Lần đầu xếp hạng nhà thầu Việt: Tấm 'hộ chiếu' mới để vươn ra thế giới

Họp báo công bố Chương trình "Đánh giá năng lực và Vinh danh Nhà thầu Xây dựng Việt Nam 2026

Chuẩn hóa năng lực nhà thầu trong bối cảnh đầu tư công bứt tốc

Ngày 30/6, Hiệp hội Các Nhà thầu Xây dựng Việt Nam (VACC) phối hợp với Báo Tiền Phong tổ chức họp báo công bố Chương trình "Đánh giá năng lực và Vinh danh Nhà thầu Xây dựng Việt Nam 2026".

Phát biểu tại sự kiện, Nhà báo Phùng Công Sưởng, Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, đồng Trưởng Ban tổ chức cho biết, thông qua bộ tiêu chí được xây dựng trên cơ sở khoa học, minh bạch và khách quan, chương trình sẽ ghi nhận những doanh nghiệp có năng lực thực sự, qua đó tạo động lực để các nhà thầu không ngừng nâng cao chất lượng quản trị, năng lực thi công, uy tín và trách nhiệm xã hội.

Theo ông Sưởng, chương trình cũng sẽ trở thành kênh tham khảo hữu ích đối với các chủ đầu tư, cơ quan quản lý và thị trường trong quá trình lựa chọn nhà thầu, góp phần xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh và nâng cao chất lượng các công trình xây dựng.

Ở góc độ ngành nghề, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Các Nhà thầu Xây dựng Việt Nam (VACC), Chủ tịch Hội đồng Đánh giá năng lực nhà thầu xây dựng Việt Nam cho biết, ngành xây dựng đang đứng trước giai đoạn phát triển mới khi đầu tư công được đẩy mạnh với quy mô rất lớn.

Riêng năm 2026, Nhà nước dự kiến bố trí khoảng 1 triệu tỷ đồng cho đầu tư công, tạo động lực phát triển hàng loạt dự án hạ tầng như đường cao tốc, cầu, sân bay, khu công nghiệp và các công trình dân dụng.

"Ngành xây dựng hiện đóng góp khoảng 8-9% GDP, trực tiếp tạo ra hệ thống hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, thị trường vẫn thiếu một hệ thống đánh giá và xếp hạng năng lực thống nhất đối với doanh nghiệp xây dựng", ông Hiệp nhấn mạnh.

Theo ông Hiệp, mặc dù cả nước có hàng chục nghìn doanh nghiệp xây dựng hoạt động ở nhiều lĩnh vực nhưng chưa có cơ sở dữ liệu đủ tin cậy để phản ánh đầy đủ năng lực của từng doanh nghiệp. Điều này khiến chủ đầu tư gặp khó khăn khi lựa chọn nhà thầu, đồng thời cũng hạn chế khả năng khẳng định thương hiệu của các doanh nghiệp có năng lực thực sự.

Từ thực tế đó, nhiều năm qua VACC đã nghiên cứu kinh nghiệm của Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore và Trung Quốc để xây dựng hệ thống đánh giá năng lực doanh nghiệp xây dựng theo chuẩn quốc tế. Sau khi nhận được sự ủng hộ của Bộ Xây dựng, Hiệp hội chính thức triển khai chương trình với mục tiêu hình thành cơ sở dữ liệu quốc gia về năng lực doanh nghiệp xây dựng.

Theo ông Hiệp, giai đoạn đầu chương trình được triển khai theo hình thức thí điểm, tập trung vào ba nhóm lĩnh vực chủ lực gồm xây dựng dân dụng, xây dựng công trình giao thông và cơ khí - cơ điện. Đây là những lĩnh vực chiếm tỷ trọng lớn trong thị trường xây dựng và quy tụ nhiều doanh nghiệp đầu ngành.

Để bảo đảm tính khách quan, bộ tiêu chí đánh giá được xây dựng với sự tham gia của các chuyên gia, đơn vị tư vấn độc lập, đồng thời ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình xử lý dữ liệu.

Theo đó, doanh nghiệp sẽ tự kê khai hồ sơ theo bộ tiêu chí chuẩn; Hội đồng đánh giá tiến hành kiểm tra, đối chiếu, thẩm định và bỏ phiếu trước khi công bố kết quả.

"Điểm khác biệt của chương trình không nằm ở việc tôn vinh doanh nghiệp, mà là xây dựng một hệ thống đánh giá độc lập, minh bạch, tạo nguồn dữ liệu phục vụ cơ quan quản lý, chủ đầu tư và toàn thị trường", ông Hiệp cho biết.

Ông Hiệp cũng nhấn mạnh, chương trình không chỉ dành cho hội viên VACC mà mở rộng tới tất cả doanh nghiệp xây dựng trên cả nước có nhu cầu tham gia.

