Lần đầu ghép gan domino thành công, bước tiến mới cho ghép tạng Việt Nam

Ngày 19-3, Bệnh viện Việt Đức vừa thực hiện thành công ca ghép gan domino đầu tiên tại Việt Nam, tối ưu hóa tạng hiến và mở ra cơ hội sống cho nhiều bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo.

Ghép đồng thời tim và gan cho bệnh nhân mắc bệnh hiếm gặp

Trước đó, ngày 11-3, tại Bệnh viện Việt Đức, một phụ nữ 42 tuổi gặp tai nạn giao thông nghiêm trọng rơi vào tình trạng chết não dù được cấp cứu tích cực. Nén lại nỗi đau thương, gia đình bệnh nhân đồng ý hiến tạng để giúp đỡ nhiều mảnh đời không may mắn khác.

Từ nguồn tạng hiến này, các bác sĩ đã lấy được tim, gan, hai thận và một số mô để tiến hành ghép cho các bệnh nhân đang chờ đợi trong tình trạng nguy kịch.

Các y bác sĩ dành một phút tri ân người hiến tạng. Ảnh: BVCC

Trong số những người được ghép là một nam bệnh nhân 53 tuổi mắc bệnh lý Amyloidosis di truyền (thoái hóa bột). Đây là bệnh lý hiếm gặp, có diễn biến tiến triển rất nặng nề.

Theo nhận định của các chuyên gia, để điều trị triệt để căn bệnh này, người bệnh cần được ghép đồng thời cả tim và gan. Việc thay thế tim nhằm khắc phục tình trạng suy tim, trong khi gan chính là nơi sản xuất phần lớn các protein bất thường gây bệnh, do đó bắt buộc phải được loại bỏ để ngăn chặn tận gốc nguồn gốc phát bệnh.

Đây là một chỉ định y khoa vô cùng phức tạp, hiếm gặp trên thế giới và đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều ê-kíp ở trình độ chuyên môn cao.

Ca phẫu thuật kéo dài liên tục trong khoảng 7 giờ đồng hồ. Kết quả vô cùng khả quan khi tim ghép đã đập trở lại ngay trên bàn mổ, trong khi gan ghép cũng nhanh chóng tiết mật, cho thấy tạng hoạt động tốt. Bệnh nhân được rút nội khí quản chỉ sau 12 giờ phẫu thuật và có dấu hiệu hồi phục nhanh chóng trong những ngày tiếp theo.

Kỹ thuật ghép gan domino lần đầu áp dụng tại Việt Nam

Theo PGS.TS Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Việt Đức, điều đặc biệt của ca phẫu thuật không dừng lại ở việc cứu sống người đàn ông 53 tuổi. Trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ nhận thấy lá gan được cắt bỏ từ chính bệnh nhân mắc Amyloidosis này, dù mang đột biến gây bệnh, nhưng lại có cấu trúc và chức năng hoạt động gần như bình thường hoàn toàn.

Thay vì bị loại bỏ như thông lệ, lá gan này tiếp tục được sử dụng để ghép cho một người đàn ông 64 tuổi đang bị ung thư gan trên nền xơ gan do viêm gan B. Bệnh nhân này có tiên lượng sống hạn chế và đối mặt với nguy cơ tử vong cao nếu không được ghép gan kịp thời.

Kỹ thuật lấy lá gan cắt bỏ từ người nhận tạng thứ nhất để tiếp tục ghép cho người nhận tạng thứ hai được các chuyên gia y tế gọi là kỹ thuật Domino Liver Transplantation (ghép gan domino).

PGS.TS Dương Đức Hùng thực hiện ghép tạng cho người bệnh. Ảnh: BVCC

Ghép gan domino là một giải pháp y học sáng tạo nhằm tối ưu hóa nguồn tạng hiến vốn luôn trong tình trạng khan hiếm. Xét về mặt y khoa, dù lá gan từ bệnh nhân Amyloidosis vẫn mang đột biến gene, nguy cơ phát triển bệnh ở người nhận thường xuất hiện muộn, sau 5-10 năm, và tỉ lệ không cao. Vì vậy, phương pháp này thường được áp dụng cho bệnh nhân lớn tuổi hoặc có tiên lượng sống hạn chế.

Để thực hiện ca ghép gan domino, Bệnh viện Việt Đức đã huy động song song nhiều ê-kíp phẫu thuật cùng lúc. Ca ghép gan domino cho bệnh nhân 64 tuổi kéo dài khoảng 6 giờ đồng hồ. Lá gan ghép vào cơ thể người nhận hoạt động tốt ngay sau phẫu thuật.

Đại diện Bệnh viện Việt Đức cho biết cả hai bệnh nhân, gồm người nhận đồng thời tim - gan và người nhận gan domino, đều có diễn biến hậu phẫu thuận lợi. Cả hai đều tỉnh táo, có thể tự ngồi dậy và bắt đầu ăn uống chỉ sau 72 giờ thực hiện phẫu thuật.

Bệnh nhân 53 tuổi mắc Amyloidosis được ghép tim - gan từ người cho chết não. Ảnh: BVCC

Trên bản đồ y khoa thế giới, kỹ thuật ghép gan domino đã được triển khai từ năm 1995 và được chứng minh hiệu quả lâm sàng tại nhiều trung tâm ghép tạng lớn. Tại Việt Nam, đây là lần đầu tiên kỹ thuật phức tạp này được áp dụng thành công.

Thành tựu này không chỉ tối ưu hóa nguồn tạng hiến, mở ra thêm cơ hội sống cho nhiều bệnh nhân mà còn đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc tiếp cận các phương pháp ghép tạng hiện đại nhất.

Với việc làm chủ hàng loạt kỹ thuật khó như ghép gan toàn bộ có thay đoạn tĩnh mạch chủ, chia gan để ghép, ghép đồng thời gan - tim, gan - thận và ghép gan domino, Bệnh viện Việt Đức tiếp tục khẳng định vững chắc vị thế tiên phong, góp phần đưa y học ghép tạng của Việt Nam vươn tầm khu vực và thế giới.

THANH THANH