Lạng Sơn: Na Chi Lăng mở rộng thị trường nhờ thương mại điện tử

Hơn 13.000 tấn na bước vào chính vụ. Song, thay vì câu chuyện "được mùa, được giá" như nhiều năm trước, điều được nhắc đến nhiều nhất ở Chi Lăng năm nay lại là cách bán hàng. Từ chỗ chủ yếu phụ thuộc vào thương lái, người trồng na đang từng bước tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng thông qua thương mại điện tử, mạng xã hội và các phiên livestream được tổ chức ngay tại vùng trồng. Đó không chỉ là sự thay đổi về phương thức tiêu thụ mà còn phản ánh quá trình chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh doanh nông sản.

Là loại quả có thời gian thu hoạch tập trung và thời gian bảo quản ngắn, na luôn chịu áp lực lớn về đầu ra. Nếu chỉ phụ thuộc vào một kênh tiêu thụ, nguy cơ ùn ứ hoặc bị ép giá rất dễ xảy ra. Chính vì vậy, cùng với việc nâng cao chất lượng sản phẩm, đa dạng hóa phương thức tiêu thụ được xem là giải pháp quan trọng giúp giảm rủi ro thị trường, mở rộng đầu ra và gia tăng giá trị cho đặc sản địa phương.

Theo ông Vi Thiện Việt, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Chi Lăng, phát triển thương mại điện tử được địa phương xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực thương mại và nông nghiệp. Trên cơ sở kế hoạch phát triển thương mại điện tử của tỉnh, xã đã chủ động phối hợp với các sở, ngành, doanh nghiệp và các nền tảng số để tạo điều kiện cho hợp tác xã, hộ trồng na tiếp cận các phương thức kinh doanh hiện đại.

"Mục tiêu của địa phương không chỉ là hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm trong một mùa vụ mà còn giúp người trồng na từng bước làm chủ các công cụ số, chủ động quảng bá, kết nối khách hàng và mở rộng thị trường theo hướng bền vững", ông Thiện chia sẻ.

Một hộ gia đình trồng na tại Chi Lăng giới thiệu sản phẩm cho khách tại vườn nhà.

Từ định hướng đó, địa phương tích cực kết nối người trồng na với các sàn thương mại điện tử, KOL, KOC, nhà sáng tạo nội dung và doanh nghiệp logistics. Thay vì để người dân tự tìm đầu ra, mỗi đơn vị tham gia đảm nhận một mắt xích trong chuỗi tiêu thụ, từ quảng bá, xây dựng nội dung, tổ chức livestream đến đóng gói, vận chuyển và giao hàng. Cách làm này không chỉ giúp Na Chi Lăng tiếp cận nhanh hơn với người tiêu dùng mà còn từng bước hình thành hệ sinh thái tiêu thụ hiện đại, tạo nền tảng để người nông dân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của chính sản phẩm mình làm ra.

Điểm nhấn của mùa na năm nay là các phiên mega livestream được tổ chức ngay giữa vùng trồng. Tại vườn na của gia đình ông Lương Văn Thắng, người nông dân, đại diện hợp tác xã, KOL, KOC và cán bộ địa phương cùng trực tiếp giới thiệu quy trình chăm sóc, thu hoạch và chất lượng sản phẩm đến người tiêu dùng trên cả nước. Theo Ban tổ chức, phiên phát trực tiếp đã thu hút khoảng 130.000 lượt tiếp cận, hơn 23.000 lượt xem, ghi nhận hơn 300 đơn hàng và tiêu thụ khoảng 3 tấn na.

Nếu chỉ nhìn vào hơn 300 đơn hàng hay khoảng 3 tấn na được tiêu thụ, hiệu quả của chương trình có thể chưa thực sự nổi bật so với tổng sản lượng toàn vụ. Tuy nhiên, giá trị lớn nhất của những phiên livestream không nằm ở số lượng sản phẩm bán được trong vài giờ phát trực tiếp mà ở quá trình chuyển giao kỹ năng để người trồng na có thể tự khai thác thị trường số sau khi chương trình kết thúc.

Trong quá trình đồng hành, các hộ trồng na và hợp tác xã được hướng dẫn xây dựng kênh bán hàng trên nền tảng số, tạo gian hàng trực tuyến, gắn nhãn sản phẩm, hoàn thiện thông tin về vùng trồng, nguồn gốc và quy trình sản xuất. Người dân cũng được hướng dẫn cách quay video, giới thiệu sản phẩm, tương tác với khách hàng, xử lý đơn hàng và duy trì hoạt động bán hàng trên môi trường số.

