Lãi suất tăng, doanh nghiệp thêm áp lực

Theo ghi nhận của phóng viên Báo Người Lao Động, thời gian gần đây, các ngân hàng (NH) thương mại liên tục tung ra các chương trình ưu đãi lãi suất để thu hút tiền gửi. Hiện lãi suất huy động tại một số NH đã lên tới 9%-10%/năm, gây áp lực lớn cho lãi suất cho vay.

Mặt bằng lãi suất cao hơn

Trong chương trình ưu đãi mới nhất cho khách hàng cá nhân, NH TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) huy động lãi suất cao nhất lên tới 8,8%/năm. Khách hàng gửi tiết kiệm được hưởng mức lãi suất 8,2%/năm cho kỳ hạn 15 tháng, 8,6%/năm cho kỳ hạn 24 tháng và 8,8%/năm cho kỳ hạn 36 tháng, áp dụng hình thức nhận lãi cuối kỳ. Trong khi đó, NH TMCP Đại Chúng Việt Nam (PVcomBank) đang áp dụng lãi suất đặc biệt tới 10%/năm cho kỳ hạn 12-13 tháng khi gửi tiền tại quầy, với điều kiện duy trì số dư tối thiểu 2.000 tỉ đồng.

Lãi suất đầu vào tăng, kéo theo lãi suất cho vay cũng tăng theo. Chia sẻ tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2026 - Lần thứ I với chủ đề "Doanh nghiệp (DN) trước cú sốc địa chính trị toàn cầu: Ứng phó thế nào?", do Báo Người Lao Động tổ chức mới đây, các DN cũng phản ánh mặt bằng lãi suất hiện đang rất nóng - từ mức 6%-7% trước đây, nay lãi suất cho vay đã lên 11%-13%, thậm chí 15% đối với lĩnh vực bất động sản - tạo áp lực lớn lên DN.

Ông Hoàng Văn Thủy, Tổng Giám đốc Công ty CP Đại Hoàng Thủy, cho biết lãi suất vay của DN đã tăng rất mạnh so với năm 2025. Trước đây, công ty ông vay chỉ khoảng 7,5%/năm thì nay đã lên tới 11%-12%/năm. Cùng với đó, chi phí bao bì cũng tăng khoảng 50%, khiến biên lợi nhuận sụt giảm đáng kể. "Trước đây lợi nhuận đạt khoảng 7%, nay chỉ còn khoảng 3%, thậm chí có thời điểm bị âm" - ông cho hay. Trước áp lực chi phí, DN buộc phải cắt giảm sản lượng từ 30%-40% để hạn chế rủi ro.

Cũng theo ông Thủy, khó khăn lớn nhất của DN hiện nay là dòng tiền bị ách tắc trong khi điều kiện vay vốn ngày càng chặt chẽ, lãi suất cao. Điều này buộc nhiều DN phải thu hẹp quy mô sản xuất và chờ đợi thị trường ổn định trở lại. Trước mắt, ông kiến nghị cần các NH có các gói tín dụng ưu đãi, bảo đảm nguồn vốn cho sản xuất - kinh doanh, qua đó giúp DN vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay.

Ông Trương Chí Thiện, Tổng Giám đốc Công ty CP Thực phẩm Vĩnh Thành Đạt, cũng cho hay lãi suất tăng đang tác động mạnh đến hoạt động sản xuất - kinh doanh. Khi lãi suất tăng cùng với giá nhiên liệu leo thang, chi phí vận chuyển và nguyên liệu cũng bị đẩy lên, khiến DN chịu áp lực lớn từ nhiều phía.

Trong khi đó, ông Đặng Minh Lành, Giám đốc Công ty TNHH Nội thất New GBI, cho biết với mặt bằng lãi suất cao, DN buộc phải chấp nhận giảm lợi nhuận để duy trì hoạt động. Đồng thời, DN và đối tác cũng phải linh hoạt hơn trong thanh toán, kéo dài thời gian trả tiền nhằm giảm áp lực dòng tiền.

Bên cạnh đó, việc cắt giảm chi phí, tối ưu vận hành được xem là giải pháp bắt buộc trong giai đoạn hiện nay. Ông Lành đề xuất Chính phủ cần có chính sách hỗ trợ như giãn, hoãn thuế, ưu đãi lãi suất vay, đồng thời các hiệp hội ngành nghề nên chủ động kiến nghị các gói hỗ trợ phù hợp. Ngoài ra, cần tăng cường xúc tiến thương mại, hỗ trợ DN mở rộng thị trường xuất khẩu.

