Lập lại trật tự tuyển sinh ở Hạc Thành (Bài 1): Nghịch lý thừa - thiếu học sinh

Giờ ra chơi của học sinh Trường Tiểu học Đông Hải 2.

Quá tải “trường điểm”

Ghi nhận tại một số trường tiểu học và THCS trên địa bàn phường Hạc Thành, nghịch cảnh thiếu - thừa học sinh (HS) trong mỗi kỳ tuyển sinh đầu cấp diễn ra khá phổ biến trong những năm học gần đây.

Tại Trường THCS Điện Biên, mỗi năm học, nhà trường được giao chỉ tiêu tuyển trên dưới 370 HS lớp 6 và kỳ tuyển sinh nào cũng vượt chỉ tiêu giao. Đáng chú ý, trong tổng số HS lớp 6 nhà trường tuyển hằng năm có từ 80 đến 100 HS thuộc trường hợp trái tuyến.

Giờ Tin học của cô và trò Trường THCS Điện Biên.

Theo chia sẻ của cô Nguyễn Thị Nghiêm, Hiệu trưởng Trường THCS Điện Biên, nguyện vọng của phụ huynh muốn cho con vào học tại Trường THCS Điện Biên là hoàn toàn chính đáng, bởi nhiều năm qua chất lượng giáo dục mũi nhọn cũng như giáo dục đại trà của nhà trường luôn nằm trong tốp đầu khu vực TP Thanh Hóa cũ. Nền nếp học đường cũng được nhà trường chú trọng thực hiện tốt. Ngoài ra, nhà trường luôn quan tâm tham mưu đầu tư cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị dạy và học đạt chuẩn theo yêu cầu đổi mới giáo dục.

Tương tự tại Trường THCS Minh Khai, những năm học gần đây, ngoài tuyển sinh trong tuyến, mỗi năm trường này cũng tuyển từ 80 đến 100 HS ngoại tuyến. “Kết quả" này khiến cho bình quân sĩ số HS/lớp của nhà tường tăng từ 45 HS/lớp theo quy định lên đến 52 HS/lớp.

Đối với Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi cũng vậy, những năm qua nhà trường luôn có số lượng hồ sơ đăng ký học nhiều hơn chỉ tiêu được giao. Đơn cử như trong năm học 2025-2026 nhà trường được giao 320 chỉ tiêu HS lớp 1, kết quả tuyển trên 330 chỉ tiêu, trong đó có nhiều trường hợp trái tuyến. Bình quân sĩ số HS/lớp của trường này cũng vượt xa so với quy định, có lớp lên đến hơn 50 HS/lớp. Trong khi quy định sĩ số HS/lớp đối với cấp tiểu học là 35 HS/lớp...

Học sinh Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi đọc sách tại thư viện nhà trường.

Việc các trường học tuyển sinh vượt chỉ tiêu không đơn thuần là vấn đề về con số, đó còn là cuộc cạnh tranh “căng thẳng” của nhiều phụ huynh HS và là “gánh nặng vô hình” đối với cả người dạy và người học. Khi những lớp học vốn được thiết kế cho số lượng HS theo đúng quy định, nay phải “gồng mình” đón nhận thêm HS, phòng học rơi vào tình trạng quá tải, đẩy không gian học đường từ nơi phát triển tư duy trở nên chật chội và bí bách.

Sĩ số lớp học tăng cao khiến giáo viên không chỉ đối mặt với áp lực quản lý lớp học mà còn khó có thể quan tâm và hỗ trợ từng em một cách đầy đủ. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy mà còn làm giảm khả năng tiếp thu bài giảng của HS, đặc biệt là những em cần được kèm cặp nhiều hơn. Ngoài ra, khi số lượng HS trong một lớp vượt quá mức cho phép, không gian lớp học chật chội cũng khiến môi trường học tập của HS trở nên thiếu thoải mái.

Trường “top dưới” mong đủ chỉ tiêu

Trong khi những trường “điểm” luôn quá tải, thì phần lớn những trường thuộc “top dưới” với điều kiện cơ sở vật chất tương đối tốt, đội ngũ giáo viên có kinh nghiệm vẫn “đỏ mắt” chờ HS.

Nhiều năm qua, Trường Tiểu học Đông Hải 2 luôn trong tình trạng tuyển không đủ chỉ tiêu, mặc dù số lượng HS phổ cập thuộc khu vực tuyển sinh của nhà trường luôn cao hơn chỉ tiêu được giao.

