Kiểm soát 'ảo giá' để loại bỏ cạm bẫy trong môi trường tiêu dùng

Kiểm soát “ảo giá” khuyến mãi trực tuyến

Theo Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, “ảo giá” khuyến mãi trực tuyến không chỉ là vấn đề về kỹ thuật hiển thị thông tin, mà còn có liên quan trực tiếp đến quyết định tiêu dùng của người mua hàng. “Ảo giá” cũng tác động tiêu cực đến mức độ tin cậy của thị trường và hiệu quả thực thi pháp luật. Do đó, việc kiểm soát cách thức trình bày và hiển thị thông tin giá cả có khả năng gây nhầm lẫn là điều cần thiết nhằm bảo đảm môi trường tiêu dùng minh bạch và cạnh tranh lành mạnh.

Vấn đề ở các dạng biểu hiện của “ảo giá” trong khuyến mại trực tuyến cũng không chỉ nằm ở mức giá mà chủ yếu ở cách thức thông tin được trình bày và cách người tiêu dùng tiếp nhận, xử lý thông tin đó.

Người tiêu dùng không dễ xác định được giá gốc của sản phẩm trong mẫu quảng cáo này, và khó phân biệt "ảo giá" trong nhiều trường hợp khuyến mãi.

Trong nhiều trường hợp, cùng một mức giá nhưng cách thể hiện khác nhau có thể dẫn đến những đánh giá hoàn toàn khác nhau về mức độ “có lợi” của giao dịch. Vì thế, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho rằng, việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực này cần được tiếp cận theo hướng kết hợp giữa nâng cao năng lực nhận diện của người tiêu dùng với việc tăng cường trách nhiệm minh bạch thông tin từ phía doanh nghiệp.

Khuyến nghị người tiêu dùng: Cần so sánh, đối chiếu giá

Đối với người tiêu dùng, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia khuyến nghị cần chuyển từ việc tiếp nhận thông tin giá một cách thụ động sang chủ động đánh giá tổng thể giao dịch.

Trên thực tế, không ít trường hợp người tiêu dùng bị thu hút bởi các thông điệp như “giảm 50%” hoặc “tiết kiệm 800.000 đồng” mà chưa kiểm tra đầy đủ điều kiện áp dụng. Ví dụ, một sản phẩm được hiển thị với giá 1.200.000 đồng sau khi giảm từ 2.000.000 đồng, nhưng mức giá này chỉ đạt được khi áp dụng đồng thời mã giảm giá, thanh toán qua ví điện tử cụ thể và đạt giá trị đơn hàng tối thiểu. Nếu không đáp ứng đầy đủ các điều kiện này, mức giá thực tế có thể cao hơn đáng kể, và trên thực tế người tiêu dùng không còn được hưởng lợi nhiều như kỳ vọng.

Như vậy, điều quan trọng là người tiêu dùng cần ưu tiên xác định tổng chi phí thực tế phải thanh toán, bao gồm cả phí vận chuyển, phụ phí và các điều kiện kèm theo, thay vì chỉ dựa vào giá hiển thị ban đầu do tự bên bán hàng đưa ra. Việc so sánh giá giữa các nền tảng thương mại điện tử khác nhau cũng giúp hình thành điểm tham chiếu mang tính thực tế, từ đó hạn chế phụ thuộc vào “giá gốc” do một doanh nghiệp đơn lẻ trên nền tảng thương mại điện tử cung cấp.

Khuyến mãi trực tuyến gây sốc thường sử dụng các chiêu thức "ảo giá". Ảnh minh họa: UBCTQG.

Đối với các giao dịch có giá trị lớn, việc dành thời gian cân nhắc và kiểm tra lại thông tin trước khi hoàn tất thanh toán là điều cần thiết để có thể giúp giảm thiểu tác động của các yếu tố tâm lý sốt ruột trước các hiệu ứng neo, FOMO hoặc cảm giác khan hiếm.

Đối với doanh nghiệp: Thông tin giá cả rõ ràng, tránh gây nhầm lẫn

Đối với doanh nghiệp, yêu cầu đặt ra không chỉ là cung cấp thông tin đầy đủ về giá, mà còn phải bảo đảm cách thức trình bày thông tin rõ ràng, không gây nhầm lẫn và tránh làm sai lệch nhận thức của người tiêu dùng. Cụ thể, mức giá trước khi giảm cần có cơ sở thực tế và phản ánh đúng diễn biến giá trên thị trường chung tại cùng thời điểm. Các điều kiện áp dụng ưu đãi cần được công bố rõ ràng, dễ tiếp cận. Tổng chi phí cần được thể hiện minh bạch ngay từ giai đoạn đầu của quá trình mua hàng.

Thay vì hiển thị mức giá đã giảm kèm theo nhiều điều kiện ẩn, doanh nghiệp nên cung cấp đồng thời hai thông tin: mức giá phổ biến mà người tiêu dùng có thể đạt được trong điều kiện thông thường và mức giá tối ưu khi đáp ứng đầy đủ điều kiện ưu đãi. Cách tiếp cận này không chỉ giúp người tiêu dùng hiểu đúng giá trị giao dịch mà còn góp phần giảm thiểu tranh chấp phát sinh từ sự khác biệt giữa giá kỳ vọng và giá thực tế.

Dưới góc độ pháp lý, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 yêu cầu tổ chức, cá nhân kinh doanh phải cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ, rõ ràng về giá và các chi phí liên quan; đồng thời nghiêm cấm hành vi cung cấp thông tin gây nhầm lẫn hoặc làm sai lệch nhận thức của người tiêu dùng về nội dung giao dịch. Trong bối cảnh hiện nay, việc thiết kế thông tin theo hướng làm nổi bật lợi ích tương đối trong khi làm mờ chi phí thực tế cần được kiểm soát, nhằm bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.

Thế Lâm