Kỳ vọng vào những quyết sách đột phá cho giai đoạn phát triển mới

Quốc hội khóa XVI sẽ quyết định nhiều vấn đề quan trọng của đất nước trong giai đoạn 5 năm (2026 - 2030) tại Đợt 2 của Kỳ họp thứ Nhất. Ảnh: Quang Vinh

Chiều sâu chính sách, quyết định những vấn đề lớn

Tại Đợt 2 của Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội sẽ thảo luận về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026; Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030; Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030; Kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia giai đoạn 2026 - 2030; kế hoạch vay, trả nợ công giai đoạn 2026 - 2030. Trên cơ sở đó, vào cuối kỳ họp, Quốc hội sẽ xem xét biểu quyết thông qua các Nghị quyết trên. Đây đều là những vấn đề có ý nghĩa chiến lược, quyết định sự phát triển của đất nước trong 5 năm tới, gắn với cả một nhiệm kỳ Đại hội XIV của Đảng.

Ông Nguyễn Ngọc Sơn - Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cho rằng, sau khi Đợt 1 đã hoàn thành khối lượng lớn nội dung về tổ chức bộ máy và nhân sự, Đợt 2 là phần việc rất quan trọng, tiếp tục đi sâu vào các nội dung thể chế có tính định hướng cho cả nhiệm kỳ.

Ông Sơn kỳ vọng Quốc hội thảo luận sâu vào 3 vấn đề: tạo động lực tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và khu vực tư nhân; phân bổ, sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư công và tài chính quốc gia; đồng thời bảo đảm gắn tăng trưởng với an sinh xã hội, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Về động lực tăng trưởng mới, ông Sơn đưa ra phân tích: Quốc hội cần làm rõ hơn Nhà nước sẽ tạo không gian chính sách như thế nào cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế tư nhân và các ngành công nghiệp mới. Muốn tăng trưởng cao trong giai đoạn tới không thể chỉ dựa vào các động lực cũ như vốn đầu tư, lao động giá rẻ hay khai thác tài nguyên. “Phải chuyển mạnh sang năng suất, công nghệ và chất lượng thể chế” - ông Sơn nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, kế hoạch đầu tư công trung hạn và kế hoạch tài chính 5 năm phải trả lời được câu hỏi rất căn bản: vốn sẽ đi vào đâu, ưu tiên cho lĩnh vực nào, có khắc phục được đầu tư dàn trải hay không, có tháo gỡ được các điểm nghẽn về hạ tầng chiến lược, chuyển đổi năng lượng, hạ tầng số, khoa học công nghệ, giáo dục, y tế hay không.

“Theo tôi, đây là chỗ cử tri và doanh nghiệp rất quan tâm, bởi tăng trưởng muốn bền thì nguồn lực công phải thực sự đóng vai trò dẫn dắt”- ông Sơn nói.

Bà Nguyễn Thị Việt Nga - Phó trưởng đoàn chuyên trách, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng nhìn nhận, nếu Đợt 1 là giai đoạn khẩn trương kiện toàn tổ chức bộ máy, hoàn tất các quyết định nhân sự và đặt nền tảng cho vận hành của cả nhiệm kỳ, thì Đợt 2 là giai đoạn thể hiện rõ hơn chiều sâu chính sách và năng lực quyết định những vấn đề lớn của Quốc hội.

Toàn cảnh Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: Quang Vinh

Theo bà Nga, Quốc hội thảo luận, biểu quyết thông qua các Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, kế hoạch tài chính quốc gia, kế hoạch vay, trả nợ công, kế hoạch đầu tư công trung hạn không chỉ là những văn bản mang tính kỹ thuật quản trị, mà thực chất là những quyết định có ý nghĩa định hình dư địa phát triển của đất nước trong cả một giai đoạn. Chất lượng của các nghị quyết này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ tăng trưởng, khả năng huy động và phân bổ nguồn lực, cũng như mức độ chủ động của chúng ta trước những biến động bên ngoài.

Bên cạnh đó, bà Nga cũng cho rằng, Quốc hội sẽ xem xét thông qua hàng loạt Luật, Nghị quyết đã được cho ý kiến ở Đợt 1 như: Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi); Luật Thủ đô (sửa đổi); Luật Hộ tịch (sửa đổi); Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi); cùng một số Luật, Nghị quyết khác. Điều đó cho thấy tinh thần làm việc rất khẩn trương nhưng cũng rất rõ trọng tâm. Những nội dung này đều đã đủ chín, đủ rõ, được chuẩn bị kỹ thì quyết tâm hoàn thành ngay từ Kỳ họp đầu tiên của nhiệm kỳ.

