Hướng tiếp cận cần thiết cho xung đột tại Yemen

Khói bốc lên sau các cuộc không kích xuống Sanaa, Yemen. (Ảnh: THX/TTXVN)

Trong bối cảnh phức tạp này, sự kết hợp giữa các biện pháp ngoại giao và hợp tác an ninh hàng hải cũng như hỗ trợ nhân đạo cho Yemen là hướng tiếp cận cần thiết để ngăn cuộc khủng hoảng lan rộng. Nỗ lực này nhằm bảo vệ lợi ích chung của cộng đồng quốc tế tại một trong những hành lang thương mại quan trọng nhất thế giới.

Với vị trí nằm sát eo biển Bab al-Mandab, tuyến hàng hải nối Biển Đỏ với Vịnh Aden và Ấn Độ Dương, bất ổn tại Yemen có thể nhanh chóng chuyển hóa thành rủi ro đối với thương mại quốc tế. Vụ tấn công căn cứ quân sự al-Alam tại tỉnh Shabwa ngày 19/10 khiến ít nhất 53 người thiệt mạng và hơn 200 người bị thương phản ánh mức độ nghiêm trọng của tình hình an ninh tại Yemen.

Việc lực lượng Houthi nhận trách nhiệm về vụ tấn công, trong khi Chính phủ Yemen triển khai chiến dịch phản công nhằm giành lại các khu vực ven Biển Đỏ, cho thấy nguy cơ giao tranh tiếp tục mở rộng cả về cường độ lẫn phạm vi địa lý.

Tuy nhiên, hệ lụy của cuộc xung đột không dừng lại trong phạm vi lãnh thổ Yemen. Nằm sát cửa ngõ phía nam của hành lang vận tải qua Biển Đỏ, kênh đào Suez và Địa Trung Hải, vị trí chiến lược của Yemen có ý nghĩa đặc biệt đối với thương mại giữa châu Á và châu Âu.

Đáng chú ý, Houthi có khả năng sử dụng tên lửa, thiết bị bay không người lái và các phương tiện tác chiến khác để gây sức ép lên các mục tiêu quân sự, tàu thương mại và hoạt động hàng hải trong khu vực, cho nên ngay cả khi giao tranh trên bộ và không trực tiếp diễn ra tại các tuyến hàng hải, nguy cơ tấn công từ lãnh thổ Yemen vẫn có thể làm thay đổi tính toán an ninh của các hãng vận tải biển và những quốc gia có lợi ích tại đây.

Cuộc xung đột kéo dài và các lực lượng tiếp tục sử dụng vũ khí tầm xa khiến Yemen trở thành một mắt xích đáng lo ngại trong bài toán an ninh hàng hải tại Trung Đông. Hệ lụy trực tiếp của cuộc xung đột là nguy cơ mất an toàn đối với hoạt động hàng hải qua Biển Đỏ và Eo biển Bab al-Mandab.

Ngoài những tác động làm tăng chi phí vận tải, gián đoạn chuỗi cung ứng, xung đột giữa Houthi và lực lượng Chính phủ Yemen được Saudi Arabia hậu thuẫn còn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh khu vực. Bất ổn tại Yemen đặt ra thách thức đối với khả năng bảo vệ các tuyến hàng hải quốc tế bằng những cơ chế an ninh hiện có.

Biển Đỏ không chỉ đóng vai trò quan trọng đối với Yemen và Saudi Arabia, mà còn gắn trực tiếp với lợi ích chiến lược của nhiều quốc gia. Khi tàu thương mại liên tục đối mặt nguy cơ bị tấn công, các quốc gia trong khu vực và các cường quốc có thể tăng cường hiện diện hải quân, mở rộng hoạt động tuần tra và phối hợp hộ tống tàu qua những khu vực có nguy cơ cao nhằm bảo vệ lợi ích của mình.

Tuy nhiên, việc bảo vệ một vùng biển rộng lớn, có mật độ vận tải cao, trong khi mối đe dọa có thể xuất phát từ nhiều địa điểm trên bờ, đòi hỏi nguồn lực đáng kể và sự phối hợp giữa các quốc gia. Do đó, một bước leo thang quân sự tại Yemen có thể tạo ra phản ứng dây chuyền trên phạm vi rộng. Trong khi đó, các biện pháp quân sự chỉ có thể giúp bảo vệ một số tuyến hàng hải trong ngắn hạn, nếu xung đột lan rộng có nguy cơ làm môi trường hàng hải trở nên bất ổn hơn trong dài hạn. Trong trường hợp các quốc gia tăng cường can dự, phạm vi đối đầu có thể mở rộng và các hoạt động quân sự nhằm ngăn chặn Houthi có thể tạo ra vòng xoáy trả đũa nếu không đi kèm với nỗ lực ngoại giao.

Xung đột Yemen đang cho thấy mối liên hệ ngày càng chặt chẽ giữa an ninh của một quốc gia với an ninh hàng hải và cả khu vực. An ninh hàng hải tại Biển Đỏ khó có thể bảo đảm bền vững nếu xung đột tại Yemen chưa được giải quyết bằng một thỏa thuận chính trị toàn diện

ANH THƯ