Khát vọng Việt Nam từ hành trình Đổi mới - Bài 4: Giữ trọn mạch nguồn gắn bó

Bài 4: Giữ trọn mạch nguồn gắn bó

Phá vỡ những rào cản vô hình

Năm 1986, rời Việt Nam sang học đại học ở Liên Xô, Tiến sĩ Phan Bích Thiện không ngờ rằng quyết định lấy chồng là người Hungary lại gặp thử thách lớn. Gia đình phản đối, không chỉ vì khác biệt quốc tịch, mà sâu xa hơn là nỗi lo đứt gãy: con gái định cư nơi xa xôi, giữa bối cảnh đất nước gặp khó khăn, bị bao vây, cô lập, liệu có còn sự gắn bó với gia đình, quê hương?

Đó không phải là nỗi lo cá biệt. Trong giai đoạn thông tin hạn chế, tư duy khép kín và điều kiện đi lại, kết nối còn nhiều rào cản, tâm lý e ngại “xa là mất” phổ biến trong nhiều gia đình Việt Nam.

Chỉ đến khi các chị gái thuyết phục, hai vợ chồng lại hứa sẽ thường xuyên về thăm Việt Nam, mẹ bà Thiện mới đồng ý. “Nhưng đến giờ, mẹ nói không cảm thấy tôi ở xa mà vẫn rất gần gũi, gắn bó với gia đình, đất nước”, bà Phan Bích Thiện nhớ lại. Với bà, câu chuyện riêng đó phản chiếu sự chuyển đổi lớn trong tư duy đất nước, Việt Nam đã mở cửa và hội nhập và trở nên gần gũi hơn với bạn bè quốc tế.

Sự chuyển biến ấy gắn liền với công cuộc Đổi mới mà Đảng ta khởi xướng năm 1986. Mười năm sau ngày Thống nhất, đất nước vẫn chồng chất khó khăn, cuộc khủng hoảng kinh tế xã hội đã nghiêm trọng. Trước bối cảnh đó, Đảng và Nhà nước chủ trương huy động cao nhất sự tham gia của kiều bào, vừa cùng khôi phục, xây dựng và bảo vệ đất nước, vừa phá thế bao vây, cấm vận.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng. Ảnh: An Đăng/TTXVN

Đại hội VI của Đảng vào năm 1986 trở thành bước ngoặt lịch sử khi xác định tạo điều kiện thuận lợi để người Việt Nam ở nước ngoài xây dựng khối đoàn kết cộng đồng vừa hòa nhập vào xã hội sở tại, vừa liên hệ mật thiết, gắn bó với quê hương, góp phần ngày càng nhiều vào công cuộc xây dựng đất nước.

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng, suốt giai đoạn Đổi mới, sự đóng góp của kiều bào cả về nguồn lực vật chất lẫn trí thức, kinh nghiệm quản lý... có ý nghĩa rất lớn, giúp đất nước vượt qua giai đoạn hết sức khó khăn để có được thế và lực như ngày nay.

Dấu ấn những cuộc “trở về”

Từ khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo đến đầu tư, sản xuất, kinh doanh, ở bất cứ thời điểm nào, vẫn có đông đảo kiều bào lựa chọn “trở về”, đồng hành cùng đất nước.

Gần 40 năm sinh sống ở nước ngoài, Tiến sĩ Phan Bích Thiện đánh giá rất cao tư tưởng Đổi mới của Đảng và Nhà nước ta, đặc biệt là chủ trương nhất quán coi cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời, là nguồn lực quan trọng của dân tộc.

Tổng Bí thư Tô Lâm gặp TS. Phan Bích Thiện tại Hội nghị người Việt Nam ở nước ngoài toàn thế giới và Diễn đàn Trí thức chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài tháng 8/2024. Ảnh: TTXVN phát

Chính sách cởi mở không chỉ khuyến khích kiều bào về thăm quê hương, đầu tư kinh doanh, mà còn tạo điều kiện để họ đóng góp ý kiến cho các vấn đề lớn của Tổ quốc. Cảm giác được “tin tưởng, trân trọng và khích lệ” đã trở thành động lực để kiều bào, trong đó có Tiến sĩ Phan Bích Thiện, tích cực kết nối, đầu tư và ngày càng đóng góp nhiều hơn cho quê hương.

“Tư duy “người ra đi” đã thành tư duy “người cùng đi”, đồng hành cùng dân tộc trên con đường phát triển, cùng chia sẻ niềm tự hào và trách nhiệm với nguồn cội”, bà Phan Bích Thiện bộc bạch. Với bà, mỗi người Việt dù ở đâu cũng mang trong tim quê hương và sự gắn bó đó là sợi dây bền chặt nhất, vượt mọi khoảng cách địa lý hay thời gian.

