Iran cảnh báo 'xử lý' tàu thuyền đi sai luồng qua eo biển Hormuz

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 26/6 tuyên bố mọi tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz phải phối hợp với lực lượng hải quân của IRGC và chỉ được di chuyển theo tuyến đường do Iran công bố.

Theo thông báo, các phương tiện phải liên lạc với hải quân IRGC qua kênh 16 trước và trong quá trình đi qua eo biển.

IRGC nhấn mạnh việc di chuyển ngoài tuyến được chỉ định là "rất nguy hiểm" và bị nghiêm cấm, đồng thời cảnh báo sẽ xử lý những tàu thuyền vi phạm quy định, song không nêu rõ biện pháp cụ thể.

Thông báo được đưa ra sau khi IRGC cho rằng "một số cơ quan chức năng" đã công bố các luồng di chuyển mới trên eo biển Hormuz mà không được Tehran chấp nhận.

Kênh 16 hàng hải sử dụng tần số 156.800 MHz trên dải VHF, là kênh liên lạc quốc tế dành cho các cuộc gọi khẩn cấp, thông báo an toàn và cứu nạn trên biển.

Theo quy định hàng hải quốc tế, mọi phương tiện hoạt động trên biển đều phải duy trì trực trên kênh này để bảo đảm an toàn.

Trước đó, ngày 18/6, Trung tâm Thông tin Hàng hải Liên hợp thuộc Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) thông báo luồng di chuyển phía nam dọc theo bờ biển Oman đã được xác nhận không có thủy lôi và khuyến nghị tàu thuyền sử dụng tuyến này, đồng thời công bố các tọa độ xác định hành lang an toàn.

Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược, nơi khoảng 20% lượng dầu thô và khí đốt hóa lỏng của thế giới đi qua.

Tuyến đường này từng bị đóng cửa sau khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2. Iran sau đó dỡ bỏ phong tỏa theo bản ghi nhớ chung ký với Mỹ ngày 17/6 và tuyên bố hành lang dọc bờ biển nước này là tuyến di chuyển duy nhất được Tehran cho phép.

Bản ghi nhớ cũng công nhận Iran có một số quyền kiểm soát đối với eo biển Hormuz. Văn bản quy định Iran và Oman sẽ xây dựng cơ chế quản lý cùng các dịch vụ hàng hải liên quan, đồng thời không quốc gia nào được thu phí trong thời hạn 60 ngày.

Iran nhiều lần khẳng định có quyền thu phí đối với tàu thuyền qua eo biển Hormuz, cho rằng đây là phí dịch vụ chứ không phải phí quá cảnh.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia vận tải biển nhận định cách gọi này chỉ là sự khác biệt về câu chữ.

Ngày 23/6, Iran và Oman thông báo thành lập nhóm công tác chung giữa Bộ Ngoại giao hai nước nhằm xây dựng cơ chế quản lý hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz, cũng như thống nhất các dịch vụ và mức chi phí phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế.

Sau động thái này, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio khẳng định eo biển Hormuz là tuyến hàng hải quốc tế và không quốc gia nào có quyền thu phí quá cảnh hoặc các loại lệ phí khác đối với tàu thuyền đi qua.

Việt Hùng