Khi cống hiến không chỉ là 'có mặt'

Theo Trung ương Đoàn, mỗi năm các chiến dịch như Mùa hè xanh, Tiếp sức mùa thi, Xuân tình nguyện thu hút hàng triệu lượt đoàn viên, thanh niên tham gia trên cả nước. Quy mô rộng lớn này góp phần khẳng định vai trò xung kích của tuổi trẻ trong đời sống xã hội, đồng thời tạo nên hình ảnh một thế hệ năng động, sẵn sàng dấn thân.

Sinh viên Ngọc Huyền cùng êkip của Gala Vọng Đông 2025 đã huy động được hàng trăm phần quà cho bà con Tà Xùa (Sơn La)

Tuy nhiên, theo các báo cáo thị trường lao động những năm gần đây, khoảng 60% sinh viên sau khi tốt nghiệp làm việc trái ngành hoặc phải đào tạo lại. Con số này không chỉ phản ánh sự mất cân đối giữa đào tạo và nhu cầu thị trường, mà còn cho thấy một khoảng trống trong quá trình tích lũy năng lực của người trẻ. Nói cách khác, việc tham gia nhiều hoạt động chưa chắc đã chuyển hóa thành kỹ năng thực chất, và sự hiện diện rộng rãi trong phong trào không đồng nghĩa với khả năng đáp ứng yêu cầu công việc.

Trong bối cảnh đó, một bộ phận thanh niên bắt đầu thay đổi cách tiếp cận. Trường hợp của Ngọc Huyền - sinh viên năm cuối Học viện Báo chí và Tuyên truyền, là một ví dụ tiêu biểu. Thay vì chỉ tham gia với vai trò hỗ trợ, Huyền lựa chọn đi sâu vào khâu tổ chức và điều phối, trực tiếp tham gia thiết kế và triển khai các chương trình.

Tại Gala gây quỹ Vọng Đông 2025: Mộng Thực, với vai trò Trưởng Ban tổ chức, Huyền cùng ê-kíp đã huy động hàng trăm phần quà cho người dân Tà Xùa (Sơn La), đồng thời triển khai các hoạt động hỗ trợ thiết thực.

Điều đáng chú ý không nằm ở quy mô hay số lần tham gia, mà ở cách vận hành chương trình: mục tiêu rõ ràng, kết quả có thể đo đếm và tác động cụ thể đến cộng đồng. Chính cách tiếp cận này cho thấy một sự chuyển dịch rõ nét, khi cống hiến không còn được hiểu là “tham gia nhiều”, mà là “tạo ra giá trị”.

Sự thay đổi này cũng chịu tác động trực tiếp từ thị trường lao động. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng lớn, tiêu chí đánh giá ứng viên không còn dừng lại ở việc từng tham gia bao nhiêu hoạt động, mà chuyển sang đánh giá khả năng làm việc thực tế.

Nhiều doanh nghiệp hiện ưu tiên những ứng viên có kỹ năng chuyên môn, kinh nghiệm triển khai công việc và năng lực giải quyết vấn đề, thay vì một hồ sơ dày về hoạt động ngoại khóa nhưng thiếu chiều sâu. Điều này buộc người trẻ phải thay đổi cách tham gia: không còn “có mặt cho đủ”, mà phải chứng minh được giá trị của mình trong từng hoạt động cụ thể.

Cùng với đó, tinh thần đổi mới sáng tạo là một trong những trọng tâm trong định hướng phát triển thanh niên, cũng đang được hiểu lại theo hướng thực chất hơn. Nếu trước đây sáng tạo thường gắn với những ý tưởng lớn mang tính biểu tượng, thì hiện nay, nó được thể hiện qua khả năng tối ưu quy trình, sử dụng hiệu quả nguồn lực và tạo ra những tác động cụ thể. Trong các dự án cộng đồng, điều này thể hiện ở cách tổ chức gọn gàng, mục tiêu rõ ràng và kết quả có thể đánh giá, thay vì những hoạt động mang tính hình thức.

Nhìn tổng thể, những chuyển dịch này cho thấy yêu cầu mà Tổng Bí thư Tô Lâm đặt ra không còn mang tính khái quát, mà đang dần đi vào thực tiễn. Thanh niên không chỉ tham gia, mà phải đủ năng lực để làm chủ, không chỉ nhiệt huyết, mà còn phải tạo ra giá trị cụ thể.

Trong thực tế, cống hiến của người trẻ đang dịch chuyển: từ sự tham gia rộng khắp sang giá trị cụ thể có thể đo lường. Khi cống hiến được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với năng lực và “đầu ra”, cách đóng góp của người trẻ buộc phải thay đổi. “Làm chủ tương lai”, vì thế, không còn là một khẩu hiệu mang tính định hướng, mà trở thành tiêu chí có thể kiểm chứng bằng chính những gì thanh niên tạo ra trong thực tế.

THỦY QUYÊN