Kiến tạo hệ sinh thái du lịch thông minh cho Thủ đô

Triển khai cơ sở dữ liệu dùng chung

Tại Hội thảo chuyên đề phát triển du lịch thông minh diễn ra ngày 17-6 do Sở Du lịch Hà Nội tổ chức, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu cho biết, chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và là yêu cầu cấp thiết đối với mọi ngành, lĩnh vực, trong đó có du lịch. Đây là yếu tố để nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện trải nghiệm du khách, hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh, hiện đại và bền vững.

Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu phát biểu tại hội thảo. Ảnh: H.L

Trước thực tiễn chuyển đổi số sâu rộng và áp lực tăng trưởng hiện nay, “du lịch thông minh” phải đáp ứng được các tiêu chí cốt lõi như: Tính cá nhân hóa cao, tính thời gian thực (real-time), tính liên thông sinh thái. “Du lịch thông minh không đứng độc lập mà phải tích hợp mượt mà vào hạ tầng đô thị thông minh, kết nối liên thông dữ liệu để tối ưu hóa nguồn lực”, ông Hà Văn Siêu nhấn mạnh.

Thông tin về hoạt động chuyển đổi số du lịch tại Việt Nam, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin du lịch (Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam) Phan Thị Thái Hà chia sẻ, các nền tảng số dùng chung trong ngành Du lịch đã được Trung tâm phát triển và đưa vào vận hành gồm: Hệ thống cơ sở dữ liệu du lịch Việt Nam, cơ sở dữ liệu về thống kê du lịch, ứng dụng du lịch “Du lịch Việt Nam - Vietnam Travel”, nền tảng “Quản trị và Kinh doanh du lịch”, Thẻ Việt - Thẻ du lịch thông minh, hệ thống vé điện tử và hệ thống thuyết minh đa phương tiện.

Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: H.L

Tại Hà Nội, năm 2026, ngành Du lịch Hà Nội tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm gồm: Hoàn thiện cơ sở dữ liệu chuyên ngành du lịch theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”; xây dựng Trang thông tin điện tử xúc tiến du lịch Hà Nội. Đồng thời, Hà Nội đã triển khai các nền tảng số phục vụ doanh nghiệp lữ hành, lưu trú, điểm đến; đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), thực tế ảo (VR), dữ liệu lớn (Big Data) trong công tác quản lý, xúc tiến quảng bá và phát triển sản phẩm du lịch...

Đánh giá về những chuyển biến trong thực hiện chuyển đổi số của du lịch Hà Nội, Viện trưởng Viện Kinh tế du lịch Nguyễn Anh Tuấn cho biết, Thủ đô có dư địa lớn để trở thành trung tâm du lịch thông minh hàng đầu khu vực. Hà Nội có lợi thế hiếm có về di sản, sáng tạo, thị trường khách lớn, hạ tầng dịch vụ và động lực chuyển đổi số. Để phát triển du lịch thông minh, Hà Nội cần dựa trên 3 trụ cột: Công nghệ, con người và thể chế.

Hà Nội đã triển khai nhiều ứng dụng thông minh trong hoạt động du lịch. Ảnh: H.L

Hiện nay, Hà Nội đã có một số nền tảng, điểm sáng về chuyển đổi số như iHanoi có chuyên mục du lịch; ứng dụng, bản đồ số du lịch Hà Nội đang hoàn thiện; Văn Miếu - Quốc Tử Giám triển khai vé điện tử mã QR cho khách đoàn từ năm 2023. Bên cạnh đó, nhiều sản phẩm mới như tour đêm, thuyết minh tự động, du lịch xanh, trải nghiệm số đã góp phần làm mới trải nghiệm của du khách.

Đưa ứng dụng vào thực tiễn hiệu quả

Mặc dù chuyển đổi số trong hoạt động du lịch đang được đẩy mạnh và có những thành tựu nhất định, song quá trình chuyển đổi số để phát triển du lịch thông minh vẫn còn gặp không ít thách thức.

Viện trưởng Viện Kinh tế du lịch Nguyễn Anh Tuấn cho rằng, thời gian qua, nhiều địa phương đã triển khai bản đồ số, vé điện tử, thuyết minh tự động, ứng dụng du lịch. Chiến lược chuyển đổi số giai đoạn 2025-2030 cũng nhấn mạnh vai trò của dữ liệu, nền tảng số, AI, Big Data và an toàn thông tin. Tuy nhiên, “điểm nghẽn” hiện nay là dữ liệu du lịch còn phân tán, thiếu chuẩn và thiếu cơ chế chia sẻ. Doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế về nhân lực số, ngân sách cũng như năng lực khai thác dữ liệu. Ứng dụng AI còn manh mún, chủ yếu ở marketing, chưa đi sâu vào điều hành, dự báo và quản trị điểm đến.

