Khoa học công nghệ 'đòn bẩy' đưa thủy sản Việt Nam bứt phá

Đây được xem là sự kiện quan trọng của ngành thủy sản trong bối cảnh chuyển mình sang giai đoạn phát triển mới, trọng tâm là đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và tăng cường liên kết sản xuất – xuất khẩu.

Theo kế hoạch, hội nghị sẽ diễn ra trong hai ngày, 27–4 đến 28-4 tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), thành phố Hồ Chí Minh, với sự tham dự của khoảng 300 đại biểu là các nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, tổ chức trong nước và quốc tế, cùng đại diện các địa phương và ngư dân.

Phát biểu tại họp báo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết, năm 2025, ngành thủy sản đạt nhiều kết quả ấn tượng. Tổng sản lượng đạt gần 10 triệu tấn, kim ngạch xuất khẩu khoảng 11,3 tỷ USD, đưa Việt Nam vươn lên vị trí thứ 4 thế giới về sản lượng và thứ 3 về giá trị xuất khẩu. Ngành cũng tạo sinh kế cho hơn 4 triệu lao động, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế biển và góp phần bảo đảm chủ quyền quốc gia trên biển.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến phát biểu tại buổi họp báo. Ảnh: Xuân Nghiêm

Trong giai đoạn 2021–2025, lĩnh vực thủy sản và kiểm ngư đã triển khai 113 nhiệm vụ khoa học công nghệ, trong đó, 60 nhiệm vụ đã được nghiệm thu. Các kết quả nghiên cứu đã đóng góp thiết thực vào sản xuất, đặc biệt là trong công tác sản xuất giống. Nhờ đó, ngành đã chủ động được hơn 80% nguồn giống thủy sản chủ lực, trong đó trên 95% đạt tiêu chuẩn sạch bệnh.

Bên cạnh đó, các quy trình công nghệ nuôi trồng, sử dụng chế phẩm sinh học, xử lý môi trường, phòng trị bệnh, khai thác và bảo quản sau thu hoạch đã được ứng dụng rộng rãi. Hiện nay, khoảng 90% diện tích và sản lượng nuôi trồng thủy sản đã áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, góp phần duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định của ngành ở mức 4–5% mỗi năm.

Quang cảnh buổi họp báo. Ảnh: Xuân Nghiêm

Định hướng phát triển trong thời gian tới, ngành thủy sản đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt sản lượng 9,8 triệu tấn, kim ngạch xuất khẩu từ 14–16 tỷ USD, đồng thời phát triển nuôi biển trở thành ngành công nghiệp quy mô lớn. Xa hơn, đến năm 2045, thủy sản tiếp tục giữ vai trò then chốt trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp và kinh tế biển, đưa Việt Nam trở thành trung tâm chế biến thủy sản sâu, nằm trong nhóm 3 quốc gia hàng đầu thế giới.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là yếu tố nền tảng, giữ vai trò then chốt. Trong giai đoạn tới, ngành tập trung phát triển giống thủy sản sạch bệnh, có tốc độ tăng trưởng nhanh; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, công nghệ sinh học và công nghệ số; phát triển nuôi trồng thủy sản thông minh; hiện đại hóa hoạt động khai thác, giảm tổn thất sau thu hoạch; đồng thời thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và kinh tế xanh trong toàn ngành.

Hội nghị khoa học, công nghệ thủy sản và kiểm ngư toàn quốc năm 2026 được tổ chức nhằm tổng kết, đánh giá kết quả nghiên cứu và phát triển khoa học công nghệ giai đoạn 2021–2025, đồng thời cung cấp những thông tin mới nhất về các thành tựu trong nước và quốc tế liên quan đến nuôi trồng, dinh dưỡng, công nghệ sinh học, quản lý dịch bệnh, bảo vệ nguồn lợi, khai thác và chế biến thủy sản.

Một trong những nội dung quan trọng của hội nghị là định hướng xây dựng Chương trình khoa học công nghệ trọng điểm giai đoạn 2026–2030, phục vụ phát triển thủy sản bền vững gắn với kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số. Đây cũng là diễn đàn để các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và địa phương trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ mô hình hiệu quả, đề xuất giải pháp thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong toàn ngành.

Đặc biệt, hội nghị sẽ góp phần tăng cường kết nối giữa “ba nhà”: Nhà quản lý – nhà khoa học – doanh nghiệp cùng các địa phương và người dân. Sự liên kết này được kỳ vọng tạo lập hệ sinh thái hợp tác bền vững, giảm thiểu rủi ro, nâng cao năng lực cạnh tranh và gia tăng giá trị cho ngành thủy sản Việt Nam.

Trong khuôn khổ sự kiện, “Triển lãm quốc tế khoa học công nghệ thủy sản Việt Nam lần thứ I – VinaFis Expo 2026” cũng sẽ diễn ra từ ngày 28–4 đến 30-4 tại thành phố Hồ Chí Minh. Thông qua sự kiện, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kỳ vọng thúc đẩy mạnh mẽ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đưa khoa học công nghệ thực sự trở thành “đòn bẩy” nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế của thủy sản Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Quỳnh Dung