Cả làng ở Ninh Bình bảo vệ cây thị 'khổng lồ' như báu vật

Cây thị "khổng lồ" nằm ngay bên tuyến đường liên xã ở làng Xuân Vũ (Ninh Bình)

Đến làng Xuân Vũ, xã Ninh Vân (cũ), nay là tổ dân phố Xuân Phúc, phường Nam Hoa Lư (Ninh Bình), không ai là không biết đến cây thị "khổng lồ" đứng sừng sững xanh tươi tốt ngay trước sân đình làng.

Theo các cụ cao niên trong làng, cây thị - người dân quen gọi là “cụ thị” - có từ bao giờ thì không ai rõ. Chỉ biết rằng, từ khi các cụ sinh ra, cây đã hiện diện ở đây. Các cụ cũng kể lại, “cụ thị” mọc bên hiên đình làng Xuân Vũ cũ, ngôi đình đã tồn tại từ hàng trăm năm trước.

Thân cây lớn với đường kính gần 3m

Để bảo vệ “cụ thị”, người dân đã đầu tư xây dựng tường đá xung quanh. Từ thân cây, các chùm rễ vươn ra bám chặt vào lòng đất tạo nên thế vững chãi, khó có thể bị xô đổ. Ngay bên dưới gốc thị, người dân đặt nhiều ghế đá để ngồi nghỉ ngơi và hóng mát.

Cây thị cổ thụ này được người dân Xuân Vũ gọi là "cụ thị"

Cây thị cổ thụ này rỗng ruột, thân chính vươn cao khoảng 2m rồi tách ra thành nhiều cành lớn tỏa về các hướng. Đường kính thân cây gần 3m, nhiều người lớn ôm không xuể. Cây cao khoảng 20m, tán lá rộng tới 50m.

Cành lá sum sê, tươi tốt

Hàng ngày, người dân làng Xuân Vũ thường đến nghỉ ngơi, hóng mát dưới gốc cây thị. Với họ, “cụ thị” không chỉ là bóng mát thân quen mà còn được xem như báu vật của làng, bởi cây đã chứng kiến bao thế hệ con em lớn lên cùng những thăng trầm của làng Xuân Vũ.

Thân cây rỗng ruột, chỉ còn ít da (vỏ) bám với bộ rễ cắm xuống đất

Ngồi trò chuyện dưới tán cây thị cùng các bậc cao niên trong làng, cụ Đỗ Khắc Mỹ (92 tuổi) không giấu được niềm tự hào khi nhắc đến “cụ thị” của Xuân Vũ.

Cụ kể, từ khi cụ sinh ra, cây thị đã đứng sừng sững nơi đây. Theo lời các cụ truyền lại, cây có từ thuở lập làng; thân cây rỗng ruột là do ngày xưa có tổ ong vò vẽ, người dân dùng lửa đốt tổ ong đã khiến thân cây bị cháy sém và rỗng ruột cho đến nay.

Cụ Đỗ Khắc Mỹ (92 tuổi) tự hào khi nói về cây thị của làng mình

Ông Phạm Ngọc Sỹ (79 tuổi) chia sẻ: "Cây thị không chỉ là nhân chứng sống cho quá trình hình thành và phát triển của làng Xuân Vũ từ xưa đến nay, mà còn như một 'già làng' lặng lẽ che chở cho người dân vượt qua mưa bom, bão đạn thời chiến cũng như những bão táp, mưa sa của thời bình.

Cả làng xem cây thị như báu vật để gìn giữ, chăm sóc; đồng thời coi đây là biểu tượng, là 'trái tim' của làng. Chúng tôi rất tự hào khi làng có cây thị lớn như vậy".

Cây là nhân chứng lịch sử và là biểu tượng, trái tim của làng Xuân Vũ

Đối với bà Đỗ Thị Linh, cây thị như một cuốn nhật ký, ghi lại những ký ức của nhiều thế hệ dân làng. Mỗi mùa thị chín, dưới tán cây lại rộn ràng tiếng cười nói của người lớn, trẻ nhỏ đến hái quả. Cây như chiếc ô che chở bóng mát cho người dân những ngày nắng, là nơi để người dân nghỉ ngơi trò chuyện, tâm sự.

Gốc thị là nơi trò chuyện, tâm sự và hóng mát của người dân

Ông Đỗ Đình Cơ, Tổ trưởng tổ dân phố Xuân Phúc, cho biết cây thị từ xa xưa đến nay luôn được người dân chăm sóc, bảo vệ và xem như báu vật, vị thần phù hộ, cũng là biểu tượng của làng.

Cây quanh năm xanh tốt, mỗi năm cho rất nhiều quả. Trước đây, quả thị có kích thước lớn, gần bằng bát ăn cơm; hiện nay, cây cho hai loại quả gồm thị muộn (quả tròn đều) và thị sáp, hay còn gọi là lục sáp (quả hơi dẹt).

Cây thị được người dân Xuân Vũ chăm sóc, bảo vệ và xem như báu vật

Cũng theo ông Cơ, cây thị đã được cơ quan chức năng về xác định tuổi đời cũng như lập hồ sơ để đề nghị công nhận là cây di sản.

Hàng trăm năm qua, dân làng Xuân Vũ từ đời này sang đời khác cùng nhau bảo vệ, chăm sóc “cụ thị” cũng như bảo tồn, lưu giữ cho các thế hệ mai sau.

Người dân muốn gìn giữ lưu lại cho các thế hệ mai sau

Gốc thị là nơi lưu lại ký ức đối với nhiều thế hệ già, trẻ của làng

Trải qua hàng trăm năm, cây vẫn đứng sừng sững, vững chãi cùng với sự phát triển của Xuân Vũ

Cây thị đã lớn lên và tồn tại bền bỉ qua nhiều thế hệ

Trần Nghị