Điện khí LNG: Nâng Qc lên 75% vẫn chưa 'khóa' rủi ro dư công suất

Tuy nhiên, phía cơ quan quản lý và bên mua điện cảnh báo rủi ro dư công suất và gia tăng chi phí hệ thống nếu cam kết sản lượng ở mức cao.

Dự thảo nghị định được xây dựng trên cơ sở tham vấn rộng rãi các bộ, ngành và doanh nghiệp. Ảnh minh họa: BCT

Bộ Công Thương đã tổng hợp, giải trình ý kiến góp ý dự thảo sửa đổi Nghị định 56/2025/NĐ-CP, tập trung hoàn thiện cơ chế sản lượng điện cho các dự án điện khí LNG.

Tổng hợp ý kiến góp ý cho thấy phần lớn doanh nghiệp vẫn chưa hài lòng với mức 75%. Nhiều chủ đầu tư đề xuất Qc từ 85% đến 95% và kéo dài thời gian áp dụng đến 20-25 năm nhằm bảo đảm dòng tiền trả nợ.

Cụ thể Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (PV Power) đề xuất mức Qc tối thiểu không thấp hơn 85% để bảo đảm nghĩa vụ trả nợ. Công ty Cổ phần Năng lượng VinEnergo kiến nghị nâng lên 95% và kéo dài thời gian áp dụng đến 25 năm, trong khi Công ty cổ phần Đầu tư Xây dựng Trung Nam đề xuất mức 90% trong 20 năm.

Tuy nhiên, khác với các dự án nhiệt điện truyền thống, bài toán của điện khí LNG không chỉ nằm ở sản lượng hợp đồng. Nhóm nhà đầu tư Nhật Bản tại Việt Nam thuộc JCCI, cùng các tập đoàn như Marubeni và Tokyo Gas, cho rằng việc nâng Qc không thay thế được các cơ chế cốt lõi trong hợp đồng mua bán điện (PPA), đặc biệt là bảo đảm thanh toán, chia sẻ rủi ro và khả năng chuyển ngang chi phí nhiên liệu.

Liên danh LNG Hải Lăng giai đoạn 1 cũng cảnh báo mức 75% chưa đủ tạo dòng tiền ổn định trong giai đoạn đầu vận hành, thời điểm áp lực trả nợ lớn nhất. Quan trọng hơn, rủi ro lệch pha giữa hợp đồng mua LNG và huy động điện, cùng nghĩa vụ "take-or-pay" chưa được xử lý, khiến các tổ chức cho vay vẫn đánh giá thấp khả năng tài trợ dự án.

Ở chiều ngược lại, bên mua điện lại nhìn thấy một rủi ro khác. Ở chiều ngược lại, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cảnh báo ngay cả với mức Qc 65% hiện hành đã có thời điểm phát sinh tình trạng "over contract", tức sản lượng điện cam kết cao hơn nhu cầu huy động thực tế của hệ thống. Nếu nâng lên 75%, nghĩa vụ thanh toán theo hợp đồng sẽ tăng tương ứng, trong khi giá điện LNG vốn cao hơn các nguồn điện khác, có thể làm gia tăng chi phí mua điện và gây áp lực lên giá điện bình quân.

Trên cơ sở tính toán của đơn vị vận hành hệ thống điện, Bộ Công Thương cho biết nếu Qc vượt 80% sẽ phổ biến nguy cơ "over contract", tức sản lượng điện hợp đồng cao hơn nhu cầu huy động thực tế của hệ thống. Khi đó, dù không phát điện, bên mua điện vẫn phải thanh toán theo hợp đồng, dẫn đến gia tăng chi phí toàn hệ thống.

Vì vậy, mức 75% được lựa chọn như phương án trung dung nhằm cân bằng giữa yêu cầu thu hút đầu tư và bảo đảm an toàn hệ thống điện.

Dù vậy, khoảng cách quan điểm giữa các bên vẫn còn lớn, khi các rủi ro cốt lõi như biến động giá LNG, tỷ giá và cơ chế bảo đảm thanh toán trong hợp đồng mua bán điện hiện chưa được xử lý trong lần sửa đổi này.

L. Hoàng