Lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo: Từ nhận thức đến hành động thực chất

Các đại biểu tham dự Lễ hưởng ứng. Ảnh: Bộ KHCN.

Chuyển mạnh từ nhận thức sang hành động

Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ KHCN Lê Xuân Định nhấn mạnh, Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới 21/4 mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, khẳng định vai trò trung tâm của sáng tạo và đổi mới sáng tạo trong phát triển kinh tế - xã hội cũng như trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Theo Thứ trưởng, nếu khoa học tạo ra tri thức mới, công nghệ tạo ra công cụ mới, thì đổi mới sáng tạo chính là cầu nối chuyển hóa tri thức và công nghệ thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị thực tiễn.

Năm 2026, Bộ KHCN lựa chọn hai chủ đề xuyên suốt là: “Đổi mới sáng tạo - Hành động đột phá, lan tỏa kết quả” và “Đổi mới sáng tạo - Chuyển đổi nhanh hơn, mạnh mẽ hơn để biến ý tưởng thành giá trị, khát vọng thành hiện thực”. Các thông điệp này nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải rút ngắn khoảng cách từ ý tưởng đến ứng dụng, từ nghiên cứu đến thương mại hóa, tạo ra những kết quả cụ thể, có khả năng lan tỏa sâu rộng.

Thứ trưởng Lê Xuân Định nhấn mạnh: Đổi mới sáng tạo là “cầu nối” đưa tri thức và công nghệ thành giá trị thực tiễn. Ảnh: Bộ KHCN.

Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, trong thời gian qua, hệ thống chính sách, pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam đã từng bước được hoàn thiện; hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo tiếp tục phát triển; năng lực nghiên cứu và hạ tầng công nghệ có nhiều tiến bộ. Các chương trình phát triển công nghệ chiến lược đang tập trung vào những lĩnh vực nền tảng như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học, vật liệu mới và năng lượng mới, thể hiện sự chuyển dịch rõ nét từ tiếp nhận công nghệ sang chủ động làm chủ và phát triển công nghệ.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thế giới biến động nhanh với những đột phá mạnh mẽ về công nghệ, Việt Nam cũng đối mặt với không ít thách thức. Để đạt mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững, không thể tiếp tục dựa vào lợi thế chi phí thấp hay khai thác tài nguyên, mà phải dựa vào tri thức, công nghệ và năng lực đổi mới sáng tạo. “Đổi mới sáng tạo là con đường nhanh nhất để nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Kết nối ba trụ cột, phát huy vai trò trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Một nội dung trọng tâm của Lễ hưởng ứng năm nay là phát huy vai trò của các chủ thể trong hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia. Trong đó, các viện nghiên cứu, trường đại học và đội ngũ nhà khoa học giữ vai trò tạo ra tri thức và công nghệ; doanh nghiệp là trung tâm ứng dụng và thương mại hóa; Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thể chế và tổ chức thực thi. Khi ba trụ cột này được kết nối hiệu quả, hệ thống đổi mới sáng tạo sẽ vận hành thông suốt, tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Đáng chú ý, các Trung tâm Đổi mới sáng tạo được xác định là hạt nhân kết nối cung - cầu công nghệ, hỗ trợ thử nghiệm và nhân rộng các mô hình hiệu quả. Trong khuôn khổ sự kiện, Diễn đàn phát triển hệ thống Trung tâm Đổi mới sáng tạo được tổ chức nhằm trao đổi về mô hình tổ chức, cơ chế vận hành và đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách, hướng tới phát triển hệ thống trung tâm theo hướng đồng bộ, gắn với nhu cầu thị trường.

Các hoạt động hưởng ứng năm nay được triển khai trên phạm vi toàn quốc theo hướng thiết thực, hiệu quả, lấy kết quả và tác động cụ thể làm thước đo. Bộ KHCN khuyến khích các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và tổ chức chủ động tổ chức các hoạt động đa dạng như hội thảo, tọa đàm, triển lãm, cuộc thi, trình diễn công nghệ… gắn với các bài toán phát triển cụ thể, đồng thời chú trọng phát hiện, tôn vinh và nhân rộng các sáng kiến tiêu biểu.

Khẳng định tinh thần xuyên suốt của sự kiện, Thứ trưởng Lê Xuân Định cho rằng đổi mới sáng tạo không phải là nhiệm vụ của riêng một ngành hay một nhóm đối tượng, mà là sự nghiệp của toàn dân. “Một quốc gia muốn đi nhanh trong thời đại này phải biết khơi dậy, kết nối và chuyển hóa mọi nguồn lực sáng tạo thành những kết quả phát triển cụ thể”, ông nói.

Thông qua chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới năm 2026, Bộ KHCN kỳ vọng sẽ tạo ra sự thống nhất giữa nhận thức và hành động trong toàn xã hội, góp phần hình thành văn hóa đổi mới sáng tạo bền vững, qua đó xây dựng nền tảng vững chắc cho phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.

Thu Hương