Iran bác tuyên bố lập 'đường dây nóng' với Mỹ

Các tàu thuyền tại eo biển Hormuz, nhìn từ Musandam (Oman) ngày 26/6. Ảnh: Reuters.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã bác bỏ tuyên bố của Mỹ về việc hai nước sẽ thiết lập một "đường dây nóng" quân sự nhằm giảm căng thẳng tại eo biển Hormuz.

Iran cho biết sẽ không có bất kỳ cơ chế liên lạc trực tiếp nào giữa quân đội hai nước theo đề xuất của Washington về việc xây dựng một kênh trao đổi để kiểm soát rủi ro và ngăn leo thang căng thẳng tại tuyến hàng hải chiến lược này.

Người phát ngôn IRGC Hossein Mohebi đã hạ thấp những thông tin cho rằng Tehran và Washington đã thiết lập cơ chế liên lạc trực tiếp nhằm quản lý tình hình tại eo biển Hormuz, Al Jazeera cho biết.

Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh Mỹ và Iran tiếp tục đấu hỏa lực trong hai ngày 26-27/6, sau khi nhiều tàu thương mại di chuyển ngoài luồng hàng hải do Tehran quy định bị các đối tượng chưa rõ danh tính tấn công.

"Những tuyên bố của giới chức Mỹ về việc thiết lập đường dây liên lạc trực tiếp giữa Iran và Mỹ liên quan đến eo biển Hormuz hoàn toàn không đúng sự thật", ông Mohebi viết trên mạng xã hội X.

"Điều đó chưa từng xảy ra và cũng sẽ không xảy ra. Eo biển Hormuz thuộc lãnh thổ Iran và không liên quan gì đến Mỹ", ông nhấn mạnh.

Vẫn còn bỏ ngỏ về các kênh liên lạc

Tuy nhiên, bài đăng của ông Mohebi không làm rõ liệu Tehran chỉ bác bỏ khả năng thiết lập đường dây liên lạc trực tiếp giữa quân đội hai nước hay cũng phản đối mọi hình thức trao đổi khác, bao gồm các kênh ngoại giao do giới chức dân sự đảm nhiệm.

Trước đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết sau cuộc gặp giữa các quan chức Mỹ và Iran tại Thụy Sĩ rằng hai bên sẽ thiết lập một "kênh liên lạc từ phía Iran" nhằm giảm nguy cơ xung đột tại vùng Vịnh. Ông cũng ám chỉ rằng Washington và Tehran đã nhất trí về một cơ chế liên lạc trực tiếp giữa quân đội hai nước.

"Họ nói rằng: 'Được, chúng tôi sẽ cử một đại diện của IRGC tới Doha làm việc cùng một đại diện của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), và đó sẽ là cách chúng ta giải quyết nhiều bất đồng'", ông Vance chia sẻ với hãng truyền thông Anh UnHerd. Hiện IRGC vẫn nằm trong danh sách "tổ chức khủng bố nước ngoài" của Chính phủ Mỹ.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance kêu gọi về kênh liên lạc xử lý khủng hoảng tại Hormuz. Ảnh: Reuters.

Trong khi đó, ngày 27/6, Đài truyền hình Press TV của Iran đưa tin một đường dây liên lạc giữa hai bên tại eo biển Hormuz đã được thiết lập sau cuộc đàm phán ở Thụy Sĩ.

Theo Press TV, mục tiêu của cơ chế này là "giúp ngăn chặn các sự cố có thể dẫn tới leo thang quân sự", đồng thời triển khai Điều 5 của Bản ghi nhớ (MoU) giữa hai bên.

Điều 5 đề cập đến việc khôi phục hoạt động vận tải thương mại qua eo biển Hormuz sau nhiều tháng gián đoạn nghiêm trọng kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hôm 28/2.

Press TV cũng cho biết Iran và Oman sẽ phối hợp xác định cơ chế quản lý lâu dài và cung cấp các dịch vụ hàng hải tại eo biển Hormuz, trên cơ sở tham vấn các quốc gia ven Vịnh Ba Tư khác, phù hợp với luật pháp quốc tế cũng như quyền chủ quyền của các quốc gia ven eo biển.

Theo Gregory Brew, chuyên gia cấp cao về Iran thuộc Eurasia Group, việc thiết lập một kênh liên lạc trực tiếp nhiều khả năng là một phần của Bản ghi nhớ, dù không được nêu rõ trong văn bản.

Ông cho rằng mục tiêu của cơ chế này là tạo ra một kênh xử lý khủng hoảng giữa Mỹ và Iran, tập trung vào các diễn biến tại eo biển Hormuz.

"Bản ghi nhớ có đề cập đến eo biển Hormuz nhưng chưa làm rõ cơ chế quản lý trong tương lai", ông Brew nhận định.

"Trong vài ngày qua, Iran đang tìm cách thiết lập vai trò lâu dài hơn trong việc quản lý eo biển, buộc tàu thuyền phải đi qua các tuyến nằm trong khu vực nước này kiểm soát, đồng thời gây sức ép để các quốc gia vùng Vịnh, đặc biệt là Oman, phải đưa Iran vào mọi thỏa thuận hoặc cơ chế quản lý eo biển với các tổ chức quốc tế", ông cho biết thêm.

Theo ông Brew, việc Mỹ xếp IRGC vào danh sách tổ chức khủng bố nước ngoài cũng không phải là rào cản quá lớn đối với các cuộc tiếp xúc.

"Quy định này chủ yếu gây khó khăn cho các giao dịch thương mại chứ không ảnh hưởng đáng kể đến các kênh liên lạc quân sự hay chính trị", ông nói.

"Chính quyền Mỹ trước đây từng trao đổi trực tiếp với những tổ chức bị Washington liệt kê là khủng bố, trong đó có Hamas và Hezbollah. Vì vậy, việc đối thoại trực tiếp với IRGC không phải là vấn đề nghiêm trọng, ít nhất là dưới góc độ pháp lý", ông nhận định.

Phương Linh