Không thể để người già đơn độc trước những chiếc bẫy vô hình

Kẻ lừa đảo đang khai thác khoảng trống tình thân

Một thực tế đáng suy ngẫm là phần lớn nạn nhân cao tuổi đều không thiếu kinh nghiệm sống. Họ từng trải qua chiến tranh, khó khăn kinh tế, nhiều biến cố xã hội. Vậy tại sao họ vẫn trở thành nạn nhân?

Bảo vệ người già là thước đo của một xã hội nhân văn. Ảnh minh họa: suckhoedoisong.vn

Câu trả lời nằm ở sự thay đổi của môi trường sống. Trong xã hội hiện đại, nhiều gia đình có con cái làm việc xa nhà. Cuộc sống bận rộn khiến thời gian dành cho cha mẹ ngày càng ít đi. Nhiều cụ già sống trong những ngôi nhà đầy đủ vật chất nhưng lại thiếu người trò chuyện. Sự cô đơn ấy trở thành “cửa ngõ” để những kẻ lừa đảo bước vào.

Chúng gọi điện hỏi thăm sức khỏe, chúc mừng sinh nhật, nhớ tên từng người. Chúng tạo cảm giác được quan tâm nhiều hơn cả người thân. Không ít người già đã tin tưởng những người xa lạ chỉ vì họ cảm nhận được sự lắng nghe mà lâu nay mình thiếu vắng. Đây chính là phần nguy hiểm nhất của các vụ lừa đảo hiện nay: Đối tượng không chỉ nhắm đến tiền bạc mà còn thao túng cảm xúc.

Một mình người già không thể chống lại những thủ đoạn công nghệ

Nếu trước đây lừa đảo chủ yếu diễn ra trực tiếp thì hiện nay không gian mạng đã mở ra vô số phương thức mới.

Các đối tượng có thể sử dụng dữ liệu cá nhân, trí tuệ nhân tạo, công nghệ giả giọng nói, hình ảnh để tạo dựng niềm tin. Người trẻ còn có thể bị đánh lừa, huống hồ người cao tuổi vốn ít tiếp cận công nghệ.

Nhiều cụ không phân biệt được đâu là website chính thức, đâu là đường link giả mạo. Nhiều người tin rằng người gọi điện tự xưng công an, ngân hàng hay nhân viên y tế là người thật. Thực tế ấy cho thấy không thể yêu cầu người cao tuổi tự bảo vệ mình trước mọi thủ đoạn ngày càng tinh vi.

Trách nhiệm này phải được chia sẻ bởi gia đình, cộng đồng và các cơ quan quản lý. Gia đình cần thường xuyên trao đổi với cha mẹ về các hình thức lừa đảo mới. Chính quyền cơ sở cần đẩy mạnh tuyên truyền đến từng khu dân cư; các tổ chức xã hội cần xây dựng mạng lưới hỗ trợ người cao tuổi tiếp cận thông tin chính xác.

Bảo vệ người già là thước đo của một xã hội nhân văn

Mức độ văn minh của một xã hội không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn được thể hiện qua cách xã hội ấy đối xử với những nhóm dễ bị tổn thương. Người cao tuổi là một trong những nhóm như vậy; họ là những người đã cống hiến tuổi trẻ cho đất nước, cho gia đình và cộng đồng.

Khi bước vào tuổi xế chiều, điều họ cần nhất không phải những lời quảng cáo hoa mỹ mà là sự bảo vệ và đồng hành. Muốn vậy, cần xây dựng một hệ sinh thái bảo vệ người cao tuổi. Trong đó, cơ quan chức năng phải xử lý nghiêm các hành vi trục lợi trên sức khỏe và niềm tin của người già. Các doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm về hoạt động quảng cáo, bán hàng hướng tới người cao tuổi. Các nền tảng số cần tăng cường ngăn chặn quảng cáo sai sự thật.

Các cơ quan báo chí cần duy trì những chuyên mục cảnh báo, hướng dẫn kỹ năng nhận diện lừa đảo. Và trên hết, mỗi gia đình cần dành nhiều thời gian hơn cho cha mẹ mình. Một cuộc điện thoại hỏi thăm, một bữa cơm cuối tuần, một cuộc trò chuyện về những điều đang diễn ra trong xã hội… Đôi khi chính những điều tưởng như rất nhỏ ấy lại là “lá chắn” hiệu quả nhất trước các chiêu trò lừa đảo. Không ai có thể ngăn chặn hoàn toàn tội phạm lừa đảo, nhưng chúng ta hoàn toàn có thể khiến những kẻ ấy không còn dễ dàng tiếp cận người cao tuổi.

Bởi phía sau mỗi cụ già bị lừa không chỉ là câu chuyện của một cá nhân, mà còn là câu chuyện về sự quan tâm, trách nhiệm và tính nhân văn của cả cộng đồng. Một xã hội biết bảo vệ người già mới thực sự là một xã hội phát triển bền vững và đáng sống.

TRẦN ĐỨC