'Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực tăng trưởng chính'

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng. Ảnh: Media Quốc hội.

Ngày 21/4, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu thảo luận tại Hội trường về phát triển kinh tế - xã hội. Sau đó, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đã có phát biểu làm rõ vấn đề đại biểu nêu.

Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, dù chất lượng tăng trưởng đã được cải thiện qua các năm, nền kinh tế vẫn còn nhiều hạn chế như tăng trưởng chưa đạt mức tiềm năng, năng suất lao động thấp hơn mục tiêu, hệ số sử dụng vốn (ICOR) còn cao, năng lực công nghệ và các ngành công nghiệp nền tảng phát triển chậm.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững là nhiệm vụ trọng tâm được đặt ra trong các định hướng chiến lược dài hạn của đất nước. Tuy nhiên, đây là thách thức rất lớn trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động khó lường, trong khi nền kinh tế Việt Nam có độ mở cao.

"Chính phủ tiếp tục xác định, ổn định kinh tế vĩ mô là điều kiện tiên quyết, là nền tảng để đạt tăng trưởng cao và duy trì trong dài hạn," Phó Thủ tướng khẳng định.

Về chuyển đổi mô hình tăng trưởng, Phó thủ tướng cho biết đây là yêu cầu bắt buộc để đạt mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và vượt qua bẫy thu nhập trung bình.

Theo định hướng, mô hình tăng trưởng mới phải dựa trên nền tảng thể chế hiện đại, cạnh tranh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phân bổ nguồn lực hiệu quả và nâng cao đời sống người dân.

Chính phủ cũng đã trình Quốc hội 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu trong giai đoạn từ 2026 đến 2030 với 92 nhiệm vụ cụ thể, những nhiệm vụ cần triển khai ngay trong năm 2026 gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng và thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Trọng tâm là lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển chính, phát triển các động lực tăng trưởng mới, trọng tâm là kinh tế dữ liệu, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Đồng thời khai thác tối đa dư địa, tiềm năng của đất nước, đặc biệt là trong những năm đầu của nhiệm kỳ khi mà đầu tư cho phát triển khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chưa thể phát huy ngay tác dụng. Phát huy vai trò của các thành phần kinh tế bao gồm có thành phần kinh tế Nhà nước, tư nhân, FDI trên cơ sở cạnh tranh bình đẳng, liên kết chuỗi giá trị.

Phối hợp chặt chẽ chính sách tài khóa - tiền tệ

Liên quan đến ổn định kinh tế vĩ mô, Phó Thủ tướng cho biết dư địa chính sách tiền tệ đang dần thu hẹp, do đó cần tăng cường vai trò của chính sách tài khóa.

Chính phủ định hướng điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, đảm bảo thanh khoản cho nền kinh tế, đồng thời thúc đẩy chính sách tài khóa mở rộng có trọng tâm. Kế hoạch tài chính quốc gia giai đoạn 2026-2030 dự kiến nâng bội chi bình quân lên khoảng 5% GDP, tăng mạnh chi ngân sách, trong đó ưu tiên 40% cho đầu tư phát triển.

Song song, Chính phủ sẽ tiếp tục trình Quốc hội các chính sách ưu đãi thuế, phí nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân. Cải cách thủ tục hành chính được triển khai quyết liệt, với mục tiêu giảm 50% thời gian và chi phí tuân thủ, cắt bỏ toàn bộ điều kiện kinh doanh không cần thiết và tối thiểu 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

Về đầu tư công, yêu cầu đặt ra là vừa đảm bảo giải ngân 100% kế hoạch, vừa nâng cao chất lượng, hiệu quả. Chính phủ chủ trương giảm ít nhất 30% số lượng dự án để tránh dàn trải, tập trung nguồn lực cho các công trình trọng điểm quốc gia, đồng thời tăng cường trách nhiệm người đứng đầu.

Một trong những giải pháp quan trọng là tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng nhằm khơi thông nguồn lực khoảng hơn 3,3 triệu tỷ đồng cho nền kinh tế. Chính phủ đang trình Quốc hội ban hành nghị quyết mới theo hướng toàn diện, không chỉ giới hạn trong lĩnh vực đất đai.

Cùng với đó, Chính phủ đang chỉ đạo quyết liệt phát triển thị trường vốn, hay nói khác là phát triển mạnh mẽ thị trường chứng khoán trở thành một kênh huy động trung và dài hạn của nền kinh tế. Chính phủ đặt mục tiêu phát triển mạnh thị trường chứng khoán, hướng tới quy mô vốn hóa đạt 120% GDP vào năm 2028, qua đó trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng, giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng.

Kiều Chinh