Iran tổ chức quốc tang 'lớn chưa từng có' tiễn biệt Lãnh tụ Khamenei

Sau hơn 4 tháng kể từ khi Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel, Tehran sẽ chính thức tổ chức lễ quốc tang kéo dài 6 ngày, bắt đầu từ ngày 3/7.

Với các nghi lễ diễn ra tại Iran và Iraq, cùng sự tham dự của hàng chục triệu người dân và nhiều đoàn đại biểu quốc tế, đây được đánh giá là một trong những lễ tang có quy mô lớn nhất trong lịch sử hiện đại của Iran.

Một tuần quốc tang

Trong ngày 4/7, nhiều quan chức Iran cùng các đoàn đại biểu quốc tế, trong đó có Nga và Trung Quốc, sẽ tham dự các hoạt động viếng và chia buồn, theo Reuters.

Ngày 5/7, linh cữu ông Khamenei sẽ được quàn tại một nhà thờ Hồi giáo ở Tehran, mở đầu chuỗi nghi lễ quốc tang trên toàn quốc. Linh cữu con gái, con rể, cháu gái của ông cùng phu nhân của tân Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei - những người cũng thiệt mạng trong cùng cuộc không kích - sẽ được đưa đi cùng.

Ngày 5/7, linh cữu ông Khamenei sẽ được đưa tới một nhà thờ Hồi giáo ở Tehran, điểm khởi đầu của hành trình quốc tang trên toàn quốc. Linh cữu con gái, con rể, cháu gái của ông cùng phu nhân của tân lãnh tụ Mojtaba - những người cũng thiệt mạng trong cùng cuộc không kích - sẽ được đưa đi cùng.

Linh cữu của Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei. Ảnh: CNN/X@Khamenei_fa

Để phục vụ người dân về dự lễ tang, nhiều khách sạn tại Iran giảm giá phòng tới 50%, trong khi trường học, nhà thờ Hồi giáo và các nhà thi đấu được trưng dụng làm nơi lưu trú. Hệ thống xe buýt và đường sắt cũng được điều chỉnh nhằm ưu tiên phục vụ các hoạt động quốc tang.

Sau lễ rước linh cữu dự kiến diễn ra tại trung tâm Tehran vào ngày 7/7, linh cữu sẽ được đưa tới thành phố Qom - trung tâm đào tạo giáo sĩ và là cái nôi của hệ thống giáo quyền Shiite Iran - để tiếp tục các nghi lễ vào ngày 8/7.

Ngày 9/7, các hoạt động tưởng niệm sẽ diễn ra tại hai thánh địa Najaf và Karbala của Iraq với sự tham dự của nhiều nhân vật thuộc các lực lượng Shiite có quan hệ gần gũi với Iran trong khu vực.

Lễ an táng Lãnh tụ Khamenei dự kiến được tổ chức vào ngày 10/7 tại thành phố Mashhad, gần đền thờ Imam Reza - một trong những địa điểm linh thiêng nhất đối với cộng đồng Hồi giáo Shiite tại Iran - sau lễ rước linh cữu cuối cùng.

Phái đoàn gần 100 nước tham dự

Lễ quốc tang dành cho Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei không chỉ là sự kiện chính trị - tôn giáo quan trọng của Iran mà còn thu hút sự quan tâm của cộng đồng quốc tế. Nhiều quan chức cấp cao đến từ Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan cùng nhiều quốc gia khác đã xác nhận tham dự các nghi lễ tưởng niệm, CNN cho biết.

Các đội thi công đang gấp rút dựng lễ đài, mở rộng lối ra vào và thiết lập các tuyến di chuyển tại Đại Thánh đường Grand Mosalla, nơi linh cữu ông Khamenei sẽ được quàn đầu tiên. Ảnh: Reuters.

Theo Bộ Ngoại giao Pakistan, Thủ tướng Nawaz Sharif sẽ tới Iran trong những ngày tới để gửi lời chia buồn trước sự ra đi của ông Khamenei. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh Pakistan ngày càng nổi lên như một bên trung gian quan trọng trong các nỗ lực giảm căng thẳng giữa Iran và Mỹ.

Về phía Trung Quốc, Bắc Kinh cử ông Hà Vệ, Phó Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc, đại diện tham dự lễ tang.

Ấn Độ cũng xác nhận sẽ cử Thứ trưởng Ngoại giao Shri Pabitra cùng Thống đốc bang Bihar Syed Ata Hasnain tới Iran dự lễ quốc tang.

