[interactive] MSB: Khi ngân hàng số phải chứng minh khả năng kiếm tiền

* Bài viết thuộc Chuyên đề "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"

MSB mô tả giai đoạn 2025-2029 là bản lề, chuyển từ “xây nền” sang “tăng trưởng bứt phá”. Ảnh: MSB

Từ xây nền sang thương mại hóa ngân hàng số

Nếu phải chọn một cụm từ để phân biệt MSB với nhiều ngân hàng cùng nhóm, đó không phải là quy mô, cũng không phải là bán lẻ thuần túy. Điểm đáng chú ý hơn nằm ở chiến lược thương mại hóa nền tảng số.

Báo cáo thường niên 2025 của MSB mô tả giai đoạn 2025-2029 là giai đoạn bản lề, chuyển từ “xây nền” sang “tăng trưởng bứt phá”. Ngân hàng đặt trọng tâm vào mô hình lấy khách hàng làm trung tâm, dẫn dắt bằng dữ liệu, vận hành tối ưu nhờ công nghệ số và AI. Đáng chú ý, tài liệu của MSB dùng chính khái niệm khai thác giá trị thương mại, tức monetization, trên nền tảng năng lực số đã được thiết lập.

Đây là điểm khác biệt quan trọng. Chuyển đổi số trong ngành ngân hàng không còn là câu chuyện mới. Hầu hết ngân hàng đều có ứng dụng, eKYC, giao dịch online và các hành trình số hóa. Nhưng bước khó hơn là biến công nghệ thành doanh thu, CASA, năng suất, dữ liệu khách hàng, kiểm soát rủi ro và lợi nhuận trên vốn.

MSB đã có một số chỉ báo ban đầu. Năm 2025, 96% tổng số khách hàng cá nhân phát triển mới đến từ kênh số; với khách hàng doanh nghiệp, số lượng giao dịch giải ngân online chiếm 84% tổng số giao dịch giải ngân, còn giao dịch bảo lãnh phát hành qua kênh số chiếm 71%. Đây là những con số cho thấy kênh số không chỉ là kênh hỗ trợ, mà đã trở thành một phần đáng kể trong hạ tầng kinh doanh của ngân hàng.

MSB: từ xây nền sang thương mại hóa nền tảng số

Chuyển đổi số của MSB đã đi vào các điểm chạm kinh doanh chính: phát triển khách hàng, giải ngân, bảo lãnh và mục tiêu doanh thu từ kênh số.

96% Khách hàng cá nhân mới đến từ kênh số Kênh số trở thành động lực phát triển khách hàng mới năm 2025.

84% Giao dịch giải ngân doanh nghiệp online Số hóa đã đi vào các hành trình tín dụng doanh nghiệp.

71% Giao dịch bảo lãnh phát hành qua kênh số Kênh số không chỉ phục vụ bán lẻ mà cả khách hàng doanh nghiệp.

>70% Mục tiêu doanh thu từ kênh số Mục tiêu trung và dài hạn của MSB trong chiến lược ngân hàng số.

Nguồn: Báo cáo thường niên MSB 2025 và tài liệu kế hoạch 2026.

CASA là lợi thế thật, nhưng cũng là thước đo của ngân hàng số

Trong nhiều năm, một trong những điểm mạnh đáng kể nhất của MSB là CASA.

Cuối năm 2025, tiền gửi khách hàng của MSB đạt gần 197 nghìn tỷ đồng, tăng 27,2% so với đầu năm. Tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn tăng từ 26,4% lên 28,9%, đưa MSB vào nhóm ngân hàng có CASA cao trong hệ thống. Lợi thế này giúp ngân hàng duy trì chi phí vốn cạnh tranh hơn và hỗ trợ biên lãi ròng, dù NIM năm 2025 đã giảm về 3,22%.

Với một ngân hàng định vị Digital-first, CASA không chỉ là chỉ tiêu nguồn vốn. CASA là chỉ báo cho thấy khách hàng có thực sự sử dụng ngân hàng như tài khoản giao dịch hằng ngày hay không. Một ứng dụng số mạnh, hệ sinh thái đối tác rộng và trải nghiệm cá nhân hóa tốt cuối cùng phải phản ánh vào dòng tiền nằm lại trên tài khoản thanh toán.

Điểm tích cực là MSB không chỉ duy trì CASA ở mức cao, mà còn đặt mục tiêu trung và dài hạn duy trì tỷ lệ CASA trong khoảng 25-35%. Đây là vùng khá tham vọng trong bối cảnh cạnh tranh huy động ngày càng gay gắt và nhiều ngân hàng phải tăng chi phí vốn để giữ thanh khoản.

Nhưng CASA cao cũng tạo ra kỳ vọng cao. Nếu MSB muốn được nhìn như một ngân hàng số hiệu quả, thị trường sẽ không chỉ nhìn tỷ lệ CASA hiện tại, mà còn nhìn khả năng giữ CASA ổn định khi tín dụng mở rộng, lãi suất huy động biến động và khách hàng có nhiều lựa chọn tài chính hơn.

MSB: CASA cao là lợi thế vốn rẻ

Tiền gửi và cho vay khách hàng cùng tăng mạnh trong giai đoạn 2021–2025, trong khi CASA duy trì ở vùng cao so với nhiều ngân hàng.

Nguồn: Báo cáo thường niên MSB 2025, đơn vị: nghìn tỷ đồng và %.

Quy mô tăng nhanh, nhưng ROE chưa kể một câu chuyện bứt phá

Năm 2025 là năm MSB tăng trưởng quy mô khá mạnh. Tổng tài sản đạt gần 408 nghìn tỷ đồng, tăng 27,3%; tăng trưởng tín dụng đạt 15,8%; lợi nhuận trước thuế hợp nhất đạt 7.058 tỷ đồng. Vốn điều lệ cũng được nâng lên 31.200 tỷ đồng thông qua cổ tức bằng cổ phiếu tỷ lệ 20%.

Nhìn theo chuỗi 2021-2025, bảng cân đối của MSB mở rộng đáng kể. Tổng tài sản tăng từ 203.665 tỷ đồng năm 2021 lên 407.674 tỷ đồng năm 2025. Cho vay khách hàng tăng từ 101.563 tỷ đồng lên 205.209 tỷ đồng. Tiền gửi khách hàng tăng từ 94.616 tỷ đồng lên 196.672 tỷ đồng.

Tuy nhiên, hiệu quả sinh lời lại chưa bứt phá tương ứng. ROE giảm từ 19,82% năm 2021 xuống 14,04% năm 2025; ROA giảm từ 2,10% xuống 1,59%; NIM sau khi đạt 4,50% năm 2022 cũng giảm dần về 3,22% năm 2025.

Đây chính là nút thắt của câu chuyện MSB. Một ngân hàng có CASA cao, dữ liệu tốt và kênh số phát triển đáng lẽ phải có dư địa cải thiện hiệu suất vốn. Nhưng các chỉ tiêu ROE và NIM cho thấy hành trình thương mại hóa nền tảng số vẫn đang ở giữa đường.

Nói cách khác, MSB đã chứng minh được khả năng mở rộng nền tảng. Việc cần chứng minh tiếp theo là khả năng chuyển nền tảng thành lợi nhuận trên vốn cao hơn.

MSB: quy mô tăng nhanh, hiệu suất sinh lời chưa bứt phá

Tổng tài sản và cho vay khách hàng tăng mạnh trong 5 năm, nhưng ROE, ROA và NIM giảm so với giai đoạn đầu.

Nguồn: Báo cáo thường niên MSB 2025, đơn vị: nghìn tỷ đồng và %.

Quý I/2026: lợi nhuận tăng, nhưng động cơ tăng trưởng vẫn phải soi kỹ

Sang quý I/2026, MSB ghi nhận tổng tài sản hợp nhất khoảng 412.911 tỷ đồng, tăng nhẹ so với cuối năm 2025. Cho vay khách hàng đạt khoảng 214.748 tỷ đồng, trong khi tiền gửi khách hàng đạt hơn 197.068 tỷ đồng. Phát hành giấy tờ có giá tăng lên khoảng 33.779 tỷ đồng, cao hơn cuối năm trước.

Kết quả kinh doanh quý I nhìn chung tích cực. Thu nhập lãi thuần đạt khoảng 3.198 tỷ đồng, tăng mạnh so với cùng kỳ. Lợi nhuận trước dự phòng đạt khoảng 2.390 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế đạt khoảng 1.890 tỷ đồng, tăng so với mức khoảng 1.631 tỷ đồng của quý I/2025. Với kế hoạch lợi nhuận trước thuế 8.000 tỷ đồng năm 2026, MSB đã hoàn thành khoảng 23,6% kế hoạch sau quý đầu năm.

Tuy nhiên, động cơ lợi nhuận quý I không hoàn toàn đồng đều. Thu nhập lãi thuần là điểm sáng chính. Trong khi đó, lãi thuần từ dịch vụ giảm so với cùng kỳ; lãi thuần từ kinh doanh ngoại hối cũng thấp hơn quý I/2025; hoạt động chứng khoán đầu tư ghi nhận lỗ thuần. Điều này cho thấy MSB vẫn cần thêm bằng chứng về khả năng tạo thu ngoài lãi bền vững từ nền tảng số và hệ sinh thái đối tác.

Đây là điểm rất quan trọng. Nếu một ngân hàng số chỉ tăng lợi nhuận nhờ thu nhập lãi thuần, câu chuyện số hóa chưa thật sự tạo ra định giá khác biệt. Ngân hàng số cần chứng minh thêm khả năng tạo phí, giảm chi phí phục vụ, tăng bán chéo, kéo dòng tiền CASA và kiểm soát rủi ro tốt hơn.

MSB: lợi nhuận quý I/2026 tăng nhờ thu nhập lãi thuần

Thu nhập lãi thuần tăng mạnh so với cùng kỳ, trong khi dịch vụ, ngoại hối và chứng khoán đầu tư chưa tạo được động lực đồng đều.

Nguồn: BCTC MSB quý I/2026, đơn vị: nghìn tỷ đồng.

Dữ liệu và AI chỉ có giá trị khi giảm chi phí rủi ro

MSB nói nhiều về dữ liệu và AI, nhưng ở ngân hàng, công nghệ chỉ thật sự có giá trị khi đi vào hai lớp kết quả: tăng doanh thu và giảm rủi ro.

Ở lớp doanh thu, MSB đã có nền tảng khách hàng số, mô hình phân phối đa kênh và các giải pháp ngân hàng mở. Ở lớp rủi ro, ngân hàng cho biết tiếp tục nâng cao quản trị theo chuẩn mực quốc tế, ứng dụng nền tảng ra quyết định tín dụng thế hệ mới, tự động hóa phê duyệt và cảnh báo sớm.

Chất lượng tài sản đến cuối năm 2025 tương đối ổn. Tỷ lệ nợ xấu hợp nhất ở mức 1,82%, dưới ngưỡng 3% cam kết với cổ đông. Tỷ lệ bao phủ nợ xấu của ngân hàng khoảng 52%, theo báo cáo thường niên.

Nhưng bộ đệm này chưa phải quá dày nếu so với nhóm ngân hàng phòng thủ cao. Ngoài ra, BCTC quý I/2026 cho thấy khoản mục ngoại bảng “nợ khó đòi đã xử lý” ở mức khoảng 20.025 tỷ đồng, tăng nhẹ so với cuối năm 2025. So với dư nợ cho vay khách hàng hơn 214.748 tỷ đồng, quy mô này tương đương khoảng 9,3% dư nợ.

Điều này không có nghĩa rủi ro hiện tại của MSB là cao bất thường. Nhưng nó nhắc rằng ngoài nợ xấu nội bảng, ngân hàng vẫn có một lớp tài sản đã xử lý cần tiếp tục thu hồi và quản lý. Với MSB, câu hỏi về dữ liệu và AI vì vậy không chỉ là “có hiện đại hay không”, mà là có giúp nợ xấu thấp hơn, thu hồi nợ tốt hơn và chi phí dự phòng ổn định hơn hay không.

MSB: nợ xấu trong vùng kiểm soát, nhưng bộ đệm chưa thật dày

NPL riêng lẻ giảm trong năm 2025, CAR duy trì trên 12%, nhưng nợ khó đòi đã xử lý ngoại bảng vẫn là lớp tài sản cần tiếp tục thu hồi.

1,82% Tỷ lệ nợ xấu hợp nhất cuối năm 2025, dưới ngưỡng 3%.

~52% Tỷ lệ bao phủ nợ xấu cuối năm 2025, chưa thuộc nhóm bộ đệm dày.

20,03 Nghìn tỷ đồng nợ khó đòi đã xử lý ngoại bảng cuối quý I/2026.

~9,3% Nợ khó đòi đã xử lý ngoại bảng so với dư nợ cho vay khách hàng quý I/2026.

Nguồn: Báo cáo thường niên MSB 2025, BCTC MSB quý I/2026 và dữ liệu tổng hợp 27 ngân hàng, đơn vị: %.

ESG và vốn xanh: một lớp khác của câu chuyện ngân hàng số

Một điểm đáng chú ý khác ở MSB là ngân hàng không tách rời chuyển đổi số với ESG.

Năm 2025, MSB công bố Khung tài chính bền vững với hỗ trợ kỹ thuật từ IFC và được S&P Global Ratings đánh giá độc lập. Ngân hàng cũng ký khoản vay trung và dài hạn 80 triệu USD với FMO, phát hành 680 tỷ đồng trái phiếu bền vững kỳ hạn 5 năm và giải ngân tín dụng xanh hơn 6.500 tỷ đồng, đưa tỷ trọng tín dụng xanh lên khoảng 4% tổng tín dụng.

Đây là một mảnh ghép đáng lưu ý. Trong bối cảnh các chuẩn mực vốn, quản trị rủi ro môi trường - xã hội và tài chính xanh ngày càng quan trọng, MSB đang cố định vị mình không chỉ là ngân hàng số, mà là ngân hàng số có tích hợp ESG.

Tuy nhiên, ESG cũng giống chuyển đổi số: chỉ tạo ra giá trị thị trường nếu được chuyển hóa thành lợi thế cụ thể. Đó có thể là nguồn vốn quốc tế rẻ hơn, danh mục tín dụng chất lượng hơn, năng lực quản trị rủi ro tốt hơn hoặc khả năng tiếp cận các nhóm khách hàng mới.

Vì vậy, ESG là chất liệu dài hạn của MSB, nhưng chưa nên được nhìn như động lực lợi nhuận tức thì. Nó là quyền chọn chiến lược, không phải bảo chứng định giá.

Kế hoạch 2026: tăng trưởng kỷ luật hơn là chạy theo quy mô

MSB đặt kế hoạch năm 2026 với lợi nhuận trước thuế 8.000 tỷ đồng, tổng tài sản 460.000 tỷ đồng, dư nợ tín dụng 244.000 tỷ đồng, huy động vốn thị trường 1 và trái phiếu huy động vốn 280.000 tỷ đồng, đồng thời kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới 3%.

Đây là bộ chỉ tiêu cho thấy ngân hàng vẫn muốn tăng trưởng, nhưng cách đặt vấn đề không phải tăng trưởng bằng mọi giá. Thông điệp của ban lãnh đạo nhấn mạnh “tăng trưởng tốt hơn”, mở rộng quy mô đi cùng củng cố năng lực tài chính, tăng trưởng tín dụng đi cùng kiểm soát chất lượng tài sản.

Với kết quả quý I/2026, MSB đang đi đúng tiến độ lợi nhuận năm. Nhưng thách thức nằm ở chất lượng của ba quý còn lại. Ngân hàng cần duy trì đà tăng thu nhập lãi, cải thiện thu phí, giữ CASA trong vùng cao, kiểm soát nợ xấu và làm cho chi phí hoạt động giảm tương đối so với quy mô doanh thu.

Mục tiêu dài hạn của MSB còn tham vọng hơn: lợi nhuận trước thuế 1 tỷ USD, CIR về khoảng 30%, hơn 70% doanh thu đến từ kênh số và CASA ổn định trong khoảng 25-35%.

Những mục tiêu này đặt MSB vào một bài kiểm tra rõ ràng: ngân hàng có thể biến nền tảng số thành mô hình lợi nhuận có hiệu suất cao hơn hay không.

MSB đang đứng trước bài kiểm tra thương mại hóa dữ liệu. Ảnh: MSB

Cổ phiếu MSB: thị trường sẽ nhìn vào ROE, không chỉ câu chuyện số hóa

Với cổ phiếu MSB, câu chuyện hấp dẫn nằm ở CASA cao, định hướng Digital-first, khách hàng số tăng nhanh, chất lượng tài sản còn trong vùng kiểm soát và kế hoạch lợi nhuận 2026 tăng so với năm 2025.

Nhưng thị trường chứng khoán thường không trả giá cao chỉ vì một ngân hàng nói nhiều về công nghệ. Điều thị trường cần là ROE cải thiện, NIM ổn định, thu phí tăng đều, CIR giảm và nợ xấu không ăn mòn lợi nhuận.

Đây là lý do MSB đang ở một vị trí khá thú vị. Ngân hàng có nền tảng để kể câu chuyện số hóa, nhưng chưa có đủ dữ liệu để khẳng định câu chuyện đó đã chuyển hóa thành một premium định giá rõ ràng. ROE năm 2025 giảm về 14,04%, NIM giảm về 3,22% và tỷ lệ bao phủ nợ xấu chưa thật dày là các điểm khiến thị trường có thể còn thận trọng.

Nếu MSB giữ được CASA cao, tăng thu ngoài lãi, kéo CIR về gần mục tiêu 30% và duy trì nợ xấu thấp, cổ phiếu MSB có cơ sở để được nhìn nhận tích cực hơn. Ngược lại, nếu chuyển đổi số chưa tạo ra ROE cao hơn, thị trường sẽ xem đây là câu chuyện chiến lược hay nhưng cần thêm thời gian.

MSB trước bài kiểm tra thương mại hóa dữ liệu

MSB đã đi qua một chặng đường quan trọng: xây nền tảng ngân hàng số, mở rộng khách hàng, giữ CASA cao, tăng vốn, kiểm soát nợ xấu và tích hợp ESG vào chiến lược phát triển.

Nhưng giai đoạn phía trước sẽ khó hơn. Khi hầu hết ngân hàng đều số hóa, lợi thế không còn nằm ở việc “có app” hay “có dữ liệu”, mà nằm ở khả năng khai thác dữ liệu tốt hơn đối thủ để tạo lợi nhuận bền hơn.

Với MSB, bài toán năm 2026 không chỉ là đạt 8.000 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế. Bài toán lớn hơn là chứng minh rằng mô hình Digital-first có thể tạo ra ba kết quả cùng lúc: CASA ổn định, thu nhập ngoài lãi tăng và chi phí rủi ro được kiểm soát.

Nếu làm được điều đó, MSB sẽ không chỉ là một ngân hàng có nền tảng số tốt. MSB có thể trở thành một trường hợp đáng chú ý về việc thương mại hóa dữ liệu trong ngành ngân hàng Việt Nam.

Còn nếu các chỉ tiêu hiệu quả như ROE, NIM, CIR và thu phí chưa cải thiện rõ, câu chuyện ngân hàng số của MSB sẽ vẫn là một lời hứa đang chờ được lượng hóa bằng kết quả tài chính.

* Bài viết thuộc Chuyên đề "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"

Quang Minh