Khai mạc Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22

Hội nghị có sự tham dự trực tiếp của hơn 300 đại biểu từ các ban, bộ, ngành Trung ương; lãnh đạo các địa phương, lãnh đạo các cơ quan ngoại vụ và các Đại sứ, Tổng lãnh sự Việt Nam ở nước ngoài; lãnh đạo các cơ quan, đơn vị chức năng, hiệp hội doanh nghiệp, đại diện doanh nghiệp; lãnh đạo và cán bộ các đơn vị trong Bộ Ngoại giao...

Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 là Hội nghị toàn quốc đầu tiên về công tác đối ngoại địa phương trong nhiệm kỳ Đại hội XIV của Đảng và trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, có ý nghĩa quan trọng nhằm thống nhất nhận thức, đề ra phương hướng và giải pháp nâng tầm công tác đối ngoại địa phương, góp phần thực hiện thắng lợi đường lối đối ngoại Đại hội XIV, Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng và các mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Trình bày báo cáo trung tâm về triển khai công tác đối ngoại địa phương từ sau Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 21, Thứ trưởng Ngoại giao Ngô Lê Văn cho biết, công tác đối ngoại địa phương được duy trì trong điều kiện tình hình thế giới biến động và tổ chức bộ máy trong nước có nhiều thay đổi. Nhận thức về vai trò của đối ngoại đối với phát triển từng bước được nâng lên; nội dung hoạt động được mở rộng; phối hợp giữa Trung ương và địa phương có chuyển biến.

Theo Thứ trưởng Ngô Lê Văn, kết quả những chuyển biến chủ yếu trong thời gian qua như sau: Thứ nhất, công tác đối ngoại địa phương được triển khai tương đối đồng bộ, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc và củng cố quan hệ với các đối tác.

Thứ hai, ngoại giao phục vụ phát triển được coi trọng hơn, phạm vi huy động nguồn lực quốc tế từng bước được mở rộng. Thứ ba, công tác ngoại giao văn hóa, giáo dục, thông tin đối ngoại, lãnh sự và người Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục được triển khai gắn với yêu cầu của địa phương.

Thứ tư, phối hợp giữa Bộ Ngoại giao, các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và địa phương được tăng cường; năng lực thực hiện từng bước được củng cố Bên cạnh kết quả đạt được, Thứ trưởng Ngô Lê Văn thừa nhận, công tác đối ngoại địa phương vẫn còn một số hạn chế kéo dài và những vấn đề mới phát sinh từ yêu cầu hội nhập, sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Thứ năm, phối hợp và chia sẻ thông tin chưa thật sự liên tục. Việc xác định nhu cầu, chuẩn bị đề xuất, tìm kiếm đối tác, triển khai và đánh giá kết quả ở một số trường hợp còn tách rời; đầu mối và trách nhiệm theo dõi chưa rõ.

Từ những hạn chế đó, Thứ trưởng Ngô Lê Văn nêu ba bài học kinh nghiệm: Một là, sự lãnh đạo thường xuyên của cấp ủy, quản lý thống nhất của chính quyền và vai trò của cơ quan đầu mối là những yếu tố có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng công tác đối ngoại địa phương. Hai là, chất lượng chuẩn bị quyết định phần lớn hiệu quả hợp tác. Những địa phương xác định rõ nhu cầu, lựa chọn đúng ưu tiên và xây dựng được đề xuất cụ thể thường thuận lợi hơn trong kết nối đối tác và triển khai thỏa thuận. Ba là, hiệu quả đối ngoại phụ thuộc vào phối hợp thường xuyên và theo dõi sau ký kết. Việc phân công rõ trách nhiệm, duy trì trao đổi và kịp thời xử lý vướng mắc giúp bảo đảm tính liên tục và nâng cao kết quả thực hiện.

Bước sang giai đoạn 2026 - 2028, Thứ trưởng Ngô Lê Văn cho biết, công tác đối ngoại địa phương tiếp tục bám sát đường lối đối ngoại của Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị và yêu cầu phát triển của đất nước; tập trung nâng cao chất lượng tham mưu, quản lý và triển khai hoạt động đối ngoại, phục vụ phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao vị thế của địa phương.

Trong đó, có 4 điểm nổi bật: Nâng cao chất lượng xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình đối ngoại của địa phương; Nâng cao hiệu quả các hoạt động hợp tác quốc tế; Tăng cường quản lý và phối hợp trong triển khai công tác đối ngoại; Củng cố tổ chức, nâng cao năng lực cán bộ và từng bước hiện đại hóa công tác đối ngoại địa phương.

“Bộ Ngoại giao tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành và Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài hỗ trợ địa phương triển khai các nhiệm vụ trên, nhất là trong cung cấp thông tin, đào tạo cán bộ, kết nối đối tác và xử lý vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện”, Thứ trưởng Ngô Lê Văn khẳng định.

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh, trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực và trong nước đang có những chuyển biến nhanh và phức tạp, công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế đang đứng trước những yêu cầu mới cả về tư duy, cách tiếp cận và phương thức triển khai. Những biến động của cục diện quốc tế vừa mở ra nhiều cơ hội phát triển, vừa đặt ra những thách thức chưa từng có, đòi hỏi toàn hệ thống chính trị, trong đó có các địa phương và đội ngũ làm công tác đối ngoại, phải chủ động thích ứng, đổi mới tư duy và hành động quyết liệt hơn.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh, trong thời gian qua, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng về tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế. Tuy nhiên, đất nước đã thực sự bước vào một giai đoạn phát triển mới với những yêu cầu rất cụ thể, rất thực chất. Các mục tiêu phát triển hiện nay không còn mang tính định hướng chung mà đã trở thành những nhiệm vụ phải được hiện thực hóa bằng những kết quả cụ thể. Điều đó đòi hỏi mỗi cấp, mỗi ngành, mỗi địa phương phải có nhận thức mới, cách làm mới và quyết tâm cao hơn. Bên cạnh đó, phải tìm ra những phương thức mới nhằm chuyển hóa các điều kiện thuận lợi từ đối ngoại thành các chương trình, dự án và nguồn lực cụ thể.