Khó khăn lớn nhất trong quá trình xây dựng chương trình là hoàn thiện bộ tiêu chí đánh giá. "Chúng tôi đã tổ chức rất nhiều cuộc họp với các chuyên gia đầu ngành. Ngay cả khái niệm 'năng lực' cũng được tranh luận rất kỹ. Cuối cùng, Hội đồng thống nhất rằng năng lực không thể chỉ dựa trên doanh thu mà phải phản ánh kinh nghiệm thực hiện các công trình tương tự, bởi doanh thu lớn chưa chắc doanh nghiệp trực tiếp thi công", ông Hiệp chia sẻ.

Hướng tới "tấm hộ chiếu" cho nhà thầu Việt Nam

Theo ông Trần Nam Bình, Giám đốc Công ty Cổ phần Thông tin Xây dựng Việt Nam, toàn bộ hệ thống đánh giá sẽ được số hóa trên nền tảng công nghệ.

Ông Đàm Đức Biên, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng) phát biểu tại họp báo

Các chỉ số sẽ được mã hóa để hệ thống tự động tính điểm, giảm thiểu tối đa yếu tố chủ quan trong quá trình đánh giá.

Dữ liệu sau khi thu thập sẽ được lưu trữ tập trung, giúp Hội đồng có căn cứ định lượng để điều chỉnh ngưỡng điểm, công bố kết quả minh bạch, đồng thời phục vụ tra cứu, nghiên cứu chính sách cũng như hỗ trợ các chủ đầu tư lựa chọn nhà thầu phù hợp.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Hoàng Thiệu Bảo, Phó Giám đốc Ban Xây dựng Vinaconex cho rằng, việc được xếp hạng không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín trong nước mà còn tạo lợi thế khi tiếp cận các chủ đầu tư quốc tế.

Theo ông, bộ tiêu chí đánh giá được xây dựng trên cơ sở định lượng, sử dụng số liệu và minh chứng cụ thể, tương tự quy trình chấm thầu nên bảo đảm tính khách quan, minh bạch.

Ông Bảo cũng kiến nghị Ban tổ chức tiếp tục đơn giản hóa hồ sơ đăng ký, giảm tối đa thủ tục hành chính và quy định rõ phương thức xác thực hồ sơ để doanh nghiệp dễ dàng tham gia, đồng thời giúp Hội đồng thuận lợi trong quá trình kiểm tra, xác minh.

Đánh giá về ý nghĩa của chương trình, ông Lê Quang Hùng, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, Phó Chủ tịch Hội đồng Đánh giá cho rằng, cạnh tranh là động lực phát triển của mọi lĩnh vực kinh doanh.

Việc hình thành hệ thống xếp hạng sẽ tạo ra động lực để các doanh nghiệp không ngừng nâng cao năng lực quản trị, chất lượng thi công và hiệu quả hoạt động.

Theo ông Hùng, đối tượng hưởng lợi lớn nhất chính là các chủ đầu tư.

Trong bối cảnh thị trường còn thiếu thông tin minh bạch, chủ đầu tư rất cần một cơ sở dữ liệu đáng tin cậy để lựa chọn các nhà thầu phù hợp với từng loại hình dự án, từ công trình dân dụng, công nghiệp đến giao thông.

Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Đàm Đức Biên, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, Bộ Xây dựng đánh giá cao và ủng hộ việc VACC triển khai thí điểm chương trình đánh giá năng lực và tôn vinh các nhà thầu lớn ở một số lĩnh vực trọng điểm.

Đồng thời, Bộ đề nghị hệ thống tiêu chí phải bảo đảm tính khoa học, khách quan, minh bạch và có thể kiểm chứng; phản ánh đầy đủ năng lực doanh nghiệp từ tài chính, nhân lực, kinh nghiệm, công nghệ đến hiệu quả hoạt động và uy tín trên thị trường.

Theo lộ trình, chương trình sẽ tiếp tục được hoàn thiện và mở rộng phạm vi đánh giá trong những năm tới nhằm góp phần chuẩn hóa năng lực doanh nghiệp xây dựng và nâng cao sức cạnh tranh của ngành xây dựng Việt Nam.

Chia sẻ về kỳ vọng lâu dài, Chủ tịch VACC Nguyễn Quốc Hiệp cho biết Hiệp hội luôn mong muốn xây dựng hình ảnh và uy tín cho các doanh nghiệp xây dựng Việt Nam. Thông qua chương trình, VACC kỳ vọng lựa chọn được đội ngũ nhà thầu lớn, đủ năng lực và uy tín để từng bước tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế.

Theo ông Hiệp, hệ thống đánh giá cũng sẽ mang lại giá trị thiết thực đối với các nhà đầu tư nước ngoài. Khi các doanh nghiệp FDI tìm kiếm đối tác tại Việt Nam, kết quả đánh giá sẽ trở thành nguồn tham khảo đáng tin cậy, giúp họ hiểu rõ hơn về năng lực của các nhà thầu Việt Nam.

"Chúng tôi tin rằng chương trình sẽ không chỉ nâng cao vị thế của doanh nghiệp trong nước mà còn trở thành một 'tấm hộ chiếu' về uy tín và năng lực, giúp các nhà thầu Việt Nam tự tin vươn ra thị trường quốc tế", ông Hiệp nhấn mạnh.

Hà Sơn