Một số chuyên gia dự báo lãi suất có thể hạ nhiệt trong nửa cuối của năm 2026. Ảnh: TẤN THẠNH

Chủ động đồng hành

Theo Hiệp hội NH Việt Nam, một trong những nguyên nhân chính khiến lãi suất tăng là do chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn vẫn ở mức cao. Tính đến cuối tháng 2-2026, tín dụng tăng 1,4% trong khi huy động vốn chỉ tăng 0,36% so với cuối năm trước. "Làn sóng tăng lãi suất hiện nay xuất phát từ việc dư nợ tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn trong thời gian dài. Khi đó, NH buộc phải tăng vay trên thị trường liên NH hoặc phát hành giấy tờ có giá để bảo đảm thanh khoản, đồng thời nâng lãi suất huy động nhằm thu hút dòng tiền" - phó tổng giám đốc một NH cổ phần ở TP HCM nêu.

Cùng quan điểm, ông Huỳnh Duy Sang, Giám đốc Khối Thị trường tài chính NH TMCP Á Châu (ACB), nhận định mặt bằng lãi suất tăng trong giai đoạn hiện nay chủ yếu phản ánh nhu cầu vốn và tín dụng của nền kinh tế, khác với giai đoạn 2020-2022 khi lãi suất tăng do rủi ro thanh khoản của hệ thống NH và những biến động từ thị trường trái phiếu DN.

Theo ông Sang, trong những năm trước, chính sách tiền tệ được nới lỏng tương đối mạnh, giúp duy trì mức lãi suất thấp. Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động và Việt Nam phải đồng thời cân bằng các mục tiêu tăng trưởng, kiểm soát lạm phát và ổn định tỉ giá, dư địa để tiếp tục giữ lãi suất ở mức thấp không còn nhiều. "Lãi suất nên được duy trì ở một mặt bằng hợp lý để bảo đảm mức thực dương, qua đó khuyến khích người dân nắm giữ tiền đồng và gửi tiền vào NH. Đồng thời, chính sách cũng cần hài hòa lợi ích giữa người gửi tiền và người vay vốn" - ông Sang nói.

Ở thời điểm hiện tại, việc kiểm soát dòng vốn tín dụng vào đúng lĩnh vực sản xuất, hạn chế chảy vào các hoạt động đầu cơ, được xem là yếu tố quan trọng giúp kìm hãm đà tăng của lãi suất huy động. "NH Nhà nước đang đi đúng hướng khi kiểm soát nhịp độ tăng trưởng tín dụng theo từng quý, đồng thời chú trọng chất lượng tín dụng. Khi dòng vốn được phân bổ đúng vào khu vực sản xuất - kinh doanh thực chất, điều này sẽ góp phần ổn định dần mặt bằng lãi suất" - ông Sang nhấn mạnh.

Thực tế tại ACB, với các DN nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, bên cạnh các chính sách lãi suất ưu đãi, NH còn chủ động đồng hành trong việc tư vấn về thuế cũng như cung cấp các giải pháp bảo hiểm rủi ro tài chính, qua đó góp phần nâng cao sức chống chịu cho DN.

Đối với nhóm khách hàng xuất khẩu và sản xuất, ACB sẵn sàng áp dụng mức lãi suất cho vay thấp hơn khoảng 1-2 điểm % so với thông thường, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay khi DN đang phải đối mặt áp lực lớn từ chi phí logistics và chi phí đầu vào gia tăng.

Trong khi đó, để hỗ trợ DN vượt qua khó khăn, Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân (Ban IV) kiến nghị Thủ tướng Chính phủ sớm triển khai các giải pháp hỗ trợ tín dụng, cơ cấu nợ, giảm lãi suất và cải thiện dòng tiền cho DN. Trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng mạnh và khả năng tiếp cận vốn, tiếp cận thị trường bị ảnh hưởng và dự báo còn kéo dài, cần nghiên cứu các giải pháp hỗ trợ DN duy trì thanh khoản và vốn lưu động, nhất là đối với các ngành chịu tác động mạnh, như DN sản xuất, DN xuất khẩu, DN nông nghiệp, đặc biệt là các DN nhỏ và vừa...

THÁI PHƯƠNG - SƠN NHUNG - NGUYỄN HẢI