Khi truyện tranh Việt đứng trước 'cơ hội vàng' phát triển

Tọa đàm do Nhà xuất bản Kim Đồng phối hợp cùng PunkgaMe và Comicola tổ chức

Tại tọa đàm "Kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo truyện tranh cho người Việt" diễn ra cuối tuần qua tại Hà Nội, nhiều họa sĩ, nhà xuất bản và chuyên gia trong lĩnh vực truyện tranh đã cùng nhìn nhận những cơ hội cũng như thách thức của thị trường truyện tranh nội địa.

Theo họa sĩ Nguyễn Khánh Dương, giai đoạn 2024 - 2026 được xem là "cơ hội vàng" đối với ngành văn hóa giải trí nói chung và truyện tranh nói riêng.

Với Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa của Chính phủ cùng các biện pháp thắt chặt bản quyền mạnh mẽ đang tạo điều kiện thuận lợi để các tác giả Việt Nam mạnh dạn giới thiệu những tác phẩm chất lượng, mang dấu ấn cá nhân đến với độc giả trong và ngoài nước.

Cần hệ sinh thái đủ mạnh để truyện tranh Việt cất cánh

Nhìn lại quá trình phát triển của truyện tranh Việt, họa sĩ Vũ Xuân Hoàn, Phó trưởng phòng Kỹ mỹ thuật Nhà xuất bản Kim Đồng cho biết, đơn vị đã nhiều năm chú trọng tìm kiếm và bồi dưỡng các tác giả truyện tranh.

Đồng thời, Nhà xuất bản cũng phối hợp với các tổ chức quốc tế tổ chức các khóa học ngắn hạn, mời chuyên gia và họa sĩ nước ngoài đến giảng dạy, giao lưu và triển lãm nhằm nâng cao trình độ cho đội ngũ sáng tác.

Theo ông, truyện tranh luôn là một mảng được Nhà xuất bản Kim Đồng quan tâm. Dù từng trải qua những giai đoạn thăng trầm, niềm yêu thích của độc giả cũng như đam mê của các họa sĩ vẫn chưa bao giờ giảm sút.

Ở góc nhìn của đơn vị sản xuất, họa sĩ Nguyễn Khánh Dương, sáng lập Comicola và Comicola Academy đánh giá Việt Nam luôn có nhiều họa sĩ có giỏi, đủ khả năng tạo ra các tác phẩm chất lượng so với khu vực.

Đặc biệt, sự phát triển của mạng xã hội và các nền tảng số giúp người sáng tác có thể đưa tác phẩm đến gần công chúng nhanh hơn, đồng thời nhận phản hồi trực tiếp từ độc giả.

Trong nhiều trường hợp, mạng xã hội còn trở thành một "bài kiểm tra thị trường" hiệu quả. Tác phẩm được công bố sớm sẽ giúp tác giả đánh giá mức độ quan tâm của người đọc trước khi đầu tư phát triển lâu dài.

Đặc biệt, các chính sách phát triển công nghiệp văn hóa và bảo vệ bản quyền cũng đang mở ra cơ hội lớn cho lĩnh vực này.

Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay vẫn là quy mô thị trường trong nước chưa đủ lớn để tạo nên vòng quay kinh tế bền vững. Điều này khiến các đơn vị phát hành gặp khó khi đầu tư dài hạn, còn tác giả chưa có được mức thu nhập tương xứng với công sức sáng tạo.

Theo ông Nguyễn Khánh Dương, nếu chỉ một vài đơn vị riêng lẻ hỗ trợ tác giả thì rất khó tạo ra sự thay đổi đáng kể cho toàn ngành.

Nhiều ý kiến tại tọa đàm cũng cho rằng sự phát triển của truyện tranh không thể chỉ dựa vào năng lực cá nhân của họa sĩ mà cần sự tham gia đồng bộ của nhiều thành phần trong hệ sinh thái sáng tạo.

Đó là các đơn vị sản xuất và phát hành nội dung, cơ sở đào tạo, cộng đồng sáng tác, các nền tảng kết nối với độc giả cũng như sự đồng hành của cơ quan quản lý thông qua các chiến lược và chính sách phát triển phù hợp.

