Kiến tạo thể chế, khơi thông động lực phát triển

Quang cảnh Phiên khai mạc Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: quochoi.vn

Quyết liệt hoàn thiện thể chế, đáp ứng yêu cầu phát triển

Sáng 3/8, tại Nhà Quốc hội, Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI khai mạc tập trung xem xét, quyết định nhiều nội dung quan trọng về công tác lập pháp và các vấn đề lớn của đất nước. Theo chương trình đã được Quốc hội thông qua, kỳ họp diễn ra trong khoảng 17 ngày, xem xét, quyết định 33 nội dung, gồm 15 dự án luật, 4 nghị quyết quy phạm pháp luật, cho ý kiến lần đầu đối với 7 dự án luật và xem xét, quyết định 7 vấn đề quan trọng thuộc thẩm quyền.

Phát biểu khai mạc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, kỳ họp diễn ra trong bối cảnh cả nước vừa sơ kết một năm thực hiện việc sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; đồng thời đang nỗ lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số trong năm 2026 và các năm tiếp theo. Thông điệp xuyên suốt được người đứng đầu Quốc hội nhấn mạnh là "không chậm trễ, không để lỡ thời cơ phát triển của đất nước". Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan hữu quan được yêu cầu phối hợp chặt chẽ để thể chế hóa ngay các chủ trương của Đảng, kịp thời xử lý những vấn đề thực tiễn đặt ra, đồng thời nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật theo hướng ổn định, minh bạch và khả thi.

Trong tuần làm việc đầu tiên (từ ngày 3/8-7/8), Quốc hội tập trung xem xét nhiều dự án luật, nghị quyết quan trọng, tiến hành thảo luận tại tổ và hội trường đối với các nội dung còn có ý kiến khác nhau. Các phiên họp diễn ra với tinh thần thẳng thắn, trách nhiệm, nhiều đại biểu phân tích sâu tác động của chính sách, tính thống nhất của hệ thống pháp luật và khả năng tổ chức thực hiện sau khi luật được ban hành. Một điểm nổi bật của kỳ họp là tư duy lập pháp tiếp tục chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo phát triển. Nhiều dự án luật được xây dựng theo hướng cắt giảm thủ tục hành chính, tháo gỡ rào cản về cơ chế, khuyến khích đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi số, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước. Quốc hội cũng dành thời gian xem xét nhiều vấn đề quan trọng về phát triển kinh tế-xã hội và đầu tư các công trình chiến lược như chủ trương đầu tư Dự án đường Vành đai 5-Vùng Thủ đô Hà Nội, điều chỉnh chủ trương đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng... Đây đều là những quyết sách có ý nghĩa lâu dài, góp phần mở rộng không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng.

Qua các phiên thảo luận, nhiều đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát kỹ các quy định để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đánh giá đầy đủ tác động của chính sách, nhất là đối với người dân, doanh nghiệp và chính quyền địa phương. Việc hoàn thiện thể chế không chỉ nhằm giải quyết những vấn đề trước mắt, mà còn tạo nền tảng pháp lý vững chắc để đất nước phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Hoàn thiện cơ sở pháp lý đáp ứng yêu cầu quốc phòng trong tình hình mới

Một trong những nội dung nổi bật của kỳ họp là xem xét hai dự án luật: Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng. Đây là những dự án luật có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế, đáp ứng yêu cầu xây dựng nền quốc phòng toàn dân và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Thiếu tướng Võ Tiến Nghị, Phó Tư lệnh Bộ đội Biên phòng (giữa) cùng các đại biểu Quốc hội thuộc Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị tham gia thảo luận tại Tổ 13. Ảnh: Tuấn Khang

Đối với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng, việc sửa đổi tập trung bảo đảm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ quan điểm của Đảng về sắp xếp, tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phân quyền tối đa, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính phù hợp với yêu cầu cấp bách của thực tiễn. Các nội dung điều chỉnh chủ yếu liên quan đến điều chỉnh về tổ chức, thẩm quyền và kỹ thuật lập pháp, không phát sinh chính sách mới về chế độ đối với con người, không phát sinh tổ chức bộ máy, biên chế và nhiệm vụ chi mới của ngân sách Nhà nước. Việc tổ chức thi hành được thực hiện trên cơ sở sử dụng hiệu quả nguồn lực, nhân lực và kinh phí hiện có của Bộ Quốc phòng và các cơ quan, đơn vị liên quan, bảo đảm tính khả thi và phù hợp với chủ trương tinh gọn bộ máy. Dự án luật đồng thời sửa đổi các quy định trong nhiều luật quan trọng, trong đó có Luật Biên phòng Việt Nam, góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý cho nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới.

Đối với Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, việc ban hành là cần thiết nhằm khắc phục khoảng trống, bất cập của pháp luật hiện hành; luật hóa các nguyên tắc, căn cứ, biện pháp quản lý, kiểm soát đặc thù; hoàn thiện cơ chế phòng, chống tài trợ phổ biến và trừng phạt tài chính mục tiêu; thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành, chia sẻ thông tin, cảnh báo sớm, hợp tác quốc tế và bảo đảm nguồn lực thực thi.

Dự thảo luật quy định nguyên tắc, biện pháp, chính sách, nguồn lực và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Phạm vi điều chỉnh của dự thảo luật tập trung vào các nội dung cốt lõi: Quản lý rủi ro quốc gia; danh mục kiểm soát; biện pháp quản lý, kiểm soát đặc thù với hoạt động, hàng hóa, vật liệu, thiết bị, phần mềm, công nghệ, dịch vụ có nguy cơ bị lợi dụng; kiểm soát ngoài danh mục; kiểm soát người sử dụng cuối cùng, mục đích sử dụng cuối cùng; biện pháp ngăn chặn, phản ứng khẩn cấp; kiểm soát tài trợ phổ biến; thông tin, dữ liệu, cảnh báo sớm, phối hợp liên ngành; quản lý Nhà nước, kiểm tra, thanh tra, giám sát, xử lý vi phạm, bảo đảm nguồn lực và hợp tác quốc tế.

Qua thảo luận, các đại biểu Quốc hội thống nhất cao về sự cần thiết ban hành hai dự án luật nêu trên, đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan trong tổ chức thực hiện và đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong quản lý Nhà nước về quốc phòng. Việc hoàn thiện các quy định pháp luật lần này không chỉ đáp ứng yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy, mà còn tạo nền tảng pháp lý vững chắc để lực lượng vũ trang, trong đó có Bộ đội Biên phòng, thực hiện hiệu quả nhiệm vụ chính trị được giao.

Những nội dung được Quốc hội xem xét ngay trong tuần làm việc đầu tiên của kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất cho thấy quyết tâm hoàn thiện thể chế, xây dựng hành lang pháp lý đồng bộ, tạo động lực phát triển đất nước, đồng thời củng cố nền quốc phòng toàn dân, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới.

Tuấn Khang