Mỹ và Iran ngừng chiến trong lúc Oman thúc đẩy đàm phán về eo biển Hormuz

Các cuộc tấn công tạm lắng trong bối cảnh giới chức Iran và Oman gặp nhau vào cuối tuần để tìm giải pháp khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz...

Ảnh minh họa - Ảnh: Getty Images

Mỹ đã ngừng không kích nhằm Iran trong đêm thứ Bảy (25/7) sang rạng sáng Chủ nhật (26/7), đánh dấu đêm thứ hai liên tiếp chiến dịch tạm dừng kể từ cuối ngày thứ Sáu (24/7).

Trước đó, Washington đã không kích Iran suốt 13 đêm liên tiếp nhằm làm suy giảm khả năng tấn công tàu thương mại của Tehran. Hôm Chủ nhật, quân đội Iran cho biết nước này cũng đã ngừng trả đũa, trong lúc giới chức Iran và Oman đàm phán về hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.

MỸ ĐỂ NGỎ MỌI PHƯƠNG ÁN

“Mỹ có thể đã tính đến những kịch bản khác trong những ngày tới, nhưng tình hình hiện nay không diễn biến theo mong muốn của họ. Nếu Mỹ tiếp tục chiến tranh và các cuộc không kích, phạm vi xung đột sẽ mở rộng”, người phát ngôn quân đội Iran Mohammad Akraminia nói trên truyền hình nhà nước ngày Chủ nhật.

Các cuộc tấn công tạm lắng trong bối cảnh giới chức Iran và Oman gặp nhau vào cuối tuần để tìm giải pháp khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuyến hàng hải chiến lược này hiện đang là tâm điểm của cuộc xung đột do Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran vào cuối tháng 2.

Thông tin về việc hai bên tạm dừng tấn công đã phần nào xoa dịu lo ngại nguồn cung năng lượng từ Trung Đông bị gián đoạn. Trong phiên giao dịch tối Chủ nhật theo giờ Mỹ, hợp đồng tương lai các chỉ số chứng khoán Mỹ tăng, còn giá dầu Brent có lúc giảm 7,4% xuống dưới 90 USD/thùng, trước khi thu hẹp đà giảm.

Khi được hỏi trên chương trình Meet the Press của NBC ngày Chủ nhật rằng có phải Tổng thống Mỹ Donald Trump đã quyết định không tiếp tục leo thang xung đột hay không, Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz cho biết chưa thể đi đến kết luận như vậy.

“Tổng thống vẫn để ngỏ mọi phương án. Lúc này, Tổng thống muốn dành thời gian và không gian cho các cuộc đàm phán”, ông Waltz nói.

Theo ông Waltz, các cuộc trao đổi vẫn đang diễn ra ở mọi cấp độ, từ thảo luận kỹ thuật đến tiếp xúc giữa các nhà lãnh đạo cấp cao nhất của Mỹ và Iran.

Trước đó, vào tối thứ Sáu, ông Trump, người ngày càng mất kiên nhẫn trước việc Tehran từ chối mở lại eo biển Hormuz, tuyên bố quân đội Mỹ đã “sẵn sàng khai hỏa” để tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Iran. Tuy nhiên, ông cho biết chưa đưa ra quyết định cuối cùng. Vài ngày trước đó, Tổng thống Mỹ nói với trang Axios rằng ông đang cân nhắc một “cuộc tấn công quy mô lớn”.

Trang Axios hôm Chủ nhật đưa tin Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy cao nhất của Mỹ tại Trung Đông, đã đề nghị dừng không kích vì chiến dịch đã hoàn thành các mục tiêu chính và việc tiếp tục tấn công khó mang lại thêm kết quả đáng kể. Theo các nguồn tin, ông Cooper cho rằng các cuộc không kích đã làm suy giảm khả năng tấn công tàu thuyền của Iran, trong khi Mỹ cũng đã đánh hết những mục tiêu được xác định từ trước.

“Tổng thống luôn khẳng định ông ưu tiên một giải pháp ngoại giao, nhưng vẫn để ngỏ mọi phương án nếu Iran tiếp tục các hoạt động khủng bố tại eo biển Hormuz hoặc nhằm vào các đồng minh của Mỹ”, người phát ngôn Nhà Trắng Steven Cheung cho biết trong một tuyên bố. Theo ông, Iran nên hướng tới một thỏa thuận thông qua đàm phán.

ĐÀM PHÁN GIỮA IRAN VÀ OMAN ĐẠT MỘT SỐ TIẾN TRIỂN, CĂNG THẲNG LAN SANG BIỂN ĐỎ

Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei, Thứ trưởng ngoại giao Iran và Oman đã gặp nhau tại Tehran vào thứ Sáu và thứ Bảy để thảo luận về hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.

Ông Baghaei mô tả các cuộc trao đổi là “mang tính xây dựng” và cho biết hai bên đã đạt “một số tiến triển”, nhưng không công bố chi tiết. Các cuộc tham vấn vẫn đang tiếp tục, trong khi tình hình giao thông qua eo biển Hormuz chưa có thay đổi.

Hồi tháng 5, Iran từng đàm phán với Oman về việc thiết lập một cơ chế thu phí lâu dài, qua đó chính thức hóa quyền kiểm soát của Tehran đối với hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.

Trong lúc hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz gần như tê liệt, các cuộc đụng độ giữa phiến quân Houthi tại Yemen và Saudi Arabia cũng làm gia tăng căng thẳng quanh một tuyến hàng hải chiến lược khác: eo biển Bab el-Mandeb ở phía Nam Biển Đỏ.

Lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn cho biết đã phóng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các cơ sở liên quan đến tập đoàn dầu khí Saudi Aramco tại 2 thành phố cảng Jizan và Yanbu hôm thứ Bảy. Trong khi đó, giới chức Saudi Arabia đã phát cảnh báo khẩn cấp trong thời gian ngắn cùng ngày. Theo Yemen TV, kênh truyền hình có liên hệ với chính phủ Yemen được quốc tế công nhận, liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu sau đó không kích các vị trí quân sự của Houthi trong ngày thứ Bảy.

Diễn biến leo thang này càng gây sức ép lên dòng chảy năng lượng trong khu vực, vốn đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng do hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz gần như ngừng hoàn toàn. Trước xung đột, tuyến hàng hải này vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thô tiêu thụ toàn cầu.

Hôm thứ Sáu, liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu đã không kích các cảng thường được Houthi sử dụng để tiến hành các cuộc tấn công trên Biển Đỏ. Động thái diễn ra sau khi lực lượng này tuyên bố phong tỏa Saudi Arabia và tấn công 3 tàu chở dầu có liên hệ với nước này.

Trong bối cảnh giao thông qua eo biển Hormuz bị tê liệt, Saudi Arabia đang sử dụng tuyến xuất khẩu qua cảng Yanbu trên Biển Đỏ để vận chuyển hàng triệu thùng dầu mỗi ngày. Theo các nhà phân tích, bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào trên tuyến thay thế này cũng có thể đẩy giá dầu thế giới tăng cao hơn nữa.

Hoài Thu