Hướng tới bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031: Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI - bước ngoặt của hệ thống chính trị

Không khí trước ngày bầu cử. Ảnh: Quang Vinh.

Phải khẳng định ngay rằng, mỗi kỳ bầu cử Quốc hội trong suốt 80 năm qua đều phản ánh sinh động, sáng rõ ý chí, nguyện vọng và niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước. Người dân ngày càng ý thức được trách nhiệm, quyền lợi, nghĩa vụ của mình trong việc lựa chọn những đại biểu ưu tú, đại diện cho nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước. Họ tin cậy gửi gắm, trao trọn niềm tin vào những người thay mặt mình thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của cử tri, chịu trách nhiệm trước cử tri và Quốc hội trong quá trình thảo luận, quyết định các vấn đề thuộc nhiệm vụ và quyền hạn đại biểu của mình.

Những con số thống kê về số lượng nhân dân cả nước đi bỏ phiếu với tỷ lệ ngày càng cao qua mỗi kỳ bầu cử chứng tỏ rõ rằng người dân quan tâm đến việc lựa chọn những người thay mặt mình thực hiện ý chí, nguyện vọng của nhân dân. Chính vì vậy, từ danh sách những người ứng cử đại biểu Quốc hội, việc tham dự các cuộc tiếp xúc cử tri vận động bầu cử, chương trình hành động dự kiến đến những phát biểu, trả lời câu hỏi của cử tri cùng lý lịch trích ngang, quá trình công tác,... của những người ứng cử đều được cử tri hết sức quan tâm, háo hức, tâm huyết, trách nhiệm lựa chọn. Với kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI sắp tới, những công việc quen thuộc đó lại càng được quan tâm hơn, thực sự là bước ngoặt của hệ thống chính trị. Vì sao lại như vậy?

Chúng ta đều biết rằng, đất nước đã chính thức bước vào kỷ nguyên phát triển mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, vì hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc. Kỷ nguyên mới mang theo những tâm thế, niềm tin, sự kỳ vọng mới lớn lao, mãnh liệt về một kỷ nguyên phát triển vượt bậc, giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng trong mỗi người dân, nhất là đội ngũ cán bộ, công chức, những người đứng đầu. Trong kỷ nguyên ấy, yếu tố căn bản, gốc rễ, như bao đời nay càng được coi trọng hơn, ấy là chất lượng nguồn nhân lực, chất lượng đội ngũ cán bộ, nhất là những người lãnh đạo, những đại biểu dân cử ưu tú đủ tâm, đủ tài đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân. Vì vậy, bản thân những người ứng cử được lựa chọn kỹ càng hơn.

Trong danh sách chính thức 864 người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI tại 182 đơn vị bầu cử trong cả nước được công bố ngày 14/2/2026 có thể dễ thấy những tín hiệu tích cực. Một là, số dư là khá lớn, khi chỉ bầu 500 đại biểu trong số 864 ứng cử viên. Nghĩa là có tới 364 người sẽ không trúng. Điều này khiến sự cạnh tranh quyết liệt hơn, đồng thời cử tri cũng phải đau đầu hơn trong sự lựa chọn của mình. Không hề có sự dễ dãi trong việc giữ ai, gạch ai, bởi không có “quân xanh”, “quân đỏ” rõ ràng. Hai là, trong số 864 người ứng cử, có 472 người là nam, chiếm tỷ lệ 54,63%, 392 người là nữ, chiếm 45,37%; 188 người dân tộc thiểu số, chiếm 21,76%; 65 người ngoài đảng, chiếm 7,52%; 593 người có trình độ trên đại học, chiếm 68,63%, 261 người có trình độ đại học, chiếm 30,21 %; 612 người ứng cử lần đầu, chiếm 70,83%, 235 người tái ứng cử, chiếm 27,20%; 643 người địa phương đề cử, chiếm 74,42%, 217 người Trung ương đề cử, chiếm 24,12%... Việc bảo đảm cơ cấu là quan trọng, chất lượng đại biểu Quốc hội mới là ưu tiên hàng đầu. Nhìn vào cơ cấu trên, nhìn cụ thể những tỷ lệ phần trăm cũng có thể đặt những kỳ vọng, ví như có tới gần 69% số người ứng cử có trình độ trên đại học, có tới hơn 70% số người ứng cử lần đầu, tỷ lệ nam và nữ không quá chênh lệch (gần 10%)…

