Kinh tế tư nhân - chủ công thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đổi mới sáng tạo

Không chỉ đóng góp lớn vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP), kinh tế tư nhân đã thực sự trở thành lực lượng chủ công thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, đóng góp cho ngân sách và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Doanh nghiệp tư nhân góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, đóng góp cho ngân sách và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Ảnh: Thanh Hằng.

Khẳng định tầm vóc chiến lược

Trong quá trình đổi mới, hội nhập và phát triển của Việt Nam, kinh tế tư nhân liên tục phát triển và khẳng định vị thế là một động lực quan trọng của nền kinh tế đất nước.

Theo Cục Thống kê - Bộ Tài chính, hiện khu vực kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 42,3% GDP, chiếm hơn 85% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động. Đây là khu vực năng động nhất, luôn đi đầu trong việc mở rộng đầu tư, khai thác thị trường, tiếp cận công nghệ mới và đổi mới phương thức quản trị.

Đặc biệt, khu vực này đã tạo việc làm cho khoảng 83,7% lao động phi chính thức và hơn 45% tổng số lao động trong nền kinh tế. Nhiều doanh nghiệp đã vươn ra khu vực và thế giới, khẳng định được thương hiệu, năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế, góp phần nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam.

Không chỉ chiếm tỷ trọng lớn về số lượng và quy mô hoạt động, kinh tế tư nhân còn giữ vai trò tiên phong trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Trong các lĩnh vực như thương mại, dịch vụ, công nghiệp nhẹ, chế biến chế tạo và gần đây là logistics, bất động sản, công nghệ số, khu vực tư nhân đều cho thấy sự linh hoạt, năng động và đổi mới mạnh mẽ.

Nhiều doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đã vươn tầm khu vực và thế giới như: Vingroup, Thaco, FPT, Masan, Vietjet, Vinamilk, TH... thể hiện tinh thần đổi mới sáng tạo và ý chí vươn lên của doanh nhân Việt Nam trong thời đại mới.

Mặt khác, kinh tế tư nhân còn góp phần không nhỏ trong việc đa dạng hóa nguồn lực phát triển, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước, đồng thời tăng khả năng huy động vốn xã hội thông qua các hoạt động đầu tư tư nhân vào hạ tầng, giáo dục, y tế, công nghệ... Những đóng góp này không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn là những minh chứng rõ nét về việc kinh tế tư nhân được xác định là “một động lực quan trọng nhất” của nền kinh tế.

Theo Giáo sư – Tiến sĩ Trần Thọ Đạt, Chủ tịch Hội đồng khoa học và đào tạo (Đại học Kinh tế quốc dân), thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia, việc Nghị quyết 68-NQ/TW nhấn mạnh kinh tế tư nhân là “động lực quan trọng nhất” vừa là sự ghi nhận đóng góp to lớn, vừa khẳng định tầm vóc chiến lược của khu vực này trong giai đoạn mới. Đây sẽ là một động lực mạnh mẽ nhất đưa nền kinh tế tiến nhanh, tiến vững chắc, đặc biệt trong kỷ nguyên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Tuy nhiên, bên cạnh những đóng góp tích cực, một số mục tiêu đặt ra vẫn chưa đạt được như mong muốn. Cụ thể, đến năm 2025 phải đạt được mục tiêu cả nước có 1,5 triệu doanh nghiệp, nhưng đến nay mới đạt gần 1 triệu doanh nghiệp và hơn 5 triệu hộ kinh doanh; tỷ lệ doanh nghiệp trên 1.000 dân của nước ta cũng thấp hơn một số nước trong khu vực (chỉ khoảng 9,4 doanh nghiệp trên 1.000 dân). Điều đó cho thấy về số lượng cũng như chất lượng, đóng góp của khu vực kinh tế tư nhân chưa tương xứng.

Theo Tiến sĩ Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội, dù Đảng, Nhà nước rất quan tâm và có nhiều chính sách, nhưng một số chính sách có thể chưa thực sự trúng, chưa đúng và chưa đủ mạnh; hoặc khâu tổ chức thực hiện chưa tốt.

Hầu hết doanh nghiệp có quy mô siêu nhỏ, nhỏ và vừa; tiềm lực tài chính và trình độ quản trị hạn chế; phần lớn có năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo thấp; năng suất lao động, hiệu quả hoạt động và sức cạnh tranh chưa cao; tư duy kinh doanh thiếu tầm nhìn chiến lược, thiếu kết nối với các doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Hệ thống thể chế còn nhiều vướng mắc, thủ tục còn rườm rà, chi phí tuân thủ cao, thanh tra, kiểm tra còn nặng nề, còn định kiến, thành kiến với khu vực doanh nghiệp tư nhân khiến niềm tin bị thu hẹp, doanh nghiệp không mạnh dạn đầu tư dù năng lực, nguồn lực còn rất lớn…

Phát triển tập đoàn kinh tế tư nhân vươn tầm khu vực và toàn cầu

Thực tế, để tiếp tục phát huy vai trò chủ lực của kinh tế tư nhân, Đảng và Nhà nước đã và đang thực hiện hàng loạt chính sách nhằm tháo gỡ các nút thắt về thể chế, thủ tục hành chính, tiếp cận đất đai, tín dụng… Đặc biệt, ngày 4-5-2025, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, được xem là chính sách lịch sử, khẳng định đường lối, chủ trương nhất quán của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân.