“Trong bối cảnh Việt Nam ngày càng có vị thế cao hơn trên trường quốc tế, nhiều quốc gia coi trọng quan hệ với Việt Nam và sẵn sàng mở rộng hợp tác, vấn đề đặt ra không còn là có cơ hội hay không mà là làm thế nào để biến những cơ hội đó thành kết quả phát triển thực chất”, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đặt vấn đề.

Theo Bộ trưởng, nếu địa phương không tận dụng được các điều kiện quốc tế thuận lợi thì sẽ bỏ lỡ những cơ hội phát triển rất quan trọng. Do đó, công tác đối ngoại địa phương phải được tổ chức theo hướng chủ động hơn, chuyên nghiệp hơn và gắn chặt với các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Để đáp ứng yêu cầu đó cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cơ chế phối hợp giữa các cơ quan Trung ương với địa phương, giữa Bộ Ngoại giao với các bộ, ngành và giữa các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài với các địa phương.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung cũng nhấn mạnh vai trò của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương trong lãnh đạo công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế; đồng thời đề nghị các địa phương tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp với Bộ Ngoại giao và Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài trên tinh thần thực chất, hiệu quả. Các cơ quan đại diện cũng cần chủ động hơn trong việc hỗ trợ địa phương, đồng thời địa phương cần tạo điều kiện để việc phối hợp được triển khai bài bản, có kế hoạch, có trọng tâm và phù hợp với điều kiện thực tế của từng cơ quan đại diện, qua đó phát huy tối đa vai trò cầu nối giữa địa phương với các đối tác quốc tế.

Người đứng đầu ngành Ngoại giao Việt Nam mong muốn các địa phương tập trung trao đổi, đóng góp ý kiến vào ba nhóm nội dung lớn bao gồm: Xác định rõ vị trí, vai trò của công tác đối ngoại trong chiến lược phát triển của từng địa phương; đề xuất các cách làm, phương thức tổ chức thực hiện hiệu quả; đồng thời kiến nghị các giải pháp về tổ chức bộ máy, cơ chế phối hợp, đào tạo nguồn nhân lực và hoàn thiện thể chế để nâng cao chất lượng công tác đối ngoại trong giai đoạn mới.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung kỳ vọng, các địa phương sẽ phản ánh thẳng thắn những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai các quy định, cơ chế, chính sách hiện hành; từ đó giúp Bộ Ngoại giao tiếp tục hoàn thiện hệ thống hướng dẫn, tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế và tăng cường hỗ trợ các địa phương trong triển khai công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế.

Trong đó, Bộ Ngoại giao cũng sẽ tiếp tục nghiên cứu, quán triệt và cụ thể hóa những định hướng lớn trong các phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thành các chương trình hành động, tài liệu hướng dẫn và giải pháp cụ thể; góp phần đưa công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế thực sự trở thành một nguồn lực quan trọng phục vụ mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới.

Theo chương trình, Hội nghị có hai phiên chuyên đề: Phiên 1 với chủ đề Mở rộng không gian phát triển, huy động các nguồn lực quốc tế phục vụ tăng trưởng địa phương. Nội dung của phiên là nhận diện những cơ hội, chia sẻ cách làm hay, kinh nghiệm thực tiễn trong hợp tác quốc tế, thu hút nguồn lực bên ngoài. Đề xuất, kiến nghị của địa phương đối với Bộ Ngoại giao và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

Phiên 2 với chủ đề Kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực đối ngoại địa phương trong tình hình mới. Tại phiên này, các đại biểu sẽ nêu đề xuất, kiến nghị xây dựng bộ máy tổ chức và nhân lực làm công tác đối ngoại “trọng yếu, thường xuyên” tại địa phương trong tình hình mới

Tại Hội nghị, các Trưởng đại diện Cơ quan Việt Nam ở nước ngoài, Lãnh đạo các cơ quan và địa phương cùng nhận diện những cơ hội, chia sẻ cách làm hay, kinh nghiệm thực tiễn trong hợp tác quốc tế, thu hút nguồn lực bên ngoài; đề xuất, kiến nghị của địa phương đối với Bộ Ngoại giao và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và xây dựng bộ máy tổ chức, nhân lực làm công tác đối ngoại “trọng yếu, thường xuyên” tại địa phương trong tình hình mới.

Trong khuôn khổ Hội nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung và Lãnh đạo Bộ Ngoại giao sẽ trao Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Ngoại giao Việt Nam” và Bằng khen của Bộ trưởng Ngoại giao cho các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, đóng góp tích cực cho công tác đối ngoại trong giai đoạn 2024-2026.

Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến mới về tư duy và hành động, đổi mới phương thức triển khai công tác đối ngoại địa phương, phát huy hơn nữa vai trò tiên phong của đối ngoại địa phương trong việc mở rộng, kiến tạo không gian phát triển, huy động các nguồn lực cho phát triển địa phương và tăng cường sự phối hợp đồng bộ giữa Bộ Ngoại giao, Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, địa phương và doanh nghiệp.

Nhóm PV TGVN