Kiến tạo hành lang pháp lý từ những hơi thở của thực tiễn

Đồng chí Lê Ngọc Quang, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng, chủ trì phiên thảo luận Tổ. Ảnh: HỒNG CHÂU

Đại biểu Trần Mạnh Huy góp ý các quy định hiện hành đối với người khuyết tật. “Luật hiện hành dự liệu việc người yêu cầu công chứng không ký được thì điểm chỉ. Nhưng với những người bị liệt toàn thân hoặc cụt cả hai tay, quy định này vô tình tạo ra sự bế tắc”, đại biểu Trần Mạnh Huy phân tích. Từ đó, đại biểu Huy kiến nghị: Cho phép sử dụng các công nghệ xác thực sinh trắc học như nhận diện khuôn mặt, mống mắt hay giọng nói để thay thế. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà là sự nhân văn của pháp luật khi không để bất kỳ ai bị bỏ lại phía sau chỉ vì những khiếm khuyết cơ thể.

Đồng quan điểm về ứng dụng công nghệ, các đại biểu cũng đề xuất Bộ Tư pháp thiết kế cơ sở dữ liệu công chứng đáp ứng tiêu chuẩn kết nối mở, tích hợp AI và Big Data. Mục tiêu là để hệ thống tự động cảnh báo lừa đảo, giấy tờ giả - một “mỏ vàng” dữ liệu mà nếu chỉ kiểm tra bằng mắt thường của công chứng viên như hiện nay thì quá lãng phí và rủi ro.

Một trong những nội dung tranh luận sôi nổi nhất là thẩm quyền công chứng bất động sản trong dự thảo Luật Công chứng (sửa đổi). Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách thành phố Nguyễn Duy Minh góp ý dự thảo luật và Bộ luật Dân sự: “Bản chất của đặt cọc là biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, đối tượng là tài sản chứ không phải quyền sử dụng đất. Việc bắt buộc công chứng đặt cọc theo địa hạt nơi có đất là chưa tương thích với nguyên tắc tự do lựa chọn của pháp luật dân sự”. Theo đại biểu, quy định này sẽ làm giảm tính linh hoạt, gây ách tắc cho các hoạt động kinh tế, nhất là khi giao dịch đặt cọc thường mang tính thời điểm, cần sự nhanh chóng để xác lập niềm tin giữa các bên.

Đại biểu Nguyễn Duy Minh đề nghị làm rõ phạm vi đối với hợp đồng ủy quyền và thỏa thuận tài sản vợ chồng. Việc bắt buộc người dân phải di chuyển xa về nơi có bất động sản để công chứng những giấy tờ đơn giản như xin giấy phép xây dựng là gây tốn kém thời gian và chi phí không cần thiết.

Về dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), đại biểu Vương Quốc Thắng kiến nghị phải kế thừa quy định của Luật 2016, chỉ rõ Văn phòng UBND các cấp là đầu mối cung cấp thông tin, tránh việc quy định chung chung dẫn đến tình trạng đùn đẩy trách nhiệm.

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Duy Minh đưa ra giải pháp: “Nếu thông tin nằm ở nhiều cơ quan cùng nắm giữ, thì cơ quan nhận yêu cầu đầu tiên phải có trách nhiệm chủ trì phối hợp để cung cấp cho người dân”. Đây được xem là lời giải cho tình trạng cử tri thường xuyên phản ánh phải “đi nhiều vòng” qua nhiều cơ quan mới có được thông tin mình cần.

Ở mảng Luật Trợ giúp pháp lý, đại biểu Nguyễn Xuân Nghiêm trăn trở về nhóm đối tượng “yếu thế”. Đại biểu đề nghị bổ sung “Người tái hòa nhập cộng đồng” vào diện được trợ giúp pháp lý. Lý do rất thực tế: Những người này sau khi chấp hành xong án phạt tù cần được hỗ trợ pháp lý ngay để làm thủ tục giấy tờ, tìm kiếm việc làm và ổn định cuộc sống, tránh nguy cơ tái phạm.

Bên cạnh đó, việc đề xuất hình thức “Trợ giúp pháp lý trực tuyến” thông qua nền tảng số và video hội nghị cũng được đánh giá là bước đi đón đầu Chương trình Chuyển đổi số quốc gia, giúp người dân ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo tiếp cận công lý với chi phí thấp nhất.

Những ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội thuộc Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng sẽ góp phần quan trọng trong việc xây dựng một hệ thống pháp luật minh bạch, hiện đại, lấy sự hài lòng và quyền lợi của người dân làm thước đo cao nhất.

HỒNG CHÂU