IEA để ngỏ việc 'bơm' thêm dầu, nhận định về mức độ khủng hoảng năng lượng do xung đột Trung Đông

Báo The Guardian đưa tin, phát biểu tại Câu lạc bộ báo chí quốc gia Australia ở Canberra, Giám đốc IEA Fatih Birol cho biết, tác động lan rộng của cuộc khủng hoảng có thể trở nên nghiêm trọng hơn nếu các “huyết mạch của nền kinh tế toàn cầu” bị gián đoạn, bao gồm chuỗi cung ứng hóa dầu, phân bón, lưu huỳnh và heli.

Theo ông, ban đầu các nhà lãnh đạo thế giới chưa đánh giá đầy đủ mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng năng lượng do các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, bắt đầu từ hôm 28/2, cùng với việc đóng cửa eo biển chiến lược eo biển Hormuz.

Chính vì vậy, tuần trước IEA đã kêu gọi các biện pháp giảm nhu cầu năng lượng như tăng làm việc từ xa, tạm thời giảm giới hạn tốc độ trên cao tốc và cắt giảm các chuyến bay.

Ông Birol cho biết, ít nhất 40 cơ sở năng lượng tại khu vực Vùng Vịnh đã bị hư hại nghiêm trọng hoặc rất nghiêm trọng, do đó, ngay cả khi xung đột kết thúc, nguồn cung năng lượng cũng không thể phục hồi ngay lập tức.

So sánh với các cuộc khủng hoảng trước đây, theo ông Birol, hai cú sốc dầu mỏ năm 1973 và 1979 khiến thị trường mất khoảng 5 triệu thùng dầu/ngày, trong khi cuộc xung đột Nga-Ukraine năm 2022 làm giảm khoảng 75 tỷ m³ khí đốt trên thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng ở Trung Đông, đến nay, đã khiến thị trường mất khoảng 11 triệu thùng dầu/ngày và khoảng 140 tỷ m³ khí đốt. “Cuộc khủng hoảng này, ở thời điểm hiện nay, tương đương hai cuộc khủng hoảng dầu mỏ và một cuộc khủng hoảng khí đốt cộng lại”, ông Birol đánh giá.

Hôm 11/3, IEA đã giám sát việc tung ra 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, biện pháp khẩn cấp lớn nhất trong lịch sử cơ quan này. Ông Birol cho biết đang tham vấn các nhà lãnh đạo ở châu Á, châu Âu và Bắc Mỹ về khả năng tiếp tục tung thêm dầu từ kho dự trữ khẩn cấp, lưu ý rằng đợt tung dầu đầu tiên mới chỉ chiếm khoảng 20% tổng dự trữ.

Tuy nhiên, người đứng đầu IEA nhấn mạnh việc tung dầu dự trữ chỉ giúp giảm bớt tác động kinh tế chứ không phải giải pháp căn bản. Ông cảnh báo nếu khủng hoảng tiếp tục leo thang, sẽ không có quốc gia nào miễn nhiễm trước tác động của cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu này, do đó cần có nỗ lực phối hợp ở quy mô toàn cầu.

Mặc dù thị trường dầu mỏ toàn cầu có dư cung vào đầu năm 2026, các cuộc tấn công tàu thuyền tại eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới, đã gây ra tình trạng thiếu hụt và làm gia tăng lo ngại trên toàn cầu.

Ngày 21/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra tối hậu thư 48 giờ yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz, cảnh báo hạ tầng năng lượng của Tehran sẽ bị phá hủy nếu không thực hiện. Thời hạn này dự kiến hết vào tối 23/3.

Đáp lại cảnh báo của Washington, quân đội Iran tuyên bố sẽ nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng năng lượng và nhà máy khử mặn “thuộc Mỹ và các đồng minh trong khu vực”.

Bảo Minh