xử lý dứt điểm các nhiệm vụ quá hạn; không đề xuất lùi thời hạn khi chưa làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm, giải pháp; bảo đảm hoàn thành trước ngày 30/6.

Bộ Công an theo dõi sát tiến độ; định kỳ hằng tháng báo cáo Thủ tướng Chính phủ danh sách nhiệm vụ chậm, nguyên nhân và trách nhiệm người đứng đầu, kịp thời đề xuất xử lý.

Quang cảnh Phiên họp chuyên đề về thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Về hạ tầng số, hạ tầng nghiên cứu, xây dựng cơ sở dữ liệu và chuyển đổi số, Bộ Khoa học và Công nghệ đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Khung Kiến trúc tổng thể quốc gia số, Thủ tướng nhấn mạnh đây là nền tảng đặc biệt quan trọng, trên cơ sở đó mới có thể đầu tư đồng bộ, chi tiết, liên thông, kết nối từ Trung ương tới địa phương; yêu cầu đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện trong thời gian sớm nhất, hiệu quả nhất, tiết kiệm nhất, bảo đảm thực sự tổng thể, đồng bộ để các bộ, ngành, địa phương áp dụng thống nhất, nghiên cứu kỹ kiến nghị của các bộ, ngành, doanh nghiệp về xác định cơ quan chủ trì, vận hành, phối hợp, quản lý để bảo đảm hiệu quả, tránh đầu tư lãng phí.

Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an trong xây dựng khung kiến trúc dữ liệu và đề án phát triển dữ liệu, báo cáo cấp có thẩm quyền; khẩn trương hoàn thiện Đề án phát triển hệ thống trung tâm nghiên cứu, trung tâm thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 6/2026; rà soát tổng thể hệ thống, hạ tầng Trung tâm nghiên cứu quốc gia, phòng thí nghiệm quốc gia, đề xuất phương án đầu tư tập trung, dùng chung, liên thông, ưu tiên hạ tầng phục vụ công nghệ chiến lược, tránh đầu tư thiết bị nhưng thiếu nhiệm vụ và nhân lực vận hành, báo cáo Thủ tướng trong tháng 7/2026.

Các đại biểu tham dự phiên họp. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Các bộ, cơ quan chủ quản phải hoàn thành kết nối, đồng bộ các cơ sở dữ liệu theo Nghị quyết số 11/NQ-CP về Trung tâm dữ liệu quốc gia. Ưu tiên làm sạch, chuẩn hóa, đối soát và đồng bộ dữ liệu về đất đai, y tế, giáo dục, an sinh xã hội, xây dựng, nông nghiệp, kiểm soát tài sản, thu nhập và xử lý vi phạm hành chính; đối với 12 cơ sở dữ liệu trọng yếu, từng bộ chủ quản phải có kế hoạch hoàn thành đủ 19/19 tiêu chí, hoàn thành trong quý III/2026.

Bộ Công an nghiên cứu kiến nghị về phương án chia sẻ kho dữ liệu quốc gia cho doanh nghiệp công nghệ trong nước để tạo điều kiện phát triển dịch vụ số; phối hợp Văn phòng Chính phủ, Bộ Tư pháp vận hành thông suốt Cổng dịch vụ công quốc gia, kết nối đồng bộ thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa.

Về công nghệ chiến lược và lựa chọn bài toán, sản phẩm trọng điểm, Thủ tướng yêu cầu từng bộ, ngành liên quan lựa chọn từ 1 đến 3 bài toán lớn, làm rõ chuỗi giá trị, khâu đã làm chủ, khâu chưa làm chủ, công nghệ ưu tiên, doanh nghiệp dẫn dắt, địa phương tham gia, tiêu chuẩn, thị trường, nguồn lực, mốc thử nghiệm và thương mại hóa, hoàn thành chậm nhất trong tháng 6.

Các Bộ: Y tế, Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường, Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẩn trương hoàn thành trong tháng 6/2026 định hướng phát triển sản phẩm thuộc lĩnh vực quản lý, gồm vaccine thế hệ mới, công nghệ tế bào và in 3D trong y tế; hạ tầng giao thông, đường sắt đô thị và giao thông thông minh; năng lượng tái tạo, năng lượng mới; công nghệ sinh học, giống, dược liệu, thủy sản, công nghệ biển, nông nghiệp thông minh, chế biến sâu, truy xuất nguồn gốc; du lịch thông minh, công nghiệp văn hóa, di sản số và chuỗi du lịch liên vùng…

Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương thẩm định các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược do các bộ, cơ quan liên quan đề xuất theo đúng quy định, trong đó lưu ý đề xuất rõ về dự kiến kinh phí, phương án bố trí kinh phí để bảo đảm nhiệm vụ được triển khai ngay sau khi phê duyệt, hoàn thành trong tháng 6. Các doanh nghiệp có kiến nghị cụ thể về việc tham gia các nhiệm vụ này.

Đối với Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, Thủ tướng yêu cầu tổ chức rà soát các bài toán, nhiệm vụ phát triển khoa học công nghệ trọng tâm gắn với nhu cầu thực tiễn, tiềm năng và lợi thế của địa phương; mỗi địa phương trong năm 2026 lựa chọn ít nhất 1 sản phẩm có thể lượng hóa bằng giá trị; từ năm 2027, hằng năm lựa chọn, triển khai từ 2 đến 3 sản phẩm trọng tâm. Mỗi sản phẩm phải có một đầu mối chịu trách nhiệm đến cùng, có doanh nghiệp tham gia, địa chỉ ứng dụng, nguồn lực, thời hạn và chỉ tiêu đóng góp phát triển kinh tế-xã hội cụ thể.

Về đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, Thủ tướng giao Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp Bộ Khoa học và Công nghệ, các bộ liên quan rà soát tổng thể các chương trình đào tạo; cơ chế thu hút, trọng dụng, đãi ngộ…

Về cơ chế, chính sách và tài chính, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương nghiên cứu, báo cáo Chính phủ tại phiên họp tới cơ chế đột phá để giao ngân sách, giao thẩm quyền cho các bộ, ngành, địa phương; báo cáo về tình hình nghiên cứu, hoàn thiện các cơ chế, chính sách: đặt hàng theo kết quả đầu ra; khoán chi; đầu tư theo hình thức hợp tác công tư; mua sắm công đối với lô sản phẩm đầu tiên; cơ chế thử nghiệm, chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ mới; định giá, góp vốn, thế chấp và thương mại hóa tài sản trí tuệ; báo cáo Thủ tướng chậm nhất trong quý III/2026.

Thủ tướng cũng yêu cầu trong quý III/2026, tổ chức các Hội nghị chuyên đề của Ban Chỉ đạo của Chính phủ để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế 2 con số dưới sự chủ trì của các Phó Thủ tướng phụ trách các ngành, lĩnh vực.

Hà Thanh Giang - Mai Huyên