Làng hoa giấy Thanh Tiên: Sắc xuân 300 năm rực rỡ bên dòng sông Hương

Hoa giấy Thanh Tiên (TP Huế) là loại hoa thủ công có lịch sử hơn 3 thế kỷ, nổi tiếng với khả năng bền bỉ trước thời tiết khắc nghiệt của miền Trung. Không chỉ là vật phẩm trang trí, đây còn là biểu tượng văn hóa tâm linh đặc trưng, mang theo lời nhắc nhở về đạo làm người của cư dân cố đô mỗi dịp Tết đến xuân về.

Làng hoa giấy Thanh Tiên thuộc xã Phú Mậu (nay là phường Dương Nỗ, TP Huế), xuất hiện cách đây hơn 300 năm.

Bản lĩnh của loài hoa không tàn xứ Huế

Giữa mùa đông cố đô với mưa dầm và sương muối, khi hoa tươi trở nên khan hiếm và chóng tàn, hoa giấy Thanh Tiên xuất hiện như một giải pháp bền bỉ để dâng cúng tổ tiên. Những đóa hoa này có thể "ngự" trên bàn thờ suốt cả năm mà không phai sắc, thể hiện sự thành kính và kiên trì của người thợ thủ công vùng hạ lưu sông Hương.

Điểm độc đáo của hoa giấy Thanh Tiên nằm ở tính triết lý sâu sắc. Mỗi nhành hoa thường gồm 3 bông lớn ở giữa tượng trưng cho Tam cương (Quân – Thân – Sư) và 5 bông nhỏ xung quanh đại diện cho Ngũ thường (Nhân – Nghĩa – Lễ – Trí – Tín). Qua đó, người Huế chơi hoa không chỉ để làm đẹp không gian mà còn để giáo dục con cháu về đạo lý sống.

Mỗi bông hoa Thanh Tiên là kết tinh của một quy trình thủ công tỉ mỉ, thể hiện sự khéo léo của nghệ nhân.

Quy trình chế tác kỳ công từ màu sắc tự nhiên

Để tạo ra một nhành hoa đạt chuẩn, người dân làng Thanh Tiên phải chuẩn bị từ nhiều tháng trước. Tre làm cành phải là loại tre già, được phơi khô, vót nhỏ và tẩm nhựa cây để chống mối mọt. Đáng chú ý, làng nghề không sử dụng phẩm màu hóa chất mà dùng màu chiết xuất hoàn toàn từ thực vật như lá cây, vỏ quả và nhựa thông.

Kỹ thuật tạo nếp nhăn li ti trên cánh hoa được thực hiện bằng các dụng cụ gỗ thô sơ nhưng đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối. Nhờ vậy, những đóa hoa giấy luôn có độ bồng bềnh và sống động như hoa thật, chịu được nắng gắt hay độ ẩm cao của thời tiết Huế.

Giấy màu phải cắt thành hình bông hoa, dán hồ tạo hình, ghép nhụy rồi sau đó mới ghép hoa vào cành.

Sự hồi sinh và vươn tầm quốc tế

Từng có thời điểm đứng trước nguy cơ mai một, làng nghề đã hồi sinh mạnh mẽ nhờ sự tâm huyết của các nghệ nhân, tiêu biểu là nghệ nhân Thân Văn Huy tại phường Dương Nỗ. Sự ra đời của đóa sen giấy đã đưa danh tiếng làng nghề vượt xa khỏi biên giới Việt Nam, xuất hiện tại các không gian trà đạo và lễ hội lớn ở Mỹ, Pháp, Nhật.

Những ngày giáp Tết, cả làng Dương Nỗ, TP Huế nhuộm đỏ rực bởi những sào hoa phơi từ trong nhà ra ngoài sân.

Ngày nay, hoa giấy Thanh Tiên đã trở thành sản phẩm văn hóa được tiêu thụ rộng rãi tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Hải Phòng. Năm 2013, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế đã chính thức công nhận Thanh Tiên là làng nghề truyền thống. Đến năm 2019, nơi đây trở thành điểm du lịch Làng nghề truyền thống Hoa giấy Thanh Tiên – Tranh dân gian làng Sình, thu hút đông đảo du khách đến trải nghiệm và tìm hiểu giá trị văn hóa cố đô.

Hoa giấy Thanh Tiên hiện được tiêu thụ rộng rãi tại nhiều địa phương như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng.

Thông tin thực tế cho du khách:

Địa điểm: Phường Dương Nỗ (xã Phú Mậu cũ), TP Huế.
Trải nghiệm: Tham quan quy trình làm hoa, học cách làm hoa giấy cùng nghệ nhân.
Thời điểm đẹp nhất: Tháng Chạp hàng năm, khi cả làng rực rỡ sắc hoa chuẩn bị đón Tết.

Tuệ Nhân