Làng khô cá lóc Tây Đô nhộn nhịp những ngày giáp Tết

Dọc tuyến quốc lộ 91B đoạn qua phường Thới An Đông, không khí làng nghề làm khô cá lóc nhộn nhịp hơn hẳn ngày thường. Hai bên lề đường, dưới nắng xuân, cá lóc được xẻ phơi ngay ngắn trên giàn tre hay tấm lưới tạo nên một “bức tranh làng khô” đặc trưng của miền Tây.

Làng khô cá lóc Thới An Đông hiện có gần 20 hộ theo nghề, hình thành và phát triển hơn 10 năm qua, được xem là làng khô cá lóc lớn nhất khu vực Tây Đô. Ngày thường, mỗi hộ chỉ sản xuất vài chục ký khô để bán lẻ. Riêng dịp Tết, sản lượng tăng gấp nhiều lần, có hộ làm đến 100kg khô mỗi ngày để đáp ứng nhu cầu mua ăn tết và làm quà biếu.

Cách ướp cá truyền thống tạo nên màu sắc tự nhiên, hấp dẫn.

Với nụ cười trên môi cùng đôi tay thoăn thoắt trở cá trên giàn tre để từng mẻ khô đạt màu sắc và chất lượng tốt nhất, bà Bé Sáu (47 tuổi), một hộ gắn bó lâu năm với nghề làm khô cá lóc ở đây cho biết, bà bán đủ loại cá lóc cửng, lóc để đầu, cắt đầu. Ngày thường có khi khách đặt 50-100kg, mấy ngày cận Tết số lượng tăng gấp đôi.

Còn tại cơ sở của chị Võ Thi Nguyệt từ đầu tháng 12 âm lịch đã tăng tốc sản xuất, mỗi đợt cơ sở cho ra lò từ 500 đến 700kg khô. Theo chị Nguyệt trung bình 500kg cá lóc tươi sẽ thu về khoảng 150kg cá lóc khô thành phẩm, mỗi mẻ phơi từ 3 đến 4 nắng đã có thể bán ra thị trường. Cơ sở của chị thường bán cho khách du lịch, bỏ mối cho các chợ hoặc khách du lịch mua về dùng Tết.

Cá lóc được xếp ngay ngắn trên giàn tre, tấm lưới, phơi liên tục từ 3–4 nắng trước khi đưa ra thị trường.

Để cho ra những mẻ khô cá lóc ngon, thịt ngọt và màu sắc bắt mắt, người thợ phải tuân thủ nghiêm ngặt từng công đoạn. Cá lóc sau khi mổ, lóc xương được rửa kỹ cho sạch, ngâm muối và rượu để khử mùi tanh, sau đó rửa lại bằng nước sạch cho thịt cá trắng và trong.

Bà Huỳnh Kim Cương có kinh nghiệm làm khô cá lóc lâu năm chia sẻ bí quyết tạo nên màu sắc hấp dẫn cho khô cá lóc Thới An Đông nằm ở khâu ướp cá tươi bằng đường phèn đập nhỏ kết hợp với ớt khô đúng theo cách làm truyền thống. Đường phèn giúp thịt cá lên màu vàng hồng tự nhiên, vị ngọt thanh; còn ớt tạo sắc đỏ nhẹ, giúp miếng khô bắt mắt mà vẫn đảm bảo an toàn, giữ trọn hương vị dân dã. Cá xẻ ra, ngâm muối cho sạch rồi ướp kỹ càng. Tất cả các khâu đều phải sạch sẽ vì khô cá lóc đạt tiêu chuẩn, mọi người ăn ngon thì sẽ quay lại tìm mua lần sau nữa.

Các hộ trong làng nghề chủ yếu chế biến khô cá lóc với nhiều chủng loại như: cá lóc để đầu hoặc cắt đầu, cá lóc cửng phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng.

Sạp bà Sáu bán 2 loại khô cá lóc không đầu và nguyên con.

Cùng chuẩn bị hàng cho thị trường Tết, cơ sở của chị Đoàn Kim Hòa nhiều tuần qua nhộn nhịp từ sáng sớm để chế biến 2 dòng sản phẩm chính là khô cá lóc bỏ đầu với giá bán 180.000 đồng/kg và khô cá lóc nguyên con với giá 140.000 đồng/kg. Khô sau khi phơi đủ nắng sẽ được đưa vào các đơn rồi tiến hành hút chân không, đóng gói cẩn thận để giữ trọn hương vị khi đến tay khách hàng.

Chị Đoàn Kim Hòa chia sẻ: “Ngày thường tôi làm tầm 5kg cho đến mấy chục ký. Tết thì gia đình tôi làm 200-300kg. Tết giá bán cũng tăng 20 - 30% cũng đủ trang trải và lo cho con cái đi học”.

Vụ khô Tết thường bắt đầu từ đầu tháng Chạp và kéo dài đến khoảng ngày 28 âm lịch. Đây cũng là giai đoạn vất vả nhất của người làm nghề, bởi chất lượng khô phụ thuộc rất lớn vào thời tiết. Nếu cá không đủ nắng, khô dễ sẫm màu, thậm chí chuyển xanh, làm giảm giá trị và khó tiêu thụ.

Bà Sáu với sạp khô nhỏ ở làng khô cá lóc Cần Thơ.

Hiện giá khô cá lóc bỏ đầu dao động từ 180.000 đồng - 190.000 đồng/kg, khô cá lóc nguyên con từ 140.000 đồng - 160.000 đồng/kg. Mỗi ngày cận tết, các hộ trong làng tiêu thụ khoảng 100kg khô bán cho khách vãng lai và các đơn đặt hàng từ nhiều tỉnh,thành trên cả nước, mang lại nguồn thu nhập hàng chục triệu đồng mỗi hộ trước thềm năm mới.

Bà Nguyễn Thị Hồng cho hay, hiệu quả bán cũng thấy đạt, chứ già cả đi làm thuê nghề khác cũng cực khổ quá. Làm và ra bán khô này thấy cũng thoải mái hơn.

Các hộ ở làng nghề vẫn tin tưởng thị trường sẽ sôi động hơn vào những ngày cận Tết như những mùa trước.

Ông Lê Văn Dũng cho biết: “Vùng làm khô này bà con bán bình dân, Tết đến giá cũng không cao không thấp. Người dân mua về ăn rất thích vì đây là khô mới. Đa phần ai đã mua về ăn, thì sẽ quay lại mua thêm để làm quà biếu Tết”.

Giữa nhịp sống hiện đại, làng khô cá lóc Thới An Đông - TP. Cần Thơ vẫn bền bỉ giữ nghề truyền thống, nơi con cá, mẻ cá phơi dưới nắng không chỉ mang lại sinh kế cho người dân mà còn góp phần lưu giữ hương vị tết đậm đà của miệt vườn sông nước. Mùi cá tươi vừa làm sạch, mùi gia vị thoảng chút cay nồng của tiêu, của ớt, của bí quyết gia truyền sực nức cả một góc quê. Dù sức mua hiện còn chậm, nhưng các hộ ở làng nghề vẫn tin tưởng thị trường sẽ sôi động hơn vào ngày cận Tết như những mùa trước.

Hồng Phương/VOV-ĐBSCL