Khi châu Á buộc Hollywood phải thay đổi cách làm phim

Hollywood từng là trung tâm gần như tuyệt đối của ngành công nghiệp giải trí toàn cầu, nơi quyết định phần lớn xu hướng kể chuyện, chuẩn ngôi sao và dòng chảy phân phối nội dung quốc tế. Nhưng lợi thế đó đang suy giảm khi châu Á nổi lên không chỉ như một thị trường tiêu thụ khổng lồ mà còn là một trung tâm sản xuất nội dung ngày càng có sức ảnh hưởng.

Một cảnh trong phim Parasite đoạt giải Oscar của đạo diễn Bong Joon-ho. Ảnh: The Guardian

Sự thay đổi thể hiện rõ nhất ở chiến lược của các nền tảng phát trực tuyến (streaming) Mỹ.

Netflix đã chuyển từ mô hình xuất khẩu phim Hollywood sang đầu tư trực tiếp vào các trung tâm sáng tạo bản địa, đặc biệt là Hàn Quốc. Tập đoàn này cam kết rót 2,5 tỷ USD vào sản xuất phim và chương trình truyền hình Hàn Quốc trong giai đoạn 2023-2027, sau thành công toàn cầu của Squid Game.

Đồng CEO Ted Sarandos thừa nhận việc kể những câu chuyện từ các quốc gia khác là "một trong những quyết định chiến lược quan trọng nhất của Netflix, bởi những nội dung địa phương chân thực hoàn toàn có thể lan tỏa trên quy mô toàn cầu."

Phía sau quyết định này là một thực tế kinh doanh khó đảo ngược, đó là tăng trưởng thuê bao mới của các nền tảng streaming hiện nằm chủ yếu ở châu Á, trong khi thị trường Bắc Mỹ đã dần bão hòa.

Điều đó buộc các tập đoàn giải trí Mỹ phải thay đổi logic vận hành. Nếu trước đây Hollywood sản xuất nội dung tại Mỹ rồi xuất khẩu ra thế giới, thì nay họ phải chuyển sang sản xuất ngay tại các thị trường địa phương để giữ chân người xem và tìm kiếm khả năng lan tỏa xuyên biên giới.

Không chỉ Netflix, Disney cũng phải nội địa hóa để duy trì vị thế. Thành công của nền tảng Disney+ tại India phụ thuộc đáng kể vào kho nội dung Bollywood và các chương trình bản địa, thay vì chỉ dựa vào phim Mỹ như giai đoạn đầu.

Điều đó cho thấy các tập đoàn truyền thông toàn cầu không còn đủ khả năng áp đặt một công thức nội dung chung cho mọi thị trường. Trong kỷ nguyên streaming, hiểu thị hiếu bản địa đã trở thành điều kiện sống còn.

Song song với sự thích nghi của Hollywood là sự vươn lên mạnh mẽ của các trung tâm sáng tạo châu Á. Hàn Quốc là ví dụ điển hình khi làn sóng Hallyu không còn dừng ở K-pop hay phim truyền hình, mà đã phát triển thành một hệ sinh thái xuất khẩu văn hóa hoàn chỉnh. Các series Hàn Quốc liên tục lọt nhóm được xem nhiều nhất trên Netflix, chứng minh rằng nội dung không cần xuất phát từ Hollywood vẫn có thể dẫn dắt xu hướng tiêu dùng toàn cầu.

Shang-Chi và huyền thoại Thập Luân, bộ phim lấy văn hóa Á Đông làm trung tâm của Marvel Studios. Ảnh: Vanity

Sự thay đổi này đang làm suy giảm lợi thế độc quyền mà Hollywood nắm giữ suốt nhiều thập niên.

Khi nền tảng phát trực tuyến xóa bỏ rào cản phát hành và phụ đề không còn là trở ngại lớn, khán giả tại Mỹ, châu Âu hay Mỹ Latin có thể tiếp cận trực tiếp phim Hàn Quốc, Ấn Độ hoặc Nhật Bản với tốc độ gần như ngang bằng phim Mỹ.

Quyền lực nội dung vì thế không còn nằm ở nơi sản xuất ra nhiều bom tấn nhất, mà ở nơi hiểu đủ sâu nhu cầu khán giả để biến một câu chuyện bản địa thành sản phẩm toàn cầu.

Ở góc độ chiến lược, Hollywood ngày càng phụ thuộc vào hợp tác quốc tế, từ đầu tư sản xuất tại chỗ, lựa chọn diễn viên đa quốc tịch cho đến khai thác các chất liệu văn hóa ngoài nước Mỹ. Đây không còn là một lựa chọn mang tính thử nghiệm, mà là quá trình thích nghi bắt buộc trong môi trường cạnh tranh đa trung tâm.

Châu Á đang định hình lại cách Hollywood vận hành bằng chính quy mô khán giả, tốc độ tăng trưởng thuê bao và khả năng sản xuất những nội dung có sức lan tỏa toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, quyền lực thực sự của ngành giải trí không còn nằm ở khả năng áp đặt khẩu vị từ một trung tâm duy nhất, mà ở năng lực thích nghi đủ nhanh để chinh phục những thị trường đang viết lại bản đồ tiêu dùng nội dung thế giới.

Nguồn: The Epoch Times, Techuk, The Guardian, Business Insider.

Đỗ Phú