Khơi thông nguồn lực văn hóa để củng cố, phát triển bền vững đất nước

Trong chương trình, Quốc hội sẽ thảo luận để thông qua dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam. Ông Bùi Hoài Sơn - Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho hay, điều khiến người làm văn hóa chờ đợi lâu nay không phải là thêm những mỹ từ dành cho văn hóa, mà là một cam kết chính sách đủ rõ để thay đổi cách ứng xử với văn hóa trong thực tế. Vì thế, một trong những điểm sáng đầu tiên của dự thảo là khẳng định Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước và tăng dần theo yêu cầu phát triển, đồng thời bảo đảm kinh phí thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa.

Theo ông Sơn, điều tích cực ở đây không chỉ là con số 2%, mà còn là sự thay đổi về tư duy. Thực chất, đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho môi trường sống, cho chất lượng con người, cho cảm hứng sáng tạo, cho sự gắn kết xã hội, cho sức hút của điểm đến, cho thương hiệu quốc gia, và rộng hơn nữa là cho khả năng phát triển hài hòa của đất nước. Một xã hội giàu có nhưng nghèo nàn về thẩm mỹ, lỏng lẻo về bản sắc, lạnh lẽo về tinh thần cộng đồng thì khó có thể nói là đã phát triển trọn vẹn. Bởi vậy, việc đưa nguồn lực văn hóa vào một vị trí minh bạch hơn trong cấu trúc chính sách có ý nghĩa vượt khỏi phạm vi riêng của ngành văn hóa.

“Với nhân dân, có lẽ điều dễ cảm nhận nhất từ dự thảo này là niềm hy vọng rằng văn hóa sẽ ngày càng bớt đi tình trạng “nói nhiều, làm khó”, để bước vào một giai đoạn mới: có cơ chế tốt hơn cho tài năng, có điều kiện tốt hơn cho sáng tạo, có thiết chế tốt hơn cho thưởng thức, có hạ tầng tốt hơn cho phát triển, có chính sách tốt hơn để từ di sản đi tới sản phẩm, từ nghệ thuật đi tới thị trường, từ bản sắc đi tới sức mạnh mềm. Khi Quốc hội bàn thảo về một nghị quyết như thế, điều người ta chờ đợi không chỉ là một văn bản được thông qua, mà là một cơ hội được mở ra: cơ hội để văn hóa Việt Nam thật sự bứt phá bằng thể chế, để từ đó góp phần làm cho đất nước không chỉ giàu lên, mà còn đẹp hơn, sâu hơn và đáng sống hơn”- ông Sơn kỳ vọng.

Bà Nguyễn Thị Việt Nga cũng bày tỏ kỳ vọng nhiều nhất vào Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam. “Tôi cho rằng đây là một nội dung rất đáng chờ đợi, bởi văn hóa không chỉ là lĩnh vực cần được đầu tư, mà còn là nền tảng tinh thần của xã hội, là nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm của quốc gia. Nếu có được những cơ chế đủ đột phá, đủ khả thi, đủ sức khơi thông nguồn lực cho văn hóa, thì đây sẽ không chỉ là câu chuyện của riêng ngành văn hóa, mà còn là bước đi quan trọng để phát triển con người Việt Nam và củng cố nền tảng phát triển bền vững của đất nước” - bà Nga nói.

Ông Nguyễn Ngọc Sơn - Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường: Gắn tăng trưởng với an sinh, môi trường, phát triển bền vững

Ông Nguyễn Ngọc Sơn - Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường.

Tôi rất mong Quốc hội không nhìn kinh tế - xã hội chỉ theo chiều tăng GDP, mà phải đặt trong tương quan với chất lượng sống của người dân, năng lực chống chịu của xã hội, an ninh năng lượng, an ninh lương thực, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu. Một chương trình phát triển 5 năm chỉ thực sự có giá trị khi người dân cảm nhận được thành quả phát triển một cách công bằng, bền vững và an toàn hơn. Nội dung này phù hợp với cách tiếp cận chung của kỳ họp là xem xét đồng thời các vấn đề kinh tế - xã hội, tài chính, ngân sách và các vấn đề quan trọng khác của đất nước.

Bà Nguyễn Thị Việt Nga - Phó trưởng đoàn chuyên trách, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng: Xem xét thông qua các nội dung mới, có tính mở đường

Bà Nguyễn Thị Việt Nga - Phó trưởng đoàn chuyên trách, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng.

Trong Đợt 2 của kỳ họp, Quốc hội sẽ xem xét thông qua các nội dung mới, có tính mở đường, như Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam; Nghị quyết thí điểm chế định luật sư công; Nghị quyết về xử lý vi phạm đất đai, tháo gỡ các dự án tồn đọng kéo dài; và đề án thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương. Đây đều là những vấn đề không chỉ mang tính trước mắt, mà còn gắn với tư duy cải cách thể chế, đổi mới quản trị và kiến tạo động lực phát triển mới.

Hoài Vũ