UAE và Saudi Arabia phát tín hiệu hàn gắn rạn nứt trước sức ép từ các cuộc tấn công của Houthi

Tên lửa do lực lượng Houthi phóng từ Yemen. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Động thái này diễn ra trong bối cảnh lực lượng Houthi gia tăng tiến công, gây sức ép lên chính phủ Yemen được quốc tế công nhận và các quốc gia vùng Vịnh.

Theo báo The Guardian ngày 17/10, dẫn các nguồn tin tại Yemen, UAE đã đồng ý nối lại các khoản chi trả cho một số lực lượng chính phủ đang chiến đấu chống Houthi ở miền Nam Yemen. Đổi lại, Saudi Arabia sẽ cung cấp yểm trợ trên không cho các lực lượng này.

Đây được xem là dấu hiệu cụ thể đầu tiên cho thấy quan hệ giữa UAE và Saudi Arabia có thể được cải thiện sau những bất đồng sâu sắc về tương lai Yemen. Đà tiến công của Houthi cùng các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV) và tên lửa nhằm vào Saudi Arabia đang làm gia tăng sức ép buộc hai nước tìm kiếm sự phối hợp quân sự.

Trước đó, UAE từng huấn luyện và tài trợ cho các lực lượng miền Nam Yemen, trong đó có Lữ đoàn Khổng lồ (Giant Brigades), một trong những lực lượng được đánh giá có năng lực tác chiến đáng kể trong liên minh chống Houthi vốn thiếu sự gắn kết. Tuy nhiên, UAE đã rút khỏi các hoạt động quân sự tại Yemen từ tháng 1 năm nay và cắt nguồn tài trợ cho các lực lượng này sau khi bất đồng với Saudi Arabia về vấn đề kiểm soát miền Nam.

Căng thẳng giữa hai nước gia tăng sau khi Hội đồng Chuyển tiếp miền Nam (STC), lực lượng ly khai được UAE hậu thuẫn, thất bại trong nỗ lực giành quyền kiểm soát miền Nam Yemen. Saudi Arabia sau đó tiến hành các cuộc không kích nhằm vào những lô hàng vũ khí được cho là do UAE cung cấp cho STC. UAE tiếp đó tuyên bố rút khỏi các hoạt động tại Yemen, trong khi chính phủ Yemen được Riyadh hậu thuẫn tuyên bố sẽ đưa thủ lĩnh STC Aidarous al-Zubaidi ra xét xử.

Chính phủ Yemen được Liên hợp quốc (LHQ) công nhận, đặt trụ sở tại Aden, đang tìm cách đẩy lùi lực lượng Houthi khỏi những khu vực chiến lược. Tuần trước, chính phủ tuyên bố mở chiến dịch phản công hướng tới thủ đô Sana’a, song kết quả đạt được cho đến nay còn hạn chế tại khu vực Majzar, gần Marib, và eo biển Bab al-Mandab.

Tình hình an ninh tiếp tục xấu đi khi Houthi gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào những mục tiêu tại Yemen và Saudi Arabia. Ngày 16/10, hai tên lửa do lực lượng này phóng đã rơi xuống khu vực sân bay Aden, khi một máy bay chở khách chuẩn bị cất cánh. Không có thương vong được ghi nhận.

Bộ trưởng Thông tin Yemen Moammar Al-Eryani cho biết các tên lửa rơi cách máy bay của hãng hàng không Yemenia Airways khoảng 500 m và cách khu vực giữa đường băng khoảng 100 m. Vụ việc xảy ra chỉ một ngày sau cuộc tấn công nhằm vào dinh tổng thống tại Aden khiến ít nhất 5 người thiệt mạng và 16 người bị thương.

Saudi Arabia cũng đang phải đối mặt với các cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa nhằm vào sân bay cùng cơ sở hạ tầng năng lượng. Diễn biến này khiến Riyadh gia tăng các nỗ lực tìm kiếm sự hỗ trợ từ những đối tác trong khu vực và bên ngoài.

Ngày 17/10, Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah al-Sisi cho biết sẽ triệu tập phiên họp khẩn cấp của quốc hội để xin trao quyền cho quân đội thực hiện các biện pháp cần thiết nhằm bảo vệ Saudi Arabia nếu được yêu cầu. Ông nhấn mạnh Ai Cập không có ý định tiến hành hành động tấn công, mà tập trung vào mục tiêu phòng thủ.

Tại Anh, các cuộc thảo luận về yêu cầu của Saudi Arabia cung cấp thêm hỗ trợ quân sự vẫn đang diễn ra. London đã điều máy bay tiếp nhiên liệu trên không RAF Voyager tới khu vực, trong khi một số nhà ngoại giao kêu gọi Anh có biện pháp hỗ trợ mạnh mẽ hơn. Khả năng phối hợp với các quốc gia vùng Vịnh khác, trong đó có Oman và Qatar, cũng đang được đặt ra.

Tuy nhiên, việc Anh tham gia sâu hơn vào chiến dịch quân sự do Saudi Arabia dẫn đầu có thể làm dấy lên những vấn đề pháp lý. Năm 2019, Tòa Phúc thẩm Anh kết luận chính phủ nước này đã hành động trái luật khi cấp giấy phép xuất khẩu vũ khí phục vụ chiến dịch không kích của Saudi Arabia tại Yemen trong giai đoạn 2015-2016, do chưa đánh giá đầy đủ nguy cơ vi phạm luật nhân đạo quốc tế. Sau phán quyết, Anh buộc phải điều chỉnh quy trình cấp phép xuất khẩu vũ khí.

Saudi Arabia khẳng định đã cải thiện đáng kể phương thức tác chiến kể từ đó và cho rằng các hoạt động quân sự hiện nay nhằm tự vệ, phù hợp với Hiến chương LHQ. Ngày 15/10, Hội đồng Bảo an LHQ thông qua tuyên bố của Chủ tịch Hội đồng, khẳng định quyền tự vệ của Saudi Arabia theo luật pháp quốc tế.

Cuộc xung đột tiếp tục gây ra những hệ lụy nhân đạo nghiêm trọng. Theo LHQ, hơn 200.000 người đã phải rời bỏ nhà cửa kể từ khi giao tranh leo thang trở lại vào tháng 8, làm gia tăng áp lực lên các tổ chức cứu trợ, đặc biệt tại Aden.

Bảo Hà/Báo Tin tức và Dân tộc