Còn theo bà Phan Thị Thái Hà, khó khăn và thách thức trong thực hiện chuyển đổi số du lịch là việc thiếu khung pháp lý và các tiêu chuẩn kỹ thuật đồng bộ; thiếu hụt nguồn lực đầu tư và kinh phí triển khai; nguồn nhân lực du lịch có trình độ cao, am hiểu công nghệ còn hạn chế...

Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã triển khai bán vé tự động từ sớm. Ảnh: M.H

Từ những khó khăn chung này, ông Nguyễn Anh Tuấn đề xuất Hà Nội tập trung vào 5 ưu tiên hành động trong giai đoạn 2026-2030. Thứ nhất, hình thành Trung tâm Dữ liệu du lịch Hà Nội nhằm chuẩn hóa dữ liệu điểm đến, sự kiện, doanh nghiệp, hành vi khách và phản hồi. Thứ hai, xây dựng hành trình du khách thông minh, tạo một hành trình số liền mạch từ tìm kiếm, đặt dịch vụ, thanh toán, trải nghiệm đến phản hồi. Thứ ba, ứng dụng AI cho quản trị và kinh doanh thông qua dashboard dự báo, chatbot đa ngôn ngữ, tự động hóa marketing và chăm sóc khách. Thứ tư, phát triển thanh toán và vé thông minh, gồm mã QR, vé điện tử, thẻ du lịch, liên thông điểm tham quan, vận chuyển và dịch vụ. Thứ năm, phát triển nhân lực số và hợp tác công - tư.

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Trung tâm Dữ liệu du lịch Hà Nội (Hanoi Tourism Data Hub) là nền tảng dữ liệu dùng chung có kiểm soát cho hệ sinh thái du lịch Thủ đô. Trên cơ sở đó, Hà Nội có thể phân tích, ứng dụng AI để dự báo dòng khách, phân khúc thị trường, phân tích cảm xúc khách và cảnh báo quá tải. Ngoài ra, Hà Nội cần phát triển trải nghiệm thông minh nhờ AI, biến Thủ đô thành điểm đến có thể được khám phá một cách thông minh, cá nhân hóa và đa ngôn ngữ.

“Thành phố có thể xây dựng trợ lý du lịch Hà Nội hỏi - đáp 24/7 bằng nhiều ngôn ngữ, gợi ý lịch trình theo thời gian, ngân sách và sở thích. Bản đồ hành trình thông minh cần tích hợp điểm tham quan, ẩm thực, sự kiện, giao thông và cảnh báo đông khách. Di sản số và thuyết minh AI có thể được ứng dụng thông qua AR/VR/3D, audio guide, storytelling cho phố cổ, làng nghề, di sản đêm”, ông Nguyễn Anh Tuấn chia sẻ.

Di tích nhà tù Hỏa Lò triển khai hệ thống thuyết minh tự động nhiều thứ tiếng cho du khách dễ dàng tham quan. Ảnh: M.H

Ở góc độ quản lý nhà nước, Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Nguyễn Trần Quang cho biết, với vai trò là trung tâm du lịch lớn của cả nước, Hà Nội đang đóng vai trò kiến tạo, đẩy mạnh phát triển du lịch thông minh, từ đó khẳng định thương hiệu điểm đến “An toàn - Thân thiện - Chất lượng - Hấp dẫn - Thông minh”.

Thời gian tới, Hà Nội sẽ tập trung xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu du lịch bảo đảm kết nối và chia sẻ dữ liệu phục vụ công tác quản lý nhà nước và phát triển du lịch. Đồng thời thúc đẩy số hóa điểm đến, di tích, làng nghề và sản phẩm du lịch đặc trưng; đổi mới mạnh mẽ hoạt động xúc tiến quảng bá trên nền tảng số, ứng dụng công nghệ hiện đại.

“Hà Nội sẽ nâng cao năng lực chuyển đổi số cho đội ngũ cán bộ quản lý và cộng đồng doanh nghiệp, đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp công nghệ và doanh nghiệp du lịch nhằm hình thành hệ sinh thái du lịch số đồng bộ của Thủ đô”, ông Nguyễn Trần Quang nhấn mạnh.

Hoàng Quyên