Việc lựa chọn là điều không phải dễ dàng, nhưng có một điều đáng yên tâm đó là việc cử tri đã ngày càng quan tâm hơn đến bầu cử Quốc hội, đến các phiên chất vấn tại Quốc hội. Và họ kỳ vọng, gửi gắm những tâm tư, tình cảm, kiến nghị của mình đến những đại biểu thực sự có trình độ, có tâm huyết, hết lòng, hết sức phụng sự nhân dân; chứ không phải những đại biểu vào hội trường đọc phát biểu, phát biểu không đúng nội dung trọng tâm, trọng điểm, không phản ánh được những kiến nghị xác đáng, những bức xúc có cơ sở từ những bất cập trong thực tiễn của cử tri. Và chắc chắn, họ sẽ phải tìm hiểu, suy nghĩ kỹ về trình độ, quá trình công tác, sự cống hiến, những việc làm của từng ứng viên trước khi lựa chọn hay gạch ai.

Trong các cuộc tiếp xúc cử tri vận động bầu cử đại biểu Quốc hội diễn ra trên cả nước vào cuối tháng 2 đầu tháng 3, những tín hiệu về việc sẽ lựa chọn ứng cử viên nào cũng đã bước đầu lộ diện. Những ứng viên bộc lộ hạn chế, khiếm khuyết trong quá trình vận động bầu cử, vì nhiều nguyên nhân khác nhau, chắc chắn cử tri sẽ nhớ và rất đắn đo khi lựa chọn. Những ứng viên thể hiện tốt khả năng trình bày chương trình hành động, thể hiện lời hứa gần dân, sát dân, vì dân một cách mạch lạc, sáng rõ, thiết thực sẽ có được ấn tượng với cử tri. Như vậy, kết hợp với việc nghiên cứu kỹ lý lịch, quá trình công tác của các ứng viên, việc thể hiện trước cử tri trong quá trình tiếp xúc vận động bầu cử của các ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XVI cũng giúp cử tri có cơ sở để lựa chọn khi cầm trong tay lá phiếu của mình.

Điều đó cũng đồng nghĩa rằng, chính những cử tri có trách nhiệm, có trình độ, sự quan tâm mới thực sự tạo ra bước ngoặt của hệ thống chính trị trong mô hình chính quyền 3 cấp mà nước ta bắt đầu vận hành kể từ ngày 1/7/2025. Bước ngoặt của hệ thống chính trị, từ việc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, sẽ quyết định việc cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất thực sự lớn mạnh để thay mặt nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước, đóng góp quan trọng vào việc lập hiến và lập pháp, tạo nền móng thể chế vững chắc để đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Bởi chắc chắn rằng, khi đại biểu Quốc hội được tuyển chọn kỹ càng thông qua cuộc bầu cử, chất lượng của cơ quan lập pháp sẽ được nâng lên, quyết định trực tiếp đến việc ban hành và sửa đổi Hiến pháp (nếu cần), làm luật và sửa đổi luật; tạo nền móng thể chế không vướng mắc, không điểm nghẽn, tạo điều kiện thuận lợi tối đa có thể để đất nước phát triển vững bền, thịnh vượng, đời sống người dân ngày càng ấm no, hạnh phúc. Nói như Tổng Thư ký - Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh, mỗi lá phiếu của cử tri không chỉ là lựa chọn một cá nhân cụ thể, mà còn là lựa chọn chất lượng của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất và chất lượng thể chế và khả năng bứt phá của đất nước trong 5 năm tới. Thành công của cuộc bầu cử chính là nền tảng để xây dựng Quốc hội khóa XVI thực sự đổi mới, chuyên nghiệp, hành động và đủ tầm dẫn dắt tiến trình cải cách thể chế, đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới.

TS Nguyễn Tri Thức