Knuốt - Tinh hoa thổ cẩm Cơ Tu

Lấy lá a yâng buộc sợi trước khi nhuộm.

Thuật ngữ quốc tế gọi kỹ thuật này là ikat. Đồng bào lấy lá a yâng, một loại cây trong rừng có lá dài như lưỡi kiếm và mỏng, buộc vào sợi vải được nhuộm một nước rồi tiếp tục mang nhúng vào thuốc nhuộm nhiều lần để sợi chuyển màu đen (tăm). Với cách làm này, trên một đoạn sợi cùng có hai màu xanh và màu đen lẫn lộn, tạo ra hai sắc độ đậm nhạt khác nhau. Khi dệt, người ta bố trí chỗ sợi có màu xanh chàm liền kề với nhau, tạo ra những dải hoa văn có hình gợn sóng trên nền vải đen.

Lá a yâng dùng để buộc, bao sợi.

Đây là kỹ thuật dệt rất khó, chỉ một vài thợ dệt ở làng Công Dồn (xã Nam Giang) mới làm được nên có nguy cơ thất truyền, mai một. Thiết nghĩ, cần có biện pháp để bảo tồn tinh hoa nghề dệt Cơ Tu, một loại hình Di sản quý báu đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2014.

Khuấy đều thuốc nhuộm vải chiết xuất từ cây chàm.

Nhuộm sau khi bao sợi vải bằng lá a yâng.

Phơi sợi trên giàn sau khi nhuộm chàm.

Thợ dệt Cơ Tu chèn hạt cườm trên nền vài hoa văn knuốt

Cụ bà Cơ Tu làng Công Dồn truyền nghề dệt vải hoa văn knuốt cho thợ dệt trẻ.

Sản phẩm được tạo ra từ kỹ thuật nhuộm bao sợi.

Thợ dệt Cơ Tu khoe tấm vải có hoa văn gợn sóng vừa dệt.

Bà lão Cơ Tu với trang phục vải chàm có hoa văn gợn sóng.

Thiếu nữ dân tộc Cơ Tu diện chiếc váy màu chàm có hoa văn gợn sóng.

Kỹ thuật nhuộm bao sợi.

TRẦN TẤN VỊNH