Thầy giáo Lê Văn Bình, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đông Hải 2 chia sẻ: “Những năm gần đây công tác tuyển sinh đầu cấp đối với nhà trường luôn gặp khó khăn, thách thức. Mặc dù nhà trường đã chuẩn bị cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên bảo đảm yêu cầu để tiếp nhận HS theo chỉ tiêu được giao, thế nhưng, nhiều năm liên tục số lượng HS nhập học đều không đạt chỉ tiêu”.

Giờ học của cô và trò Trường Tiểu học Đông Hải 2.

Theo thầy Bình, tình trạng thiếu hụt này xuất phát từ sự cộng hưởng của nhiều yếu tố, trong đó đáng chú ý là một bộ phận phụ huynh HS muốn gửi con đến các trường trung tâm, trường “top trên”, cùng với đó là sự cạnh tranh gay gắt từ các mô hình trường tư thục lân cận, vốn sở hữu lợi thế về chương trình giáo dục song ngữ và cơ sở vật chất hiện đại.

Sự thiếu hụt chỉ tiêu trong nhiều năm học, không chỉ gây ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch phân bổ nguồn lực mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường. Được biết, trong năm học 2025-2026, Trường Tiểu học Đông Hải 2 tuyển được 79 HS lớp 1, tăng 3 HS so với chỉ tiêu giao, đây là năm duy nhất vượt kế hoạch tuyển sinh sau rất nhiều năm tuyển không đủ chỉ tiêu.

Không chỉ Trường Tiểu học Đông Hải 2, sự thiếu hụt chỉ tiêu sau mỗi kỳ tuyển sinh đầu cấp cũng là bài toán nan giải của Trường Tiểu học Đông Hương trong nhiều năm qua. Thầy giáo Đinh Văn Dũng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đông Hương cho biết: Thực hiện kế hoạch tuyển sinh, nhà trường đã phối hợp với tổ dân phố đẩy mạnh công tác tuyên truyền, động viên phụ huynh đăng ký cho con học tập tại địa phương. Bên cạnh đó, nhà trường cũng đã tích cực tham mưu cho chính quyền địa phương đầu tư sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục.

Từ năm 2023 đến nay, Trường Tiểu học Đông Hương đã được đầu tư nhiều hạng mục như sửa chữa, nâng cấp các phòng học xuống cấp, mua sắm trang thiết bị giáo dục cho phòng học văn hóa, phòng học bộ môn và nhiều công trình phụ trợ khác, với tổng kinh phí lên tới gần 11 tỷ đồng...

"Tuy nhiên, kết quả tuyển sinh đầu cấp vẫn chưa được như kỳ vọng. Căn cứ kết quả phổ cập, mỗi năm học, nhà trường đều đề xuất tuyển khoảng 110 HS lớp 1, song con số tuyển được chỉ dao động ở mức từ 85-90 HS, không bảo đảm chỉ tiêu được giao”, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đông Hương thông tin.

Giờ học của cô, trò Trường Tiểu học Đông Hương.

Những năm gần đây, không ít người sẵn sàng “gửi” hộ khẩu con mình cho người quen có hộ khẩu đúng tuyến của các “trường điểm” để được ưu tiên xét tuyển. Đặc biệt, để “chiến thắng” trong “cuộc đua” đưa con về học tại “trường điểm”, nhiều bậc phụ huynh còn nghĩ ra rất nhiều cách thức khác, thậm chí có cả hiện tượng “chạy chọt” theo diện trái tuyến, hoặc xin những “suất ngoại giao”.

Thực trạng này đang gây ra những hệ lụy không nhỏ, trong đó dễ nhận thấy là tình trạng thừa - thiếu HS sau mỗi kỳ tuyển sinh. Đây cũng là căn nguyên nới rộng sự chênh lệch về chất lượng giáo dục giữa các nhà trường, từ đó tạo ra thách thức lớn đối với cơ quan quản lý trong việc cân đối nguồn lực ngân sách, cũng như đảm bảo tính công bằng trong tiếp cận giáo dục của HS. Điều này đặt ra yêu cầu phải có những giải pháp quản lý trước mắt và lâu dài.

Phong Sắc – Tố Phương

—

Bài 2: Chặn “cuộc đua” vào “trường điểm”