Khuyến khích phát triển trạm sạc cần đi kèm chế tài về giá dịch vụ

Theo ông Bùi Hòa An, trong lĩnh vực vận tải hành khách công cộng, đến cuối năm vừa qua, TP Hồ Chí Minh đã có 627 xe buýt điện. Nhưng trên địa bàn mới chỉ có 5 trạm sạc, tổng số 56 trụ sạc pin để phục vụ riêng cho xe buýt điện.

Tại thành phố còn có 13.124 xe taxi điện và khoảng 25.000 xe máy điện tham gia vận chuyển hành khách bằng hợp đồng điện tử. Cung cấp hạ tầng trạm sạc cho số ô tô, xe máy điện trên là khoảng 1.000 trạm sạc do các doanh nghiệp đầu tư lắp đặt. Trong đó riêng V-Green chiếm tới 900 trạm với 9.432 trụ sạc, 14.743 cổng sạc với 4.792 cổng sạc nhanh và 9.839 cổng sạc chậm cho ô tô điện.

Phục vụ cho xe máy điện là 300 trạm sạc nhanh với 9.000 cổng sạc trên địa bàn. Ngoài ra còn có 50 điểm đổi pin với số lượng 900 pin dùng chung cho nhiều hãng xe do Selex motors đầu tư.

Trạm sạc ô tô tại công viên Lê Văn Tám.

Số lượng ô tô điện thuộc sở hữu của người dân, doanh nghiệp trên địa bàn hiện cũng lên tới 39.566 xe, trong đó cũng có khoảng 25.000 xe ô tô điện tham gia kinh doanh vận tải và 86.978 xe máy điện phục vụ nhu cầu cá nhân.

Theo ông Bùi Hòa An, với tiêu chuẩn 10 xe ô tô và 50 xe máy điện có 1 trụ sạc, thì số lượng trụ sạc ô tô điện hiện nay cơ bản đáp ứng yêu cầu. Tuy nhiên, với số lượng xe điện kinh doanh vận tải chiếm hơn 63% tổng số lượng xe ô tô điện, các trụ sạc lại chủ yếu là sạc chậm dễ dẫn tới tình trạng thiếu trụ sạc cục bộ.

Vì vậy, TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu phát triển nhanh hệ thống tủ hoán đổi pin cho xe máy điện và phát triển bổ sung tối thiểu 1.500 trụ sạc nhanh cho ô tô điện tại các khu vực trọng điểm. Toàn bộ các công sở, bệnh viện, bến xe buýt, bãi đỗ xe sẽ có trạm sạc điện cho xe ô tô và lắp đặt ít nhất 1.500 trạm sạc điện công cộng cho ô tô; phát triển các trạm sạc, tủ đổi pin cho xe máy điện tại các khu vực tập trung đông người.

Sở Xây dựng đã phối hợp với Chương trình phát triển của Liên hợp quốc xây dựng Đề án nghiên cứu lộ trình phát triển hệ thống trạm sạc công cộng. Sở đã tập trung hướng dẫn, giải quyết các vướng mắc pháp lý đầu tư lắp đặt trụ, trạm sạc điện cho doanh nghiệp để sớm triển khai, đồng thời hoàn thiện dự thảo hướng dẫn kỹ thuật thiết kế, xây dựng, quản lý và vận hành trạm sạc xe buýt điện; xây dựng đề án khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông để đấu thầu, lắp đặt các trạm sạc điện tại các bến xe buýt cũng như hỗ trợ, hướng dẫn các đơn vị lắp đặt trạm sạc điện, tủ đổi pin trong phạm vi đất dành cho đường bộ.

Dãy trụ sạc pin xe ô tô được lắp đặt ven đường.

Ngoài VinFast, tại TP Hồ Chí Minh đã có thêm nhiều hãng xe đã đầu tư trạm sạc, tủ đổi pin như Geely và Ford (ô tô), Honda, Yamaha, Selex motors… Nhiều doanh nghiệp khác cũng đang có kế hoạch phát triển hệ thống trạm sạc tại thành phố. Ông Bùi Hòa An cho biết, Công ty TNHH TM DV Great Wealth và Công ty CP phát triển trạm sạc toàn cầu V-Green đã đề nghị được tham gia xã hội hóa lắp đặt trạm sạc, tủ đổi pin xe điện.

Vị trí các nhà đầu tư này đề nghị lắp đặt là các depot, bến bãi và điểm, trạm dừng nhà chờ xe buýt, trên vỉa hè, trụ chiếu sáng. V-Green cam kết với thành phố sẽ triển khai 10.000 tủ đổi pin tại các tuyến đường có vỉa hè phù hợp, hoàn thành ngay trong quý I/2026. Sở Xây dựng đã làm việc với các doanh nghiệp và giao các đơn vị trực thuộc phối hợp khảo sát thực tế một số vị trí vỉa hè phù hợp, có thể sử dụng tạm thời để lắp đặt tủ đổi pin cho xe máy điện.

Tới nay, dù chưa có phương án đấu giá lắp đặt trạm sạc nào được công khai, trạm sạc, tủ đổi pin của doanh nghiệp vẫn mọc lên nhiều nơi trên vỉa hè và ở những khu vực công cộng. Trước thực trạng này, ngày 19/3 vừa qua một lãnh đạo Sở Xây dựng đã phải lên tiếng trước công luận về việc chấn chỉnh hoạt động lắp đặt trạm sạc pin trên vỉa hè. Sở yêu cầu Trung tâm Quản lý giao thông và hạ tầng kỹ thuật chấn chỉnh, buộc các doanh nghiệp chỉ được lắp đặt trụ sạc, tủ đổi pin sau khi hoàn tất thủ tục và được cấp phép.

Ngoài việc đẩy nhanh việc phát triển hệ thống trạm sạc trên địa bàn, TP Hồ Chí Minh cần có chế tài đối với nhà đầu tư tham gia về trách nhiệm đảm bảo thời gian, số lượng trạm theo lộ trình cam kết. Địa phương cần sớm có chế tài kiểm soát về giá cả dịch vụ để tạo lợi thế trong thu hút người dân chuyển đổi phương tiện từ xe chạy xăng, dầu sang xe điện.

Bảo Sơn