Indonesia muốn xây trung tâm tài chính cạnh tranh Singapore, Hong Kong và Dubai

Mặt trời lặn trên khu thương mại Kuningan ở Jakarta. Indonesia muốn xây dựng một trung tâm tài chính để cạnh tranh với Singapore, Hong Kong hoặc Dubai. Ảnh: Shutterstock.

Indonesia vừa thông qua đạo luật đặt nền móng cho việc xây dựng một trung tâm tài chính quốc tế với tham vọng cạnh tranh trực tiếp với Singapore, Hong Kong và Dubai. Đây được xem là một trong những dự án kinh tế lớn nhất của Tổng thống Prabowo Subianto nhằm thu hút dòng vốn nước ngoài và đưa tăng trưởng kinh tế lên mức 8% trước khi kết thúc nhiệm kỳ vào năm 2029.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định con đường để Indonesia trở thành một trung tâm tài chính toàn cầu sẽ không hề dễ dàng. Dù khung pháp lý đã được Quốc hội thông qua, hàng loạt yếu tố quan trọng như ưu đãi thuế, tiêu chuẩn dành cho nhà đầu tư, cơ chế quản lý và bảo vệ pháp lý vẫn chưa được hoàn thiện.

Theo Bộ trưởng Đầu tư Indonesia Rosan Roeslani, quốc gia này từ lâu đã thiếu một trung tâm tài chính đáp ứng các tiêu chuẩn quản trị mà giới đầu tư quốc tế mong muốn, dù nền kinh tế vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định và sở hữu nhiều lợi thế.

Ông cho biết khu tài chính mới sẽ có tòa án chuyên trách, cơ chế trọng tài độc lập để giải quyết tranh chấp, cùng một cơ quan giám sát và bộ máy quản lý trực thuộc Tổng thống và Quốc hội nhằm tăng tính minh bạch.

"Chúng tôi muốn kết hợp các tiêu chuẩn tài chính quốc tế với mục tiêu phát triển của Indonesia. Điều quan trọng nhất là xây dựng niềm tin để Indonesia trở thành điểm đến đầu tư dài hạn của châu Á", ông Rosan nhấn mạnh.

Theo kế hoạch, trung tâm này sẽ đóng vai trò là hệ sinh thái tài chính hiện đại, hỗ trợ huy động nguồn vốn dài hạn cho các lĩnh vực như hạ tầng, dự án chiến lược, tài chính xanh và nhiều ngành ưu tiên khác.

Đặt cược vào Danantara

Nguồn vốn ban đầu cho dự án sẽ đến từ Danantara - quỹ đầu tư quốc gia (sovereign wealth fund) được Indonesia thành lập năm ngoái và cũng do Bộ trưởng Rosan Roeslani điều hành.

Danantara sẽ thành lập doanh nghiệp vận hành trung tâm tài chính mới, với mục tiêu thu hút khoảng 500.000 tỷ rupiah (tương đương 27,8 tỷ USD) vốn đầu tư.

Theo ông Rosan, Danantara sẽ đóng vai trò cầu nối giữa nguồn vốn quốc gia, vốn tư nhân và các nhà đầu tư chiến lược với nền kinh tế thực của Indonesia.

Đến nay, chính phủ vẫn chưa công bố địa điểm chính thức đặt trung tâm tài chính. Tuy nhiên, đảo Bali đang được xem là ứng viên sáng giá nhất.

Giám đốc đầu tư Danantara, ông Pandu Sjahrir, cho rằng Bali sở hữu "yếu tố X" khi đã có thương hiệu toàn cầu về du lịch và có thể đi theo con đường tương tự Miami - thành phố vừa là điểm nghỉ dưỡng nổi tiếng vừa phát triển mạnh dịch vụ tài chính.

"Bali có thể học hỏi nhiều mô hình thành công trên thế giới. Tuy nhiên, yếu tố quan trọng nhất vẫn là cảm giác an toàn đối với các nhà đầu tư", ông Pandu phát biểu tại Diễn đàn Nusa Dua hồi tháng 7.

