Khoa học, công nghệ phải tạo giá trị thực chất

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP. Huế Lê Trí Thanh kết luận cuộc họp. Ảnh: Ngọc Hiếu

Không nghiên cứu để “đủ” kinh phí

Tại cuộc họp, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Nguyễn Xuân Sơn báo cáo tình hình triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đồng thời chỉ ra những khó khăn về nguồn lực, hạ tầng, dữ liệu và nhân lực.

Theo đó, thời gian qua, TP. Huế đã triển khai nhiều nhiệm vụ nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao công nghệ; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chính quyền số, kinh tế số, xã hội số và dữ liệu số. Mô hình liên kết “3 nhà” - Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp từng bước được hình thành nhằm kết nối nhu cầu thực tế với năng lực nghiên cứu và khả năng ứng dụng.

Tuy nhiên, theo Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh, việc xác định một số đề tài khoa học thời gian qua còn có biểu hiện theo phong trào, chưa xuất phát đầy đủ từ những vấn đề mà thành phố, ngành, địa phương và doanh nghiệp thực sự cần giải quyết. Có những nghiên cứu được triển khai nhưng chưa đáp ứng yêu cầu của thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội.

“Nghiên cứu là để giải quyết vấn đề của thực tiễn đặt ra”, đồng chí Lê Trí Thanh nhấn mạnh và yêu cầu cách làm phải thay đổi ngay từ khâu đặt hàng.

Mỗi nhiệm vụ khoa học phải xác định rõ bài toán, mục tiêu, sản phẩm đầu ra và khả năng ứng dụng. Nhà nước phải chủ động đặt ra những vấn đề cần giải quyết; nhà khoa học đưa ra giải pháp; doanh nghiệp tham gia từ nghiên cứu, thử nghiệm đến ứng dụng, thương mại hóa.

Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh yêu cầu mở rộng việc tham vấn các chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp có năng lực để tránh cách nhìn chủ quan, đồng thời nâng chất lượng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm nghiên cứu.

Khoa học, công nghệ thay đổi từng ngày. Vì vậy, nếu một đề tài mất quá nhiều thời gian nghiên cứu, đến khi hoàn thành có thể bài toán thực tế đã thay đổi, công nghệ đã lạc hậu hoặc thị trường đã đi trước.

“Đã làm là phải có tầm nhìn, quyết định sớm, làm nhanh để áp dụng vào thực tiễn”, đồng chí Lê Trí Thanh nói.

Một yêu cầu khác được đặt ra là phải số hóa, công khai dữ liệu về các nhiệm vụ khoa học từ khi xác định danh mục, triển khai đến nghiệm thu. Những kết quả nghiên cứu có giá trị cần được tổ chức thành hệ thống dữ liệu để các cơ quan, doanh nghiệp, nhà khoa học có thể truy xuất và tiếp tục khai thác.

Chủ tịch UBND thành phố cũng yêu cầu nâng chất lượng các hội đồng xác định nhiệm vụ, thẩm định và nghiệm thu. Nếu ngay từ đầu nhiệm vụ đã được xây dựng với tầm nhìn hạn chế, hội đồng thiếu chuyên gia phù hợp thì rất khó kỳ vọng một kết quả nghiên cứu có giá trị ứng dụng cao.

TUV, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Hữu Thùy Giang phát biểu tại cuộc họp. Ảnh: Ngọc Hiếu

Mỗi ngành phải đặt ra bài toán của mình

Theo Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh, công nghệ phải được lựa chọn trên cơ sở điều kiện, đặc điểm và nhu cầu của TP. Huế. Việc đánh giá công nghệ cần có sự tham gia của cơ quan chuyên môn, tổ chức khoa học và chuyên gia. Đặc biệt, khoa học, công nghệ phải đi vào những vấn đề rất cụ thể của thành phố.

Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh dẫn vấn đề nghiên cứu, đánh giá khu vực Tam Giang - Cầu Hai để cho rằng khoa học, công nghệ phải xuất phát từ những yêu cầu rất cụ thể của thực tiễn. Theo đồng chí Lê Trí Thanh, cần có điều tra, đánh giá cơ bản về đặc điểm khu vực, môi trường, sự thích nghi của các loài, điều kiện sản xuất, biến động theo thời tiết... để có cơ sở xác định hướng phát triển phù hợp. “Mình phải có điều tra cơ bản, đánh giá cơ bản”, đồng chí Lê Trí Thanh nhấn mạnh. 

Đối với đổi mới sáng tạo, Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh yêu cầu rà soát thực trạng ứng dụng khoa học, công nghệ tại các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, để có chiến lược hỗ trợ phù hợp. Trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt, doanh nghiệp không đổi mới công nghệ, phương thức sản xuất và quản trị sẽ khó tồn tại và càng khó cạnh tranh với những doanh nghiệp lớn.

Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh đề nghị quan tâm các quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ đầu tư thiên thần và doanh nghiệp cùng tham gia vào hoạt động đổi mới sáng tạo, qua đó hỗ trợ các startup phát triển.

 Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Nguyễn Xuân Sơn báo cáo tại cuộc họp. Ảnh: Ngọc Hiếu

Chuẩn hóa cơ sở dữ liệu

Ở lĩnh vực chuyển đổi số, Chủ tịch UBND thành phố cho rằng, phải bắt đầu từ dữ liệu. Dữ liệu của các ngành, các cấp cần được quy hoạch, chuẩn hóa, tổ chức theo từng lớp, bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ, khai thác và tái sử dụng. Nhưng xây dựng dữ liệu không phải để có thêm một kho thông tin, mà phải biến dữ liệu thành công cụ phục vụ điều hành.

Mục tiêu cuối cùng là một chính quyền vận hành hiệu quả hơn, giảm giấy tờ, giảm thao tác thủ công, kiểm soát được quy trình và truy xuất được dữ liệu.

Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh dẫn thực tế tại nhiều doanh nghiệp, nơi tự động hóa, robot và trí tuệ nhân tạo đã thay thế nhiều công việc trước đây cần hàng nghìn lao động.

Bộ máy hành chính trong tương lai cũng phải hướng đến mô hình ít người hơn nhưng chất lượng cao hơn, nhờ công nghệ hỗ trợ.

Tuy nhiên, chuyển đổi số không thể chỉ diễn ra ở khu vực đô thị. Khoảng cách số giữa người dân thành thị với nông thôn, vùng khó khăn cần được tính đến. Thành phố phải có giải pháp phổ cập kỹ năng số, hỗ trợ trực tiếp để người dân có thể sử dụng các dịch vụ số; đồng thời có cơ chế giúp doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ tham gia chuyển đổi số.

Một dư địa lớn khác được Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh nhắc đến là kinh tế số, đặc biệt từ nguồn tài sản văn hóa, di sản của Huế. Ngành văn hóa cần đẩy mạnh số hóa, đồng thời nghiên cứu cách tổ chức, quản lý và khai thác hiệu quả nguồn tài sản này trong tương lai.

Cùng với dữ liệu là câu chuyện hạ tầng, đồng chí Lê Trí Thanh yêu cầu đầu tư hạ tầng số, thiết bị đầu cuối theo lộ trình, có trọng tâm, trọng điểm; không đầu tư đồng loạt vượt quá khả năng cân đối ngân sách.

“Việc nào Nhà nước đầu tư, việc nào doanh nghiệp có thể tham gia, phần nào có thể thuê dịch vụ cần được tính toán cụ thể. Tương tự, việc mua sắm thiết bị và bản quyền phần mềm phải có lộ trình, ưu tiên những hạng mục cần thiết, có khả năng dùng chung và tạo hiệu quả cao”, đồng chí Lê Trí Thanh nhấn mạnh.

Quỳnh Viên