Kết nối bắt đầu từ nội lực

Quang cảnh Hội nghị PCI và BPI tỉnh năm 2025

Có hệ sinh thái tiêu thụ nội tỉnh

“Tôi có một ý kiến nhỏ là mong muốn UBND tỉnh hỗ trợ doanh nghiệp 1 nơi trưng bày sản phẩm. Chẳng hạn, 1 showroom nhỏ ở Sealink này để khách du lịch tìm hiểu các sản phẩm trong tỉnh, biết địa chỉ ở đâu liên lạc mà mua được” - 1 doanh nghiệp sản xuất nước mắm ở phía Đông Nam tỉnh đã kiến nghị như vậy tại Hội nghị “Nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) và Phát triển kinh tế tư nhân (BPI) tỉnh Lâm Đồng năm 2025”, tổ chức tại Khách sạn Sealink mới đây. Mọi người trong cuộc họp cùng ồ lên, vì ai cũng đều nhớ ra trên địa bàn tỉnh có quá nhiều sản phẩm nhưng muốn mua thì khó, mất thời gian, đường lại xa và đôi khi còn không biết lần tìm từ đâu.

Tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Ngọc Phúc cũng ghi nhận rằng, sản phẩm OCOP đạt chuẩn 3 sao trên địa bàn tỉnh rất nhiều, từ sữa, trà, cà phê, hồ tiêu, dâu tằm, mắc ca đến nước mắm, hải sản… đều có tiếng, nhưng lại chưa có trung tâm hỗ trợ nên mạnh ai nấy làm. Ở 2 nơi như: Phan Thiết, Gia Nghĩa có nhiều trụ sở dôi dư sau sáp nhập nên sắp tới sẽ được sử dụng để cho Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh tổ chức các showroom trưng bày và bán các sản phẩm OCOP. Các cơ sở, doanh nghiệp khi gửi hàng đến thì tính toán chiết khấu…

Sản xuất hạt điều xuất khẩu

Việc kết nối trước hết để tiêu thụ sản phẩm trên, với Lâm Đồng bây giờ đã không còn là nhu cầu riêng của từng doanh nghiệp nữa mà đã trở thành một yêu cầu chiến lược đối với sự phát triển của cả nền kinh tế địa phương. Có thể hình dung một khách sạn sử dụng nông sản địa phương, kết nối du khách mua sản phẩm cho các doanh nghiệp khác trong tỉnh. Một trường học có thể sử dụng thực phẩm từ các vùng sản xuất đạt chuẩn của địa phương… Hay rộng hơn, sự kết nối các vùng trong tỉnh thông qua thị trường. Cao nguyên cung cấp rau, hoa, cà phê, du lịch xứ lạnh. Vùng ven biển cung cấp thủy sản, logistics, năng lượng tái tạo, du lịch nghỉ dưỡng ấm áp. Khu vực đô thị và công nghiệp cung cấp dịch vụ, thương mại và chế biến. Nếu các địa phương này được kết nối hiệu quả, những chuỗi liên kết hoàn chỉnh có thể hình thành ngay bên trong tỉnh.

Tuy nhiên, thực tế các chuỗi liên kết mà các cơ sở, doanh nghiệp Lâm Đồng đã và đang nỗ lực hướng đến lâu nay thì kết quả mang lại chưa cao. Ông Đoàn Anh Tuấn - chuyên gia VCCI thông tin, việc liên kết chuỗi cung ứng với doanh nghiệp tư nhân trong nước, Lâm Đồng chỉ đạt 22,7% so với trung vị cả nước là 50,0%; còn tham gia chuỗi cung ứng với doanh nghiệp nước ngoài cũng thấp, chỉ 1,0% so với 2,0% mặt bằng chung. Để cải thiện, doanh nghiệp phải ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo nhưng hành trình này bị cản trở với phản ánh của 35% doanh nghiệp rằng, thiếu thông tin công nghệ/thị trường. Bởi vậy, hỗ trợ áp dụng công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng mới chỉ đến được 9,2% doanh nghiệp (trung vị cả nước 35,0%). Tuy nhiên, số hoạt động bảo vệ môi trường đã áp dụng trong 2 năm gần nhất của Lâm Đồng đạt 4,14 điểm, cao hơn mặt bằng chung cả nước (3,81điểm), đã thành yếu tố cần được hỗ trợ để thành lợi thế cạnh tranh.

Chìa khóa liên kết

Hiệu trưởng Trường Đại học Đà Lạt nhận định rằng, nếu PCI đo “đầu vào thể chế”, thì BPI đo “đầu ra của thị trường”. Cả 2 bộ chỉ số gặp nhau ở một biến số chung: chất lượng lao động và năng lực đổi mới, những yếu tố chủ yếu do hệ thống giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp cung cấp và cũng là động lực tăng trưởng mà Trung ương xác định thời gian tới.

Theo đó, hiệu trưởng nhấn mạnh đến mô hình hợp tác “3 nhà”: Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp thành một hệ sinh thái liên kết. Đây được xem là giải pháp đột phá vì tác động trực tiếp vào “gốc”: chương trình đào tạo được đồng thiết kế với doanh nghiệp nên sát thực tiễn; người học thực hành tại môi trường sản xuất thực tế nên hình thành kỹ năng nghề thật; kết quả nghiên cứu được doanh nghiệp đặt hàng và thương mại hóa nên không “để trong ngăn kéo”; Nhà nước kiến tạo thể chế và đầu tư dẫn dắt để khơi thông nguồn lực xã hội. Khác với cải cách thủ tục hành chính chỉ tác động ở “phần ngọn”, mô hình này cải thiện đồng thời cả phía cung (chất lượng nhân lực) và phía cầu (năng lực hấp thụ, đổi mới của doanh nghiệp), đúng 2 biến số mà Lâm Đồng đang yếu nhất theo PCI/BPI 2025.

1 khách sạn có thể bố trí showroom sản phẩm trong tỉnh

Ở diễn biến khác, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Minh cho rằng, trên địa bàn tỉnh có 3 trường đại học gồm: Đà Lạt, Phan Thiết và Yersin và trường nào cũng có khoa chuyên ngành có thể kết nối với doanh nghiệp thuận lợi. Thế nên, trước hết trong hệ thống giáo dục tại tỉnh cần có sự kết nối trước để làm sao đạt mục tiêu cuối cùng là đào tạo lao động chất lượng theo yêu cầu của doanh nghiệp.

Và trên tất cả, chính quyền cần có chính sách quan tâm đến mạng lưới kết nối doanh nghiệp trên quy mô toàn tỉnh. Để từ đây sẽ tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và quốc gia. Khi đó, động lực tăng trưởng sẽ không chỉ đến từ vốn đầu tư hay các chính sách hỗ trợ, mà đến từ chính sức mạnh nội sinh của cộng đồng doanh nghiệp liên kết.

Bích Nghị