Kiến nghị giảm lãi vay cho doanh nghiệp xuất khẩu

Tình hình chiến sự tại Trung Đông khiến các doanh nghiệp tại TP.HCM gặp khó về dòng vốn. Ảnh: Phạm Ngôn.

Mới đây, báo cáo tình hình doanh nghiệp quý I do Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA) gửi UBND TP.HCM cho biết cuối tháng 2, chiến tranh Trung Đông nổ ra với việc Mỹ và Israel tham chiến ở Iran đã làm tắc nghẽn tuyến đường vận chuyển qua eo biển Hormuz.

Tình trạng này buộc các tàu hàng phải chuyển hướng xa hơn, khiến thời gian vận chuyển qua khu vực này kéo dài thêm 14-20 ngày và giá cước container đi Mỹ, EU tăng gấp 2-3 lần. Đồng thời, việc cắt đứt nguồn dầu mỏ từ khu vực Trung Đông làm cho giá dầu mỏ và các sản phẩm liên quan dầu mỏ tăng cao.

Áp lực bủa vây

Trong bối cảnh thế giới như trên, các doanh nghiệp Việt Nam đang chịu nhiều áp lực, bao gồm giá nhiên liệu và giá nguyên vật liệu có gốc từ dầu mỏ tăng 30-40%, chi phí vận chuyển logistic cho hàng xuất khẩu tăng 2-3 lần, các đơn hàng bị xé nhỏ kèm theo việc ép giá của khách hàng nước ngoài do bất ổn đường vận chuyển.

Vấn đề trên cũng khiến tiền bán hàng về chậm làm kéo dài vòng quay vốn; khó xác định thời gian nhập khẩu nguyên vật liệu, thiết bị làm ảnh hưởng tới kế hoạch giao hàng. Từ đó, doanh nghiệp phải đối mặt với tình trạng bị hủy, phạt hợp đồng không lường trước được.

Đơn cử, đối với ngành dệt may - thời trang, áp lực chi phí logistics tăng gấp 3 lần, hải trình kéo dài thêm 20 ngày và sự "tháo chạy" của một số nhãn hàng thời trang truyền thống đang đặt ra một cú sốc mang tính cấu trúc.

Việc kéo dài thời gian giao hàng thêm 14-20 ngày này gây khó khăn rất lớn cho phân khúc thời trang nhanh vốn đòi hỏi vòng đời ngắn. Bên cạnh đó, chi phí vận tải đã tăng phi mã, trong đó giá cước container đi Mỹ và EU tăng gấp 2-3 lần; tuyến sang Bờ Đông Mỹ phải gánh thêm phụ phí rủi ro chiến tranh 2.000-4.000 USD/container.

Tình trạng thiếu hụt container rỗng cũng được ghi nhận tại các cảng lớn như Cát Lái, Hải Phòng do chu kỳ quay đầu tàu kéo dài. Thêm vào đó, khi giá dầu thô vượt ngưỡng 100 USD/thùng, giá các loại sợi tổng hợp và hóa chất nhuộm tăng mạnh. Đồng thời, đồng USD tăng giá làm chi phí nhập khẩu nguyên liệu đắt đỏ hơn, bào mòn lợi thế xuất khẩu...

Không chỉ dệt may - thời trang, ngành chế biến lương thực thực phẩm cũng phải đối mặt với giá nhiên liệu tăng, kéo theo chi phí vận tải, logistics đồng loạt tăng gấp đôi đã tác động trực tiếp làm tăng chi phí đầu vào của doanh nghiệp xuất khẩu.

Thậm chí, một số doanh nghiệp xuất khẩu đang đối mặt với nguy cơ bị hoãn, hủy đơn hàng xuất khẩu trực tiếp sang Trung Đông mà không được bồi thường do điều kiện bất khả kháng. Việc thanh toán quốc tế và xác nhận thư tín dụng (L/C) cũng gặp vướng mắc do hệ thống ngân hàng bị ảnh hưởng bởi các lệnh trừng phạt hoặc rủi ro an ninh.

