Lãi suất huy động tháng 5 giảm: Các 'ông lớn' nhập cuộc, kỳ vọng hạ nhiệt chi phí vay

Động thái này không chỉ giúp tối ưu chi phí vốn cho hệ thống mà còn được kỳ vọng là đòn bẩy quan trọng để hạ lãi suất cho vay, đồng hành cùng doanh nghiệp phục hồi sản xuất kinh doanh.

Mặt bằng mới thiết lập

Sau giai đoạn biến động đầu năm, thị trường tiền tệ đầu tháng 5 chứng kiến sự ổn định hơn. Theo khảo sát tại hơn 30 ngân hàng thương mại (NHTM), xu hướng giảm lãi suất huy động đã lan tỏa rộng khắp, nối dài diễn biến hạ nhiệt từ cuối tháng 4. Đây là kết quả trực tiếp từ nỗ lực điều hành của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) nhằm đưa mặt bằng lãi suất về mức hợp lý.

Lãi suất cho vay phát sinh mới hiện ở mức khoảng 8,38%, giảm 0,44% so với các năm trước.

Ghi nhận thực tế cho thấy, mức giảm phổ biến dao động từ 0,2% đến 0,8%/năm tùy kỳ hạn. Đặc biệt, nhóm NHTM nhà nước (Big 4) đang đóng vai trò dẫn dắt thị trường với biểu lãi suất khá tương đồng. Cụ thể, Vietcombank, BIDV và VietinBank đồng loạt niêm yết lãi suất kỳ hạn 12 tháng ở mức 5,9%/năm; kỳ hạn từ 24 tháng trở lên cao nhất cũng chỉ dừng lại ở mức 6,0%/năm.

Ở nhóm NHTM cổ phần, sự điều chỉnh thậm chí còn mạnh mẽ hơn. VPBank, Techcombank, HDBank và Sacombank đều ghi nhận mức giảm khoảng 0,5%/năm. Thậm chí, một số ngân hàng như GPBank đã đồng loạt hạ 0,3%/năm ở tất cả các kỳ hạn, đưa lãi suất kỳ hạn dài từ 12-36 tháng xuống còn 5,55%/năm – mức thấp đáng kể so với mặt bằng chung của nhóm này trước đây.

Mặc dù xu hướng chung là giảm, thị trường vẫn xuất hiện những con số "khủng" lên tới 9-10%/năm. Tuy nhiên, đây thực chất là các mức lãi suất đặc biệt đính kèm điều kiện khắt khe, chủ yếu nhắm vào đối tượng khách hàng tổ chức hoặc cá nhân có tiềm lực tài chính rất mạnh.

Điển hình như PVcomBank áp dụng mức 10%/năm cho kỳ hạn 12-13 tháng nhưng yêu cầu số dư tối thiểu phải đạt 2.000 tỷ đồng. MSB cũng công bố lãi suất 9%/năm cho kỳ hạn 13 tháng với điều kiện tiền gửi từ 500 tỷ đồng trở lên. Tương tự, HDBank duy trì mức 7,6%/năm cho những khoản tiền gửi trên 500 tỷ đồng.

Các chuyên gia nhận định, đây chỉ là những trường hợp cá biệt nhằm giữ chân tệp khách hàng chiến lược và không phản ánh xu hướng chung của thị trường bán lẻ. Đối với khách hàng phổ thông, dư địa để tìm kiếm lãi suất cao trên 7% hiện nay là rất hiếm hoi.

Ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (NHNN) cho rằng việc tối ưu chi phí vốn đầu vào thông qua giảm lãi suất huy động sẽ giúp gia tăng dư địa cho việc giảm lãi suất cho vay, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Tại mùa Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) vừa qua, lãnh đạo các ngân hàng lớn đã đưa ra những thông điệp trấn an thị trường. Ông Nguyễn Thanh Tùng – Chủ tịch HĐQT Vietcombank khẳng định: “Từ nay đến cuối năm sẽ không xảy ra một cuộc đua lãi suất huy động vốn nào nữa”. Theo ông Tùng, việc duy trì mặt bằng lãi suất thấp là trách nhiệm của các NHTM nhà nước nhằm đảm bảo sự ổn định của hệ thống và hỗ trợ nền kinh tế, dù điều này có thể làm giảm tính cạnh tranh cục bộ.

Đồng quan điểm, đại diện BIDV cho biết dù áp lực thanh khoản từng có lúc căng thẳng ảnh hưởng đến biên lãi ròng (NIM), nhưng với sự điều tiết linh hoạt từ NHNN qua các công cụ như thị trường mở (OMO) và tái cấp vốn, mặt bằng lãi suất sẽ sớm ổn định và có xu hướng giảm nhẹ.

Tuy nhiên, dưới góc nhìn thận trọng, ông Lê Thanh Tùng – Thành viên HĐQT VietinBank lưu ý áp lực vẫn hiện hữu do tốc độ tăng trưởng tín dụng đang nhanh hơn tốc độ huy động vốn. Bên cạnh đó, những biến động địa chính trị thế giới tác động đến giá năng lượng và lạm phát cũng là những biến số cần theo dõi chặt chẽ để có kịch bản ứng phó phù hợp.

Quyết tâm hạ lãi suất cho vay để hỗ trợ nền kinh tế

Mục tiêu cuối cùng của việc hạ lãi suất huy động chính là tạo dư địa để giảm lãi suất cho vay. Phát biểu tại phiên họp Chính phủ thường kỳ ngày 4/5, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn cho biết lãi suất cho vay phát sinh mới hiện ở mức khoảng 8,38%, giảm 0,44% so với các năm trước.

Thống đốc nhấn mạnh, việc duy trì lãi suất huy động ở mức "vừa phải" là một bài toán cân não: vừa phải đủ hấp dẫn để người dân không chuyển sang nắm giữ USD gây áp lực lên tỷ giá, vừa phải đủ thấp để hỗ trợ chi phí đầu vào cho doanh nghiệp.

Đánh giá về nỗ lực này, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng ghi nhận sự quyết liệt của ngành ngân hàng nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn: “Chúng ta phải bảo đảm làm sao mức lãi suất cho vay thấp nhất có thể, tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên. Các NHTM phải chia sẻ nhiều hơn, kéo chênh lệch giữa lãi suất huy động và cho vay xuống thực chất hơn”.

Theo các chuyên gia, thị trường ngân hàng trong thời gian tới sẽ được NHNN tiếp tục điều hành linh hoạt các công cụ chính sách tiền tệ để đảm bảo hệ thống không rơi vào tình trạng "khát vốn", từ đó triệt tiêu động lực tăng lãi suất huy động.

Dòng vốn sẽ được định hướng chảy mạnh vào các lĩnh vực ưu tiên như xuất khẩu, nông nghiệp, công nghệ cao và các dự án hạ tầng trọng điểm với mức lãi suất ưu đãi. Đồng thời, việc duy trì lãi suất VND ở mức hợp lý (hiện bình quân khoảng 6%) được xem là "chốt chặn" quan trọng để giữ ổn định thị trường ngoại hối trước những biến động từ đồng USD quốc tế.

Có thể thấy, làn sóng giảm lãi suất trong tháng 5 là một tín hiệu tích cực, cho thấy sự đồng lòng của hệ thống ngân hàng trong việc chia sẻ khó khăn với nền kinh tế. Dù áp lực từ lạm phát và tỷ giá vẫn còn, nhưng với những giải pháp căn cơ từ Chính phủ và NHNN, doanh nghiệp và người dân có quyền kỳ vọng vào một mặt bằng chi phí vốn dễ thở hơn trong thời gian tới.

Huyền Anh