Là người nước ngoài duy nhất có mặt trong cuốn sách “Thế kỷ 21- Sứ mệnh 21 người phụ nữ” của Hungary, Tiến sĩ Phan Bích Thiện, Chủ tịch Diễn đàn phụ nữ Việt Nam tại châu Âu, đã bền bỉ kết nối, mở ra các hoạt động hợp tác thiết thực giữa Việt Nam và Hungary, từ giáo dục - đào tạo, môi trường đến quảng bá hình ảnh du lịch Việt Nam.

Bà mong muốn, Đảng, Nhà nước tiếp tục thu hút lực lượng trí thức, chuyên gia người Việt ở nước ngoài tham gia nhiều hơn vào các lĩnh vực đổi mới sáng tạo, khoa học - công nghệ, khởi nghiệp, giáo dục, văn hóa số... Đặc biệt, bà kỳ vọng Đại hội XIV của Đảng sẽ có những chính sách đột phá hơn nữa để khẳng định kiều bào là một nguồn lực chiến lược quan trọng trong hội nhập, phát triển và nâng tầm vị thế quốc gia.

Định vị vai trò kiều bào

Tiến sĩ Trần Hải Linh, Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam - Hàn Quốc (VKBIA). Ảnh: nhandan.vn

Đối với Tiến sĩ Trần Hải Linh, Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam - Hàn Quốc, Chủ tịch sáng lập Hội Chuyên gia - Trí thức Việt Nam Hàn Quốc, thành quả của Đổi mới đã tạo nền tảng vững chắc để lớp lớp thế hệ kiều bào trở về, khao khát đóng góp cho đất nước.

Trong hành trình ấy, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trở thành một nguồn lực chiến lược, mà đóng góp về kinh tế - đầu tư là một trong những dấu ấn rõ nhất. Nhiều doanh nhân kiều bào là cầu nối thu hút các tập đoàn quốc tế vào Việt Nam, mở ra các dự án sản xuất, công nghệ, logistics, thương mại điện tử, du lịch - dịch vụ chất lượng cao…

20 năm qua, ông Trần Hải Linh tham gia tích cực vào các hoạt động ngoại giao nhân dân, xúc tiến kinh tế, đầu tư và khoa học - công nghệ giữa Việt Nam - Hàn Quốc. Ông cho rằng, trong bối cảnh kinh tế tri thức, nguồn lực trí tuệ và kết nối của kiều bào không chỉ là lợi thế mà còn là một phần cấu thành năng lực cạnh tranh quốc gia. Phát huy đúng mức, đúng cách nguồn lực này sẽ tạo sức bật mạnh mẽ, giúp Việt Nam rút ngắn khoảng cách phát triển và vươn lên trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Do đó, Tiến sĩ Trần Hải Linh đề xuất định vị kiều bào là đối tác chiến lược, cầu nối tri thức - vốn - thị trường sẽ giúp Việt Nam chuyển từ “hút tài nguyên” sang “huy động trí tuệ” một cách hệ thống.

Sau 40 năm Đổi mới, điểm mạnh nổi bật của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là tiềm năng tri thức và khoa học - công nghệ. Trong khoảng 6 triệu người Việt Nam ở nước ngoài, có trên 60 vạn người có trình độ đại học trở lên, nhiều người là nhà khoa học, chuyên gia uy tín trong lĩnh vực y dược, công nghệ thông tin, AI, công nghệ sinh học, năng lượng tái tạo, vật liệu mới, hàng không vũ trụ...

Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài cũng là một nguồn lực kinh tế quan trọng. Lũy kế từ năm 1993 đến 2024, kiều hối gửi về đạt hơn 246 tỷ USD, tương đương với tổng vốn FDI giải ngân trong cùng kỳ. Riêng năm 2025, kiều hối đạt mức kỷ lục, hơn 16 tỷ USD. Việt Nam hiện nằm trong nhóm 10 quốc gia nhận kiều hối nhiều nhất thế giới.

Ngoài kiều hối, bà con kiều bào từ 35 quốc gia và vùng lãnh thổ đã đầu tư về nước 457 dự án, với tổng vốn đăng ký hơn 1,7 tỷ USD tại hầu hết các địa phương trên cả nước.

Những con số “biết nói” đó không chỉ thể hiện quy mô đóng góp, sự tham gia sâu rộng vào phát triển đất nước, mà còn phản ánh niềm tin, sự gắn bó và trách nhiệm của kiều bào với quê hương. Đó cũng là minh chứng sinh động cho hiệu quả của chủ trương nhất quán: Đổi mới tư duy, khơi dậy, phát huy nguồn lực kiều bào, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc./.(Còn tiếp)

Bài cuối: Hội tụ sức mạnh cho hoài bão 2045

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, có ý nghĩa định hướng chiến lược đối với sự phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới. Các thông tin chính thống, đầy đủ và cập nhật về Đại hội được đăng tải tại trang thông tin điện tử Đại hội Đảng: https://daihoidang.vn

Trương Diệp - Nguyễn Cúc - Hạnh Quỳnh - Việt Đức (TTXVN)