JPMorgan cảnh báo cú sốc kép: Siêu El Ninõ và giá dầu 100 USD

Ngân hàng JPMorgan mới đây cảnh báo rằng hiện tượng El Ninõ "siêu mạnh", nếu xảy ra đồng thời với giá năng lượng leo thang do xung đột tại Trung Đông, có thể làm chậm quá trình hạ nhiệt của lạm phát toàn cầu trong năm tới, khiến lạm phát chung trên toàn thế giới tăng thêm khoảng 0,3 điểm phần trăm. Ngân hàng này ước tính xác suất El Ninõ hiện nay mạnh lên thành một đợt "rất mạnh" hoặc "siêu mạnh" vào cuối năm lên tới 81%, đồng thời có 97% khả năng các điều kiện El Ninõ sẽ kéo dài sang năm 2027.

Nếu diễn ra riêng lẻ, mỗi yếu tố trên có thể chưa phải là mối đe dọa quá lớn. Nhưng khi kết hợp với nhau, chi phí kinh tế sẽ tăng lên đáng kể.

Một đợt El Ninõ siêu mạnh thường gây gián đoạn sản xuất nông nghiệp tại châu Á và Mỹ Latinh thông qua hạn hán, mưa lớn bất thường và sự thay đổi của các mùa vụ. JPMorgan ước tính điều này có thể khiến lạm phát giá lương thực toàn cầu tăng khoảng 0,7 điểm phần trăm tại thời điểm tác động mạnh nhất. Tuy nhiên, nếu giá dầu duy trì quanh ngưỡng 100 USD/thùng, nguồn cung dầu diesel tiếp tục thắt chặt, chi phí phân bón, vận tải và bao bì đồng loạt tăng, mức tăng của lạm phát thực phẩm có thể lên tới 1,3% - 1,5%.

Thị trường dầu mỏ hiện đang cung cấp "nửa còn lại" của phương trình này.

Tuần trước, giá dầu Brent có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng sau khi giao tranh tái bùng phát quanh eo biển Hormuz cùng các cuộc tấn công của lực lượng Houthi nhằm vào tàu chở dầu trên Biển Đỏ, đe dọa hai tuyến xuất khẩu quan trọng mà các nước vùng Vịnh đã phụ thuộc trong nhiều tháng qua.

Cùng lúc đó, Kazakhstan bắt đầu cắt giảm sản lượng dầu sau khi các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái khiến hoạt động bốc dỡ dầu tại cảng của hệ thống đường ống Caspian Pipeline Consortium (CPC) trên Biển Đen bị đình trệ, làm mất thêm một nguồn cung dầu thô quan trọng cho thị trường quốc tế.

Thị trường dầu diesel còn chịu áp lực lớn hơn cả dầu thô. Công suất lọc dầu tại Trung Đông vẫn chưa phục hồi hoàn toàn sau chiến sự, xuất khẩu nhiên liệu của Nga tiếp tục bị hạn chế sau nhiều tháng các nhà máy lọc dầu hứng chịu các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái từ Ukraine, trong khi biên lợi nhuận lọc dầu toàn cầu vẫn duy trì ở mức gần cao kỷ lục.

JPMorgan dự báo các nền kinh tế mới nổi sẽ phải gánh chịu phần lớn cú sốc lạm phát này do thực phẩm chiếm tỷ trọng lớn hơn trong chi tiêu của các hộ gia đình. Trong số những quốc gia dễ bị tổn thương nhất có Ấn Độ, Indonesia, Brazil và Colombia.

Các nền kinh tế phát triển cũng khó tránh khỏi tác động. Dù châu Âu và Mỹ có thể tránh được những thiệt hại nặng nề nhất đối với sản xuất nông nghiệp, họ vẫn sẽ phải nhập khẩu áp lực lạm phát thông qua giá nhiên liệu, phân bón, chi phí vận tải và giá hàng hóa trên thị trường quốc tế đồng loạt tăng cao.

Bình An