Sau khi tham gia các phiên livestream, người trồng na có thể tiếp tục tự vận hành kênh bán hàng của mình, từng bước mở rộng tệp khách hàng thay vì chỉ chờ thương lái đến thu mua như trước. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là bán hết sản lượng của một mùa na, mà là giúp người nông dân làm chủ phương thức kinh doanh hiện đại, chủ động xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường cho những mùa vụ tiếp theo.

Hỗ trợ người dân xây dựng kênh bán hàng trên sàn thương mại điện tử.

Không giấu được niềm vui sau phiên mega livestream, ông Lương Văn Thắng chia sẻ: "Thú thực, lúc đầu đứng trước máy quay tôi run lắm, tay chân lóng ngóng chẳng biết nói gì. Trồng na mấy chục năm nay, tôi chỉ quen bán cho thương lái tới tận vườn thu mua, đâu dám nghĩ có ngày mình lại cầm quả na giới thiệu cho hàng vạn người xem trên mạng. Nhờ các bạn trẻ và cán bộ tận tình hướng dẫn, tôi mới mạnh dạn tương tác với khách hàng, giới thiệu từng quả na của gia đình mình."

Câu chuyện của ông Thắng cũng là sự thay đổi đang diễn ra với nhiều hộ trồng na ở Chi Lăng. Nếu trước đây người nông dân chỉ tập trung sản xuất và chờ thương lái đến thu mua thì nay họ từng bước chủ động hơn trong việc quảng bá, giới thiệu sản phẩm và kết nối với người tiêu dùng. Từ những hướng dẫn ban đầu về xây dựng kênh bán hàng, quay video, gắn nhãn sản phẩm, hoàn thiện thông tin vùng trồng đến kỹ năng xử lý đơn hàng, nhiều hộ đã có thêm hành trang để tiếp tục duy trì hoạt động bán hàng trên môi trường số sau khi các phiên livestream kết thúc.

Chủ tịch UBND xã Chi Lăng tham gia phiên bán hàng trực tuyến cùng người nông dân.

Sự thay đổi đó cho thấy người nông dân không còn chỉ là người sản xuất mà đang từng bước trở thành chủ thể của quá trình kinh doanh. Giá trị của những phiên livestream vì thế không chỉ được tính bằng vài trăm đơn hàng hay vài tấn na được tiêu thụ, mà quan trọng hơn là giúp người dân từng bước làm chủ phương thức bán hàng hiện đại, chủ động tiếp cận thị trường thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái như trước.

Để hoạt động bán hàng trên môi trường số phát huy hiệu quả, cùng với kỹ năng quảng bá, địa phương đặc biệt chú trọng xây dựng niềm tin của người tiêu dùng. Thông tin về vùng trồng, quy trình sản xuất, nguồn gốc sản phẩm được chuẩn hóa và cập nhật đầy đủ trên các nền tảng bán hàng, giúp khách hàng có thêm cơ sở để lựa chọn sản phẩm.

Trong bối cảnh người mua không thể trực tiếp quan sát hay lựa chọn từng quả na như cách giao dịch truyền thống, sự minh bạch về thông tin trở thành yếu tố quan trọng để tạo dựng niềm tin. Đây cũng là nền tảng giúp Na Chi Lăng nâng cao sức cạnh tranh trên môi trường số, đồng thời góp phần bảo vệ thương hiệu trước nguy cơ trà trộn sản phẩm không rõ nguồn gốc.

Bên cạnh quảng bá và bán hàng, địa phương còn kết nối các doanh nghiệp logistics tham gia vào chuỗi tiêu thụ nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm trong quá trình vận chuyển. Từ khâu đóng gói, bảo quản đến giao hàng đều được hỗ trợ phù hợp với đặc thù của na là loại quả có thời gian bảo quản ngắn.

Chuỗi liên kết từ sản xuất, quảng bá đến vận chuyển không chỉ giúp mở rộng thị trường tiêu thụ mà còn tạo điều kiện để người trồng na tự tin phát triển các kênh bán hàng trực tuyến. Khi biết ứng dụng công nghệ số, chủ động kết nối khách hàng và từng bước xây dựng thương hiệu, người trồng na không chỉ bán được sản phẩm của một mùa vụ mà còn tạo nền tảng phát triển bền vững cho những mùa na tiếp theo.

Nghĩa Hiệp