Huế - Từ chuyển đổi số đến chuyển đổi mô hình phát triển

Kế hoạch lần này được xây dựng khá toàn diện, bám sát định hướng của Chính phủ về phát triển kinh tế số và xã hội số. Các mục tiêu định lượng được đặt ra tương đối rõ ràng và có tính thúc đẩy mạnh mẽ: Đến năm 2030, kinh tế số chiếm khoảng 30% GRDP; kinh tế số trong từng ngành đạt tối thiểu 20%; 100% doanh nghiệp sử dụng hợp đồng điện tử; trên 70% doanh nghiệp nhỏ và vừa sử dụng nền tảng số; trên 80% người dân trong độ tuổi lao động được đào tạo kỹ năng số cơ bản…

Huế, một địa phương không có lợi thế lớn về công nghiệp nặng, tài nguyên khoáng sản hay quy mô thị trường, thì lựa chọn lấy kinh tế số, công nghiệp văn hóa, dữ liệu và tri thức làm động lực phát triển là hướng đi phù hợp và có tầm nhìn. Đây cũng chính là logic phát triển mà Nghị quyết 54 của Bộ Chính trị từng xác lập: Huế phát triển trên nền tảng bảo tồn và phát huy giá trị di sản Cố đô, bản sắc văn hóa Huế và lợi thế cảnh quan sinh thái.

Huế phát triển trên nền tảng bảo tồn và phát huy giá trị di sản Cố đô. Ảnh: Nguyễn Quân

Kế hoạch không chỉ dừng ở những khái niệm quen thuộc như chính quyền số hay dịch vụ công trực tuyến, mà đã bắt đầu chạm đến những tầng sâu hơn của nền kinh tế số. Chẳng hạn, việc đề cập phát triển dữ liệu trong các lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch; xây dựng sản phẩm công nghiệp văn hóa gắn chip NFC; định danh cổ vật bằng Blockchain; triển lãm ảo 3D; khai thác dữ liệu quét 3D công trình di sản… là những ý tưởng mới, rất “Huế” và cũng rất thời sự. Có thể nhìn thấy một hướng tiếp cận đáng suy ngẫm: Huế không chỉ “số hóa di sản” để lưu trữ, mà đang từng bước nghĩ đến việc “kinh tế hóa dữ liệu di sản”.

Huế không thể đi theo con đường của các đô thị công nghiệp lớn. Nhưng Huế có thể trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa, trung tâm dữ liệu di sản, trung tâm sáng tạo văn hóa số của Việt Nam nếu biết khai thác đúng lợi thế. Điều cần thiết trong giai đoạn tới là thành phố nên xây dựng riêng một chương trình về “Chuyển đổi số văn hóa, thể thao và công nghiệp văn hóa Huế”, với các mục tiêu cụ thể hơn.

Kế hoạch mới đang đặt trọng tâm khá mạnh vào hạ tầng và nền tảng công nghệ, nhưng phần “nội dung số”, vốn là linh hồn của kinh tế số văn hóa, chưa thật rõ nét. Trong khi đó, đây lại là lĩnh vực Huế có lợi thế tự nhiên rất lớn. Huế có nhã nhạc, áo dài, ẩm thực, ca Huế, hệ thống lễ hội, nghệ thuật cung đình, hệ thống nhà vườn, làng nghề, kho tư liệu Triều Nguyễn, hàng nghìn di tích thắng cảnh, hàng chục vạn tài liệu Hán Nôm, hàng trăm câu chuyện lịch sử và ký ức đô thị. Nếu được chuyển hóa thành sản phẩm số chất lượng cao, đây sẽ là nguồn tài nguyên vô giá cho công nghiệp sáng tạo.

Một điểm khác, cũng cần lưu ý là Kế hoạch đã đề cập khá nhiều đến “công dân số”, nhưng phần “văn hóa số” vẫn còn thiên về kỹ năng sử dụng công nghệ hơn là xây dựng chuẩn mực ứng xử số, đạo đức số, bảo vệ bản sắc văn hóa trên không gian mạng. Đối với Huế, vấn đề này đặc biệt quan trọng. Một đô thị di sản không thể chỉ quan tâm đến tốc độ phủ sóng internet hay tỷ lệ người dùng smartphone. Điều cốt lõi hơn là làm sao để công nghệ phục vụ con người, phục vụ văn hóa và gìn giữ chiều sâu nhân văn của đô thị. Nói cách khác, Huế cần hướng đến một mô hình “xã hội số có bản sắc”, chứ không chỉ là “xã hội kết nối”.

Với Huế, chuyển đổi số sẽ chỉ thật sự thành công khi dữ liệu di sản trở thành tài sản phát triển; khi công nghệ làm cho văn hóa sống động hơn; khi mỗi người dân trở thành một “công dân văn hóa số”; và khi kinh tế số không làm phai nhạt bản sắc Huế, mà ngược lại, giúp bản sắc ấy lan tỏa mạnh mẽ hơn trong thời đại mới.

Hương Bình