Kỹ sư bán dẫn Việt cần gì để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu?

Hiện Đài Loan (Trung Quốc) đang giữ vị trí quan trọng trong chuỗi cung ứng bán dẫn thế giới. Theo TrendForce, riêng TSMC chiếm 69,9% thị trường xưởng đúc chip toàn cầu năm 2025. Vị thế này không được tạo nên bởi một doanh nghiệp đơn lẻ, mà là kết quả của nhiều thập kỷ kết nối giữa trường đại học, viện nghiên cứu và nhà máy.

Theo TS. David Hoàng, đây cũng là những yếu tố kỹ sư Việt cần được chuẩn bị ngay từ đại học: nền tảng kiến thức theo chuẩn quốc tế, năng lực thực hành và kỹ năng làm việc trong môi trường doanh nghiệp.

TS. David Hoàng cho rằng kỹ sư bán dẫn cần được chuẩn bị theo chuẩn nghề quốc tế ngay từ giảng đường.

Kiến thức quốc tế phải đi cùng thực hành và kỹ năng doanh nghiệp

TS. David Hoàng cho rằng, đào tạo bán dẫn tại Việt Nam và yêu cầu thực tế của doanh nghiệp còn tồn tại một số khoảng cách:

Thứ nhất ở chuẩn kiến thức quốc tế. Bán dẫn là ngành có tính toàn cầu cao, vì vậy, sinh viên cần hiểu mối liên hệ giữa thiết kế vi mạch, chế tạo wafer, đóng gói, kiểm thử và vận hành; đồng thời biết sử dụng công cụ chuyên dụng, đọc tài liệu và trao đổi chuyên môn bằng ngoại ngữ.

Thứ hai là điều kiện thực hành. Phòng thí nghiệm, phần mềm thiết kế và thiết bị chuyên dụng đòi hỏi nguồn đầu tư lớn, khiến sinh viên chưa có nhiều cơ hội tiếp cận dự án gần với thực tế.

Ông Đỗ Văn Hướng, Nhà nghiên cứu cao cấp tại ASICLAND (Hàn Quốc), chia sẻ: sinh viên mới tốt nghiệp chưa cần đảm nhiệm ngay những nhiệm vụ phức tạp, nhưng phải có nền tảng đủ vững để tiếp tục được đào tạo và hiểu cách một dự án kỹ thuật được tổ chức.

Thứ ba ở kỹ năng làm việc trong doanh nghiệp. Kỹ sư cần biết đọc yêu cầu kỹ thuật, ghi nhận kết quả, quản lý tiến độ, kiểm tra chéo và phối hợp với nhiều bộ phận. Những năng lực này hình thành rõ nét khi sinh viên được tham gia dự án, tiếp nhận phản hồi và làm quen với quy trình kiểm tra, điều chỉnh sản phẩm.

Sinh viên Asia University Program rèn tư duy kỹ thuật và khả năng ứng dụng qua các hoạt động thực hành

Vì vậy, ba nhóm năng lực trên cần được hình thành đồng thời.

“Đây không phải yêu cầu dành riêng cho nhóm nhân sự xuất sắc, mà là nền tảng nghề nghiệp để kỹ sư có thể nhận việc, tiếp tục học và phát triển lâu dài trong ngành bán dẫn”, TS. David Hoàng nhận định.

Mô hình 2+2 giải đồng thời bài toán nền tảng, thực hành và hội nhập

Những khoảng cách trên đặt ra yêu cầu về một lộ trình đào tạo vừa bảo đảm nền tảng chuyên môn, vừa tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận công cụ và cách thức làm việc trong doanh nghiệp.

Trước nhu cầu đó, Asia University Program - chương trình hợp tác giữa Trường Đại học FPT, Tập đoàn FPT và Asia University, Đài Loan (Trung Quốc) – Top 401–500 thế giới (THE 2026), đào tạo ngành Công nghệ bán dẫn theo lộ trình hai năm tại Việt Nam và hai năm chuyển tiếp sang Đài Loan.

Trong hai năm đầu, sinh viên xây dựng nền tảng toán, điện – điện tử, lập trình, ngoại ngữ và phương pháp học tập độc lập. Hai năm cuối, người học chuyển tiếp sang Asia University để học chuyên sâu và tăng cường trải nghiệm trong môi trường gắn với ngành công nghiệp bán dẫn hàng đầu thế giới.

Sinh viên Asia University Program làm quen quy trình an toàn trước khi tham quan trung tâm bán dẫn tại Asia University

Sau giai đoạn nền tảng, sinh viên phát triển theo một trong ba hướng: Thiết kế vi mạch, Công nghệ sản xuất hoặc Vận hành hệ thống bán dẫn. Cấu trúc này giúp người học vừa đi sâu vào một lĩnh vực, vừa hiểu mối liên hệ giữa thiết kế, chế tạo, đóng gói, kiểm thử và vận hành trong toàn bộ chuỗi giá trị.

Đưa môi trường doanh nghiệp vào quá trình đào tạo

Để tăng trải nghiệm thực hành, Asia University đã đầu tư hơn 30 triệu Đài tệ, tương đương hơn 24 tỷ đồng, cho các phòng thiết kế, mô phỏng linh kiện cùng thiết bị phục vụ chế tạo wafer, đóng gói và kiểm thử. Qua đó, sinh viên có thể tìm hiểu quy trình từ thiết kế đến đo kiểm, đồng thời làm quen với yêu cầu về dữ liệu, chất lượng và kỹ thuật.

Bên cạnh đó, Asia University xây dựng mạng lưới hợp tác và kết nối với nhiều doanh nghiệp trong chuỗi bán dẫn như SPIL (thành viên của ASE Technology Holding), AMD, Fulim Technology Engineering, Wayia Precision, Micron... Các hoạt động thực tập, nghiên cứu, đào tạo nhân lực và trao đổi kỹ thuật góp phần đưa công nghệ và bài toán thực tế của doanh nghiệp vào chương trình học.

Theo TS. David Hoàng, mục tiêu của đào tạo bán dẫn không dừng ở việc cung cấp kiến thức hoặc tăng số lượng người theo học. Điều quan trọng hơn là rút ngắn khoảng cách giữa năng lực được hình thành trên giảng đường và yêu cầu thực tế tại doanh nghiệp.

“Khi kiến thức theo chuẩn quốc tế, năng lực thực hành và kỹ năng làm việc trong doanh nghiệp được phát triển đồng thời, kỹ sư Việt mới có nền tảng để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu”, ông nhận định.

(Nguồn: Viện Đại học Quốc tế FPT)