Cần có cơ chế tín dụng linh hoạt

HUBA nhận định tình hình xung đột Trung Đông làm gia tăng thời gian vận chuyển, kéo dài chu kỳ quay vòng vốn lưu động của doanh nghiệp, trong khi điều kiện tiếp cận tín dụng đang có xu hướng thắt chặt.

Hiện nay, lãi suất vay phổ biến ở mức trên 8,5%/năm, thậm chí đối với một số lĩnh vực như bất động sản có thể lên tới 14-15%/năm, gây áp lực lớn lên hoạt động sản xuất kinh doanh, đặc biệt đối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Do đó, HUBA kiến nghị hệ thống ngân hàng có cơ chế tín dụng linh hoạt và phù hợp hơn, bao gồm việc nới lỏng điều kiện vay vốn, kéo dài thời gian vay đối với hàng xuất khẩu, đồng thời xem xét giảm mặt bằng lãi suất xuống dưới 6%/năm đối với doanh nghiệp xuất khẩu, trên tinh thần chia sẻ rủi ro và hỗ trợ doanh nghiệp duy trì dòng tiền.

Thông qua báo cáo, HUBA cũng kiến nghị Nhà nước hỗ trợ giảm thuế thu nhập doanh nghiệp và đẩy nhanh công tác hoàn thuế, tiếp tục hoàn thiện các quy định liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu và kiểm tra chuyên ngành theo hướng áp dụng quản lý rủi ro, giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm.

Đồng thời, các cơ quan cần quy định rõ cơ chế phân luồng, phân loại doanh nghiệp theo mức độ tuân thủ, qua đó rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động xuất nhập khẩu.

Về logistics, HUBA nhận định hệ thống hiện nay còn thiếu đồng bộ, chi phí cao và chịu tác động mạnh từ biến động quốc tế, trong khi tình hình vận tải và chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục diễn biến phức tạp. Điều này làm gia tăng chi phí đầu vào và ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh cũng như hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp.

Từ những khó khăn trên, hiệp hội kiến nghị thành phố sớm hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển hệ thống logistics theo hướng đồng bộ, hiện đại, tăng cường kết nối liên vùng, tập trung đầu tư hạ tầng, phát triển trung tâm logistics và ứng dụng công nghệ nhằm tối ưu hóa vận hành và giảm chi phí dịch vụ.

Bên cạnh đó, các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu theo hướng nâng mức hỗ trợ tài chính cho gian hàng, quảng bá sản phẩm ra nước ngoài, đa dạng hóa thị trường, hỗ trợ tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế, tăng cường cung cấp thông tin, dự báo và cảnh báo sớm về biến động thị trường và rủi ro địa chính trị đều cần được triển khai trong thời gian tới.

Nội dung phần kiến nghị cũng nêu rõ trong ngắn hạn, thành phố phải sớm nghiên cứu, áp dụng các công cụ hỗ trợ như cơ chế bình ổn chi phí logistics hoặc quỹ hỗ trợ vận chuyển trong giai đoạn biến động mạnh, ngoài ra có thể xem xét chính sách "thưởng xuất khẩu" có chọn lọc đối với một số ngành hàng chủ lực, góp phần duy trì tăng trưởng kinh tế của thành phố.

Dù đối mặt với nhiều khó khăn, kết quả khảo sát tình hình kinh doanh do hiệp hội thực hiện quý I cho thấy tình hình kinh doanh của doanh nghiệp nhỏ và vừa nhìn chung khá khả quan. Số doanh nghiệp có doanh thu bán hàng ổn định chiếm đa số với tỷ lệ lên tới 86% và lợi nhuận ổn định chiếm 75%.

Ngoài ra, gần 80% doanh nghiệp tin tưởng tình hình quý sau có khả quan hơn, 91% doanh nghiệp đánh giá môi trường đầu tư và kinh doanh của thành phố ngày càng tốt hơn. Do đó, 86% doanh nghiệp có kế hoạch tuyển dụng thêm lao động trong thời gian tới.

Anh Nguyễn