Iran có thể chống chịu lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ trong bao lâu?

Tàu khu trục USS Rafael Peralta (DDG 115) tiếp cận một tàu hàng đang trong hành trình vào cảng của Iran, trong bối cảnh Mỹ mở rộng phong tỏa các tàu thuyền tại eo biển Hormuz, Vịnh Oman ra vùng biển quốc tế, ngày 24/4/2026. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Theo đài CBS News, đánh giá của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) cho thấy Iran chưa phải đối mặt với sức ép kinh tế nghiêm trọng từ việc Mỹ phong tỏa các cảng biển của nước này trong khoảng 4 tháng tới. Nhận định trên cho thấy đòn bẩy của Washington đối với Tehran vẫn còn hạn chế, trong bối cảnh hai bên tìm cách chấm dứt cuộc xung đột vốn không nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ cử tri Mỹ.

Tờ Washington Post là đơn vị đầu tiên đưa tin về đánh giá này. Tuy nhiên, một quan chức tình báo cấp cao đã bác bỏ các “cáo buộc” liên quan đến phân tích của CIA, khẳng định lệnh phong tỏa đang “gây ra những thiệt hại thực sự và ngày càng gia tăng”, bao gồm gián đoạn thương mại, bóp nghẹt nguồn thu và đẩy nhanh nguy cơ suy giảm nghiêm trọng của nền kinh tế Iran.

Những ngày gần đây đã ghi nhận các đợt giao tranh dữ dội nhất tại và xung quanh eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn được thiết lập cách đây một tháng.

Washington đang chờ phản hồi từ Tehran đối với đề xuất của Mỹ nhằm chính thức chấm dứt chiến sự, trước khi bước vào các vòng đàm phán về những vấn đề gai góc hơn, trong đó có chương trình hạt nhân của Iran.

“Chúng tôi có thể sẽ biết điều gì đó ngay trong hôm nay”, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với truyền thông tại Rome. “Chúng tôi đang chờ phản hồi từ phía họ”.

Về phần mình, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cho biết Tehran vẫn đang xem xét phản ứng. Đến chiều ngày 8/5 (giờ Washington), tức gần nửa đêm tại Tehran, chưa có tuyên bố chính thức nào được đưa ra.

Trước đó, ông Ebrahim Azizi, người đứng đầu Ủy ban an ninh quốc gia và chính sách đối ngoại của Quốc hội Iran, cho biết cơ quan này đã hoàn tất dự thảo luật liên quan đến chế độ pháp lý đối với eo biển Hormuz. Hãng tin Fars dẫn lời ông Azizi cho biết dự luật đã sẵn sàng và dự kiến được trình thông qua tại phiên họp toàn thể Quốc hội Iran sau khi cơ quan này nhóm họp trở lại, trước khi chuyển lên Hội đồng Giám hộ để phê chuẩn.

Trước đó, ủy ban này đã thông qua một dự thảo sơ bộ, trong đó có các quy định về việc Iran thu phí tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, đồng thời cấm tàu của Mỹ, Israel và các quốc gia tham gia chính sách trừng phạt Iran sử dụng tuyến hàng hải chiến lược này.

Cố vấn lãnh tụ tối cao Iran Mohammad Mokhber khẳng định Tehran sẽ không từ bỏ quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Ông Mokhber cho biết Iran có thể điều chỉnh chế độ pháp lý của eo biển này phù hợp luật pháp quốc tế nếu điều kiện cho phép và nếu không, Tehran sẽ áp dụng các biện pháp đơn phương.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cùng ngày tuyên bố người dân Iran “không bao giờ khuất phục trước sức ép”, đồng thời cáo buộc Mỹ lựa chọn hành động quân sự vào đúng thời điểm các giải pháp ngoại giao đang có dấu hiệu tiến triển.

Tàu thuyền di chuyển trên eo biển Hormuz, ngoài khơi tỉnh Musandam, Oman, ngày 22/4/2026. Reuters/TTXVN

Trong khi đó, hãng tin Fars cũng đưa tin các vụ đụng độ rải rác giữa lực lượng vũ trang Iran và tàu chiến Mỹ tiếp tục diễn ra tại eo biển Hormuz. Hãng Tasnim sau đó dẫn lời một nguồn tin quân sự Iran cho biết tình hình đã dịu xuống, song cảnh báo nguy cơ tái bùng phát đụng độ vẫn hiện hữu.

Quân đội Mỹ cho biết đã tiến hành tấn công thêm hai tàu có liên hệ với Iran khi các phương tiện này tìm cách tiến vào một cảng của Iran. Một chiến đấu cơ Mỹ được cho là đã đánh trúng ống khói của các tàu, buộc chúng phải quay đầu.

Kể từ khi chiến sự bùng phát ngày 28/2 với các đợt không kích phối hợp Mỹ - Israel trên lãnh thổ Iran, Tehran gần như đã ngăn chặn hoạt động vận tải biển không thuộc Iran đi qua eo biển Hormuz. Mỹ cũng áp đặt lệnh phong tỏa đối với các tàu Iran từ tháng trước.

Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định lệnh ngừng bắn vẫn được duy trì, bất chấp các đợt giao tranh bùng phát tại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải từng vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu trước chiến tranh.

Song song với các nỗ lực ngoại giao, Mỹ tiếp tục gia tăng sức ép kinh tế đối với Iran. Bộ Tài chính Mỹ đã công bố các biện pháp trừng phạt nhằm vào 10 cá nhân và doanh nghiệp, trong đó có một số thực thể tại Trung Quốc và Hong Kong, với cáo buộc hỗ trợ quân đội Iran mua sắm vũ khí và nguyên liệu phục vụ sản xuất thiết bị bay không người lái Shahed.

Washington khẳng định sẵn sàng tiếp tục hành động nhằm vào ngành công nghiệp quốc phòng Iran để ngăn Tehran khôi phục năng lực sản xuất và mở rộng ảnh hưởng quân sự ra bên ngoài. Mỹ cũng cảnh báo có thể áp đặt các biện pháp trừng phạt thứ cấp đối với các tổ chức tài chính nước ngoài hỗ trợ hoạt động thương mại bị cho là bất hợp pháp của Iran.

Hải Vân/Báo Tin tức và Dân tộc