Với 5 quan điểm chỉ đạo mang tính đột phá, phát triển kinh tế tư nhân không chỉ là mục tiêu kinh tế, mà còn là chiến lược phát triển quốc gia. Phát triển kinh tế tư nhân nhanh, bền vững, hiệu quả, gắn liền với việc khơi dậy sức dân, giải phóng nguồn lực xã hội và thúc đẩy sự vận hành linh hoạt, hiệu quả của toàn bộ hệ thống, đưa đất nước phát triển hùng cường, thịnh vượng và hạnh phúc.

Theo Giáo sư – Tiến sĩ Trần Thọ Đạt, trong cấu trúc phát triển, kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và khu vực FDI là 3 trụ cột vững chắc của nền kinh tế. Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, tạo nền tảng ổn định vĩ mô, hạ tầng và thể chế. Kinh tế tư nhân là mũi nhọn năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, khai phá thị trường và tạo giá trị gia tăng. Khu vực FDI mang đến vốn, công nghệ, phương thức quản trị tiên tiến và mạng lưới kết nối quốc tế. Ba trụ cột này bổ trợ lẫn nhau và để nền kinh tế bứt phá, cả ba đều phải đủ mạnh.

Để khu vực kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, theo Giáo sư – Tiến sĩ Trần Thọ Đạt, cần tập trung đột phá vào 4 khâu then chốt. Cụ thể, cần có sự đột phá về thể chế. Khung pháp lý phải đảm bảo công bằng, minh bạch, giảm tối đa rào cản hành chính và chi phí không chính thức, bảo vệ quyền tài sản và quyền kinh doanh của doanh nghiệp tư nhân.

Tiếp đó là đột phá về nguồn lực, cải thiện khả năng tiếp cận vốn thông qua đa dạng hóa kênh huy động; ưu tiên phân bổ đất đai và hạ tầng cho các ngành, lĩnh vực có tiềm năng tạo giá trị gia tăng cao; thúc đẩy tiếp cận công nghệ và dữ liệu mở; đột phá về liên kết và thị trường; phát triển mạnh chuỗi cung ứng nội địa, hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân tham gia sâu vào mạng lưới sản xuất toàn cầu, nâng tầm thương hiệu và hệ thống phân phối quốc tế.

Cùng với đó là đột phá về nguồn nhân lực và văn hóa kinh doanh; xây dựng đội ngũ doanh nhân có tầm nhìn chiến lược, năng lực quản trị hiện đại và đạo đức kinh doanh; thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp sáng tạo; gắn phát triển kinh tế với trách nhiệm xã hội, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững.

Nghị quyết 68-NQ/TW đặt ra mục tiêu đến năm 2030 phấn đấu cả nước có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động, tỷ lệ 20 doanh nghiệp hoạt động/1.000 dân, có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Tốc độ tăng trưởng bình quân của kinh tế tư nhân đạt khoảng 10-12%/năm, cao hơn tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế; đóng góp khoảng 55-58% GDP, khoảng 35-40% tổng thu ngân sách nhà nước, giải quyết việc làm cho khoảng 84-85% tổng số lao động; năng suất lao động tăng bình quân khoảng 8,5-9,5%/năm.

Trình độ, năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số thuộc nhóm 3 nước đứng đầu ASEAN và nhóm 5 nước đứng đầu khu vực châu Á…

Để khu vực kinh tế tư nhân có thể thực hiện được sứ mệnh và hiện thực hóa được tầm nhìn đầy khát vọng đó, theo Tiến sĩ Mạc Quốc Anh, yếu tố quan trọng nhất chính là cần tiếp tục có những cải cách đột phá về thể chế, chính sách và môi trường kinh doanh để kinh tế tư nhân có thể phát huy tối đa tiềm năng, trở thành động lực dẫn dắt nền kinh tế vươn ra thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp, doanh nhân khu vực kinh tế tư nhân cần nỗ lực cao hơn, quyết tâm lớn hơn, hành động quyết liệt hơn để phát huy vai trò, sứ mệnh then chốt của mình trong kỷ nguyên mới. Doanh nhân không ngừng nâng cao năng lực, phẩm chất lãnh đạo, quản lý, quản trị doanh nghiệp, cũng như phát triển văn hóa doanh nghiệp, xây dựng đội ngũ đủ tài, đủ tâm, đủ tầm.

Thanh Hiền