Kinh nghiệm từ một số quốc gia trong khu vực cho thấy, khi có sự hỗ trợ từ chính sách và một hệ sinh thái văn hóa giải trí phát triển, truyện tranh nội địa không chỉ dừng lại ở xuất bản sách mà còn có thể mở rộng sang phim ảnh, hoạt hình, trò chơi, đồ chơi hay các sản phẩm lưu niệm. Khi đó, một bộ truyện tranh có thể trở thành hạt nhân cho chuỗi sản phẩm sáng tạo với giá trị kinh tế lớn hơn.

Theo họa sĩ Nguyễn Duy Hải, đồng sáng lập cộng đồng họa sĩ truyện tranh Việt Nam PunkgaMe, khi có thêm nhiều đơn vị tham gia khai thác và phát triển tác phẩm một cách bài bản, người làm truyện tranh sẽ có cơ hội cải thiện thu nhập, từ đó có điều kiện theo đuổi nghề lâu dài và tiếp tục sáng tạo.

Không chỉ cần người vẽ giỏi, truyện tranh Việt cần phải có kịch bản tốt

Một trong những chủ đề nhận được nhiều sự quan tâm tại tọa đàm là mối quan hệ giữa nét vẽ và kịch bản trong truyện tranh.

Theo họa sĩ Nguyễn Khánh Dương, phần hình ảnh chỉ đóng góp khoảng 50%, trong khi kịch bản có thể quyết định tới 70% cơ hội thành công của một tác phẩm.

Một câu chuyện hấp dẫn cùng cách kể lôi cuốn vẫn có thể tạo nên bộ truyện thành công dù nét vẽ chỉ ở mức chấp nhận được. Ngược lại, một tác phẩm có hình ảnh đẹp nhưng nội dung thiếu sức hút sẽ khó giữ chân độc giả.

Đồng quan điểm, họa sĩ Vũ Xuân Hoàn cho rằng nhiều họa sĩ trẻ có chuyên môn hội họa tốt nhưng còn thiếu kỹ năng xây dựng kịch bản và phương pháp làm việc chuyên nghiệp.

Theo ông, việc tạo ra một nhân vật không đồng nghĩa với khả năng thực hiện một bộ truyện tranh hoàn chỉnh, bởi quá trình này đòi hỏi sự phối hợp, tổ chức và tính chuyên nghiệp rất cao.

Từ kinh nghiệm học tập và làm việc tại Nhật Bản, họa sĩ Trần Minh Đức cho biết, ngoài kỹ năng vẽ, người sáng tác còn cần hiểu tâm lý độc giả, cách làm việc với biên tập viên cũng như phương pháp xây dựng và khai thác giá trị của một tác phẩm. Theo anh, muốn mở rộng cộng đồng độc giả thì trước hết cần gia tăng số lượng tác phẩm chất lượng.

Cần hệ sinh thái đủ mạnh để truyện tranh Việt cất cánh

Trong khi đó, họa sĩ Nhật Bản Soe cho rằng để truyện tranh tiếp cận thị trường rộng hơn, nội dung cần được truyền tải rõ ràng, mạch lạc ngay từ những trang đầu tiên. Đồng thời, người sáng tác phải xác định đúng nhóm độc giả hướng đến để lựa chọn cách kể chuyện và phong cách thể hiện phù hợp.

Các diễn giả đều cho rằng nhu cầu dành cho truyện tranh Việt Nam đang rất lớn. Họa sĩ trẻ Việt Nam được đánh giá có khả năng tiếp thu nhanh, trình độ chuyên môn tốt, thậm chí đạt tiêu chuẩn quốc tế. Tuy nhiên, để những lợi thế đó chuyển hóa thành sự phát triển của thị trường vẫn cần một hệ sinh thái đủ mạnh để nuôi dưỡng tài năng.

Theo gợi ý của họa sĩ Nguyễn Duy Hải, những người theo đuổi con đường họa sĩ truyện tranh chuyên nghiệp có thể dành năm đầu tiên để xây dựng nền tảng mỹ thuật, năm thứ hai tập trung phát triển kỹ năng kịch bản và kể chuyện dựa trên trải nghiệm cá nhân.

Dù thị trường hiện nay vẫn còn nhiều khó khăn và chưa thể bảo đảm mức thu nhập tối ưu cho người làm nghề ngay từ đầu, các chuyên gia đều tin rằng với những chuyển biến tích cực về chính sách, bản quyền và hệ sinh thái sáng tạo, truyện tranh Việt Nam sẽ có triển vọng phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới.

QUANG ANH