Theo Tehran, việc tổ chức lễ tang sau hơn 4 tháng không chỉ nhằm tưởng niệm cố Lãnh tụ Tối cao mà còn thể hiện các mối quan hệ đối ngoại của Iran, đồng thời gửi đi thông điệp về sự ổn định và đoàn kết của đất nước sau những biến động gần đây.

Các thành viên của lực lượng bán quân sự Basij và đội thi công tại Đại thánh đường Imam Khomeini và Quảng trường Enghelab ở Tehran (Iran) ngày 2/7. Ảnh: Reuters, New York Times.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết Tehran kỳ vọng sẽ đón các đoàn đại biểu đến từ khoảng 100 quốc gia, bao gồm nguyên thủ, người đứng đầu chính phủ, chủ tịch quốc hội, bộ trưởng ngoại giao, đặc phái viên, các chính trị gia cùng nhiều đoàn đại biểu chính thức khác.

Các nguyên thủ trực tiếp tham dự gồm Thủ tướng Pakistan Nawaz Sharif và Tổng thống Gruzia Mikheil Kavelashvili. Phần lớn các quốc gia, trong đó có Trung Quốc và Ấn Độ, đều cử quan chức cấp cao đại diện.

Ngoài ra, Afghanistan cũng sẽ cử hai quan chức cấp cao của chính quyền Taliban tham dự lễ tang, gồm Phó Thủ tướng và Quyền Bộ trưởng Ngoại giao.

Thông điệp về đoàn kết dân tộc và tinh thần bất khuất

Đối với Tehran, lễ quốc tang tưởng niệm Lãnh tụ Khamenei mang ý nghĩa khẳng định sự ổn định của bộ máy lãnh đạo và tính liên tục trong quá trình chuyển giao quyền lực sau những biến động vừa qua.

Không chỉ là nguyên thủ quốc gia, ông Ayatollah Ali Khamenei còn là một giáo sĩ Hồi giáo dòng Shiite có ảnh hưởng lớn. Ông sở hữu lượng tín đồ trung thành tại Iraq, Lebanon, Pakistan và nhiều quốc gia khác trong khu vực. Hình ảnh của ông thường xuyên xuất hiện trong các cuộc mít tinh của cộng đồng Shiite, theo New York Times.

Trong hệ thống giáo phẩm Shiite, ông Khamenei được xếp vào hàng "marja" - những học giả có quan điểm giáo luật được đông đảo tín đồ noi theo. Dù nhiều giáo sĩ cho rằng vị thế tôn giáo cao nhất thuộc về Đại giáo chủ Ali Sistani tại Iraq, ông Khamenei vẫn duy trì ảnh hưởng chính trị sâu rộng nhờ mạng lưới đồng minh mà Cộng hòa Hồi giáo Iran xây dựng với các lực lượng vũ trang Shiite trên khắp Trung Đông.

Với vai trò Tổng tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), ông Khamenei trực tiếp chỉ đạo lực lượng này hỗ trợ các nhóm vũ trang như Hezbollah ở Lebanon. Chính phủ Iran cũng đầu tư xây dựng các trường tôn giáo và cấp học bổng, qua đó mở rộng ảnh hưởng của ông vượt ra ngoài biên giới quốc gia.

Những người đưa tang trong buổi lễ tiễn biệt cố Lãnh tụ tối cao của Iran, Ayatollah Ali Khamenei, gần văn phòng của cố lãnh đạo Iran và Quảng trường Cách mạng ở Tehran ngày 2/7. Ảnh: Reuters.

Trước thềm lễ quốc tang, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian kêu gọi mọi tầng lớp nhân dân, bất kể sắc tộc, tôn giáo hay quan điểm chính trị, cùng tham gia tiễn biệt lãnh tụ tối cao. Ông nhấn mạnh số lượng người tham dự sẽ gửi đi thông điệp về sự đoàn kết của Iran trước cộng đồng quốc tế.

"Sự hiện diện đông đảo của người dân sẽ là lời đáp trả mạnh mẽ trước chủ nghĩa khủng bố, bạo lực và sự áp đặt, đồng thời khẳng định với thế giới rằng dân tộc Iran luôn đoàn kết để bảo vệ độc lập và phẩm giá của mình", Tổng thống Pezeshkian tuyên bố.

Phương Linh