Bộ Tài chính phổ biến những quy định mới về quản lý nợ công

Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến với sự tham gia của các đại biểu đại diện đến từ các bộ, ngành, sở tài chính các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, các tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp nhà nước, các cơ quan được ủy quyền cho vay lại và các cơ quan tiếp nhận viện trợ.

Khai mạc hội nghị, ông Nguyễn Quốc Phương - Cục trưởng Cục Quản lý nợ và Kinh tế đối ngoại, Bộ Tài chính cho biết, yêu cầu đặt ra hiện nay là xây dựng một hành lang pháp lý vừa công khai, minh bạch, vừa linh hoạt, đủ “mở” để huy động nguồn lực nhưng cũng phải đủ chặt chẽ để bảo đảm an ninh, an toàn tài chính quốc gia trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và biến động địa chính trị ngày càng phức tạp.

Ông Nguyễn Quốc Phương - Cục trưởng Cục Quản lý nợ và Kinh tế đối ngoại phát biểu khai mạc hội nghị. Ảnh: QLN

Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật số 141/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý nợ công năm 2017. Chính phủ đã ban hành các văn bản hướng dẫn quy định chi tiết, cụ thể là Nghị định số 84/2026/NĐ-CP ngày 25/03/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định của Chính phủ trong lĩnh vực quản lý nợ công, Nghị định số 119/2026/NĐ-CP ngày 03/04/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 242/2025/NĐ-CP về quản lý và sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và vốn vay ưu đãi nước ngoài.

Để triển khai các văn bản quy phạm pháp luật nêu trên, Bộ Tài chính tổ chức Hội nghị phổ biến các các điểm mới của Luật sửa đổi, bổ sung Luật Quản lý nợ công, các quy định chi tiết được Chính phủ ban hành tại Nghị định số 84/2026 và Nghị định số 119/2026.

Giai đoạn 2026 - 2030 được xác định là thời kỳ bản lề, tạo nền tảng để Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành nước thu nhập trung bình cao vào năm 2045. Trong bối cảnh đó, khuôn khổ pháp lý mới về nợ công không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho đầu tư phát triển và bù đắp bội chi ngân sách, mà còn góp phần hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng hai con số, nâng cao tính tự chủ và bền vững của nền tài chính quốc gia.

Một trong những định hướng quan trọng là quản lý nợ công theo hướng vừa kiểm soát chặt chẽ an toàn, vừa tạo dư địa tài khóa để ứng phó linh hoạt với các cú sốc từ bên ngoài. Đồng thời, việc vay nợ được gắn với hiệu quả sử dụng vốn, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, giám sát dòng vốn theo thời gian thực, bảo đảm mỗi đồng vốn vay được sử dụng minh bạch, hiệu quả.

Các quy định mới cũng tạo cơ sở để đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, giảm thủ tục hành chính; điều chỉnh cơ chế huy động và sử dụng vốn vay nước ngoài của Chính phủ theo hướng linh hoạt hơn, qua đó đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án. Đáng chú ý, phạm vi đối tượng tiếp cận nguồn vốn nước ngoài được mở rộng, tăng tính tự chủ và tiệm cận thông lệ quốc tế.

Trong bối cảnh nguồn vốn vay quốc tế đang dần chuyển sang điều kiện gần với vay thương mại, yêu cầu đặt ra là phải sử dụng nguồn lực này một cách hiệu quả hơn, nhất là đối với các địa phương còn hạn chế về nguồn thu ngân sách. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa ba bên: cơ quan quản lý nhà nước, các nhà tài trợ/đối tác phát triển và cơ quan chủ quản dự án, ngay từ khâu xác định nhu cầu, mục tiêu đến đàm phán và triển khai.

Bước sang năm 2026, tiến độ giải ngân vốn vay nước ngoài vẫn còn chậm, đặc biệt trong quý I/2026. Theo ông Nguyễn Quốc Phương, đây là thách thức lớn, đòi hỏi các bộ, ngành, địa phương phải chủ động rà soát, “làm đến đâu chắc đến đó”, gắn đăng ký kế hoạch với khả năng thực hiện thực tế. Đồng thời, cần xác định rõ các mốc thời gian cụ thể trong quá trình vay và triển khai dự án, bởi ngay khi ký kết hiệp định vay, chi phí đã bắt đầu phát sinh.

Nhấn mạnh quan điểm điều hành, lãnh đạo Cục Quản lý nợ và Kinh tế đối ngoại cho rằng việc hoàn thiện thể chế cần theo hướng thực chất, không cầu toàn, “vừa làm vừa hoàn thiện”, kịp thời sửa đổi những vướng mắc phát sinh để bảo đảm chính sách đi vào cuộc sống.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: QLN

Tại hội nghị, đại diện Bộ Tài chính đã trình bày các điểm mới tại Luật số 141/2025/QH15. Luật số 141/2025/QH15 đã sửa đổi những nội dung quy định chưa rõ, còn bất cập, bỏ những quy định không còn phù hợp với thực tiễn và kịp thời thể chế hóa các chủ trương, định hướng tại các nghị quyết của Đảng, Nhà nước. Luật đã được sửa đổi, bổ sung để đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đồng thời đảm bảo kiểm soát nợ công an toàn, bền vững, tăng cường minh bạch, công khai trong quản lý nợ công, dần tiệm cận với thông lệ tốt quốc tế và đảm bảo đồng bộ với các quy định tại các luật khác có liên quan.

Tại hội nghị, các đại biểu đã trao đổi sôi nổi, đặt ra nhiều câu hỏi về các điểm chưa rõ hoặc vướng mắc cụ thể phát sinh thực tế tại địa phương, cơ quan, đơn vị, ví dụ như: nội dung về nợ chính quyền địa phương, trái phiếu chính quyền địa phương, thẩm định cho vay lại, khấu hao tài sản đảm bảo, thanh toán vốn đối ứng dự án ODA, vay ưu đãi, vốn viện trợ không hoàn lại.

Các câu hỏi thảo luận đã được các đơn vị trong Bộ Tài chính phản hồi để giải đáp thắc mắc, đồng thời cũng giúp Bộ Tài chính nắm được các thông tin vướng mắc trong thực tiễn triển khai của các cơ quan, đơn vị để tiếp tục tháo gỡ trong thời gian tới.

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ, bước vào một giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn lên, việc hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật nêu trên đã giúp tạo cơ sở pháp lý vững chắc về quản lý nợ công nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nợ công, đảm bảo an toàn tài chính quốc gia và tạo ra dư địa phát triển cho tương lai.

Hội nghị phổ biến các quy định pháp luật đã giúp các cơ quan, đơn vị nắm rõ các nội dung mới, được sửa đổi, bổ sung tại Luật và các Nghị định hướng dẫn để thuận lợi trong quá trình triển khai thực hiện.

Bộ Tài chính cho biết khối lượng thông tin sửa đổi tại Luật và các Nghị định hướng dẫn là rất lớn. Trong thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục hướng dẫn, phổ biến các quy định mới này, đồng thời luôn sẵn sàng lắng nghe các ý kiến phản hồi, câu hỏi của các cơ quan, đơn vị để tiếp tục tháo gỡ, giải đáp các vướng mắc.

Đức Minh