Du khách dạo bước trong khu mua sắm ở Ubud, Bali, ngày 2/6. Hòn đảo nghỉ dưỡng này được xem là địa điểm tiềm năng cho trung tâm tài chính mới của Indonesia. Ảnh: EPA.

Chưa thể thay đổi trong một sớm một chiều

Theo các chuyên gia, Indonesia sở hữu nhiều lợi thế để thu hút các tổ chức tài chính quốc tế, từ quy mô thị trường hơn 280 triệu dân, nguồn tài nguyên phong phú cho đến hàng loạt dự án đầu tư công và tư nhân đang được triển khai.

Ông Siwage Dharma Negara, chuyên gia thuộc Viện ISEAS – Yusof Ishak (Singapore), nhận định Bali có lợi thế lớn nhờ hình ảnh quốc tế, kết nối hàng không thuận tiện và môi trường sống hấp dẫn đối với các quỹ đầu tư gia đình (family office) cũng như các chuyên gia tài chính.

Dẫu vậy, ông cho rằng quá trình phát triển sẽ diễn ra từ từ thay vì tạo ra cuộc cách mạng ngay lập tức.

Đồng quan điểm, chuyên gia kinh tế Josua Pardede của Bank Permata cho biết điều khiến các nhà đầu tư quan tâm không chỉ là quy mô thị trường, mà còn là hệ thống pháp lý và mức độ ổn định của chính sách.

Theo ông, giới đầu tư sẽ đánh giá rất kỹ các yếu tố như khả năng luân chuyển vốn, chính sách thuế, quy định về ngoại hối, cơ chế giải quyết tranh chấp, bảo vệ dữ liệu, tốc độ cấp phép, tiêu chuẩn chống rửa tiền cũng như sự ổn định của chính sách qua từng nhiệm kỳ chính phủ.

Trong khi đó, chính phủ Indonesia vẫn đang hoàn thiện các quy định liên quan đến ưu đãi dành cho nhà đầu tư, tiêu chuẩn chống rửa tiền và cơ chế trao đổi thông tin thuế.

Bali có thực sự phù hợp?

Không phải ai cũng tin rằng Bali là lựa chọn lý tưởng để trở thành trung tâm tài chính quốc tế.

Ông Arianto Patunru, chuyên gia kinh tế thuộc Đại học Quốc gia Australia (ANU), cho rằng Bali vốn nổi tiếng là điểm đến du lịch hơn là trung tâm tài chính.

Theo ông, nếu đặt trung tâm tài chính tại đây, nhóm nhà đầu tư quan tâm nhiều nhất có thể vẫn chỉ là những doanh nghiệp muốn mở rộng hoạt động liên quan đến ngành du lịch.

Ông cũng cho rằng Danantara vẫn cần chứng minh rõ hơn về cơ chế quản trị và tính minh bạch nếu muốn tạo dựng niềm tin với giới đầu tư quốc tế.

Thay vì cố gắng cạnh tranh trực diện với Singapore hay Dubai, ông Siwage Dharma Negara cho rằng Indonesia nên tìm cho mình một thị trường ngách như tài chính Hồi giáo, thị trường tín chỉ carbon hoặc các sản phẩm đầu tư gắn với lợi thế riêng của nền kinh tế Indonesia.

Trong khi đó, Moody's và Fitch Ratings hồi đầu năm đều hạ triển vọng xếp hạng tín nhiệm của Indonesia xuống mức tiêu cực, viện dẫn những lo ngại về khả năng dự báo chính sách, chất lượng quản trị và tiến trình cải cách tài khóa.

Theo ông Josua Pardede, trung tâm tài chính mới không thể được coi là "đường tắt" giúp Indonesia bứt phá tăng trưởng.

"Nó phải được xây dựng như một dự án cải cách thể chế bài bản. Nhà đầu tư có thể bị thu hút bởi các ưu đãi, nhưng sẽ không rót vốn dài hạn nếu nơi này chỉ đơn thuần là một khu vực ưu đãi thuế mà thiếu sự chắc chắn về mặt pháp lý", ông nhận định.

Theo